Giọt nước mắt của lề phải
From : Đoan Trang , Basam ,...
Trong suy nghĩ của nhiều người ngoài ngành, qua phản ánh của phim ảnh, nghề báo đẹp như được một phủ lớp hào quang.
Nhà báo được tiếp xúc với số lượng người cực lớn, trong đó có nhiều quan chức cao cấp, văn nghệ sĩ nổi tiếng. Nhà báo có thể “dồn” một ông cốp tới lúc phải đắng họng, có thể vạch trần những âm mưu xấu xa, có thể bá vai bá cổ một nhà văn chụp ảnh, hay ôm hoa đứng bên các nghệ sĩ. Nhà báo có xu hướng là người quảng giao, rất hiểu biết, nói chuyện hay ho, trên thông thiên văn dưới tường địa lý, giữa biết đủ ngóc ngách của xã hội. Nhà báo có xu hướng thông minh, hài hước, dũng cảm, biết chụp ảnh. Nghề báo là nghề đầy vinh quang và có cả sự phiêu lưu mạo hiểm…
Đó là suy nghĩ của nhiều người ngoài ngành về nghề báo và nhà báo. Tất nhiên, không phải 100% ý kiến đánh giá đều như vậy. Ở thái cực kia, người ta lại nghĩ nhà báo Việt Nam là cái lũ đầu rỗng, nỏ mồm chém gió và nói phét, đã thế lại đểu, chỉ giỏi vặt tiền doanh nghiệp, nói tục chửi bậy kinh khiếp mà viết lách thì không bài nào sạch lỗi.
Người ta cũng có thể nghĩ nhà báo Việt Nam là một lũ cừu, cứ sểnh ra là viết sai, viết láo, viết không có lợi cho tình hình chung, làm phương hại tới quan hệ giữa Việt Nam và một quốc gia nào đó.
Người ta còn nghĩ nhà báo Việt Nam là một bọn bồi bút, bọn lưỡi gỗ tuyên truyền phản dân hại nước, ngậm miệng ăn tiền. Không đếm được có bao nhiêu lời mạt sát “lề phải” trên mạng: “não nhẵn”, “óc phẳng”, “hèn hạ”, “ngu xuẩn”, “vô lương tâm”…
Tuy nhiên, không thể tóm gọn diện mạo của cả làng báo Việt Nam trong một vài tính từ tích cực hay tiêu cực nào. Vì họ có tất cả những gương mặt ấy, khía cạnh ấy. Và dù thế nào đi nữa, trong đội ngũ các chiến sĩ trên mặt trận văn hóa-tư tưởng (cách gọi khác của từ “đàn cừu”), vẫn luôn có những nhà báo lề phải ngày đêm lặng lẽ mang những gì tốt đẹp nhất mình có thể tìm được đến cho độc giả.
Tôi kính phục họ – những nhà báo trung thực, giấu sự phản kháng vào trong thầm lặng. Thật tiếc là, dẫu vô cùng muốn viết về họ, nhưng ngay cả lúc này, tôi vẫn cứ phải giấu tên các nhà báo ấy, để họ ở yên trong trận tuyến của họ – vì lẽ mọi lời nói ám chỉ đến họ đều có thể trở thành thông tin chỉ điểm.
Họ trước hết là những người rất thông minh, sắc sảo. Và chúng ta đều hiểu là, một người có đầu óc thông minh, sắc sảo, biết xét đoán và biết phản biện, sẽ không bao giờ chấp nhận sự định hướng, lừa mị, bưng bít. Không thể che mắt họ bằng lối nhồi sọ của thế kỷ trước.
Họ cũng “phản động” chẳng kém bất kỳ nhà báo tự do, blogger lề trái nào. Nhưng trong hoàn cảnh của họ, họ không thể thoải mái viết bài phê phán, chỉ trích rồi đưa lên mạng tùy thích. Họ im lặng, cố gắng mang đến cho độc giả những thông tin tốt nhất có thể có được, thông qua một lối diễn đạt nhẹ nhàng nhất, và chỉ thầm ước mong: rồi độc giả sẽ hiểu.
Không có họ, ai là người đưa những thông tin đầu tiên về đại dự án bauxite 2009 ở Tây Nguyên ra công luận?
Không có họ, ai đưa những phát ngôn “đỉnh cao trí tuệ” trong chính trường Việt Nam lên mặt báo? Ai ghi lại những câu nói “bất hủ”, phản ánh trình độ (ít nhất là khả năng tư duy logic, khả năng diễn đạt) đáng báo động của một bộ phận không nhỏ quan chức nước nhà?
Không có họ, ai phản ánh về những vụ dân thường chết trong đồn công an một cách bí hiểm? Cho dù nhiều sự việc đau lòng như thế có thể chẳng đi về đâu, nhưng ít nhất, cũng nhờ có họ mà chuyện đã được đưa ra công luận.
Không có họ, ai viết về mãi lộ? về lũ lụt, tai nạn, tiền cứu trợ bị bớt xén hay hàng cứu trợ toàn bột giặt? về những tai nạn thảm khốc – cho thấy một xã hội đầy rủi ro, tỷ lệ tử chắc chắn là cao hơn mức 6/1.000 người dân/năm rất nhiều? về những bê bối trong trường học, bệnh viện? về một Vinashin vỡ nợ? Tất nhiên, việc báo chí viết về Vinashin hay các bê bối tương tự rất có thể chỉ là kết quả của những đấu đá nội bộ “trên thiên đình”, trong đó báo chí được sử dụng làm công cụ, vũ khí để bắn giết nhau, nhà báo chỉ là những con tốt mà thôi. Nhưng dù sao thì lũ tốt đen ấy cũng đã làm được công việc đưa một phần sự thật ra ánh sáng.
Cũng có những lúc lề trái và lề phải “phối hợp tác chiến” một cách rất hoàn hảo. Hình ảnh những người dân đi đầu trong đoàn biểu tình mùa hè năm 2011, giương cao tờ báo Thanh Niên với hàng chữ nổi bật trên trang nhất: “Không chủ trương trấn áp người biểu tình yêu nước”, có đủ nói lên sự ủng hộ ngấm ngầm của lề phải cho lề trái chăng? Tôi nhớ ở đâu đó, một độc giả bình luận: “Báo Thanh Niên đã góp sức để người dân thể hiện lòng yêu nước một cách an toàn – và quý báo cũng… an toàn!”.
Họ cũng ra đi. Ra đi nhiều lắm. Cứ sau mỗi vụ tờ báo nào đó bị xử lý, rất có thể là lại có hàng loạt người “bay”. Nhất là với cái thứ văn hóa đổ vấy của người Việt Nam, khi một loạt bài được “trên” biểu dương, thì lãnh đạo tòa báo hưởng, mà khi loạt bài bị “đánh” thì chỉ có thằng đánh máy, con sửa mo-rát là chết, mà lại là chết trong âm thầm, không ai hay biết.
Cũng nhiều người tự động bỏ đi, vì chán ngán, vì bế tắc. ...
Năm 2009, trong một bài về “Chuyện làm báo ở Sài Gòn trước 1975”, tôi đã viết: “… nghề báo thì bao giờ cũng vậy, là niềm vui, là nỗi buồn, là lòng nhiệt tình của tuổi trẻ và cả những giọt nước mắt”. Đó thực chất là điều tôi muốn nói về báo chí Việt Nam sau năm 1975. Tôi không biết trong cuộc chiến thầm lặng chống lại sự bưng bít, bóc trần cái xấu, thúc đẩy sự minh bạch, bao nhiêu nhà báo đã lau nước mắt......
Trong một nền báo chí được định hướng chặt chẽ, sát sao. Trong một nền truyền thông nơi “quyền bình luận” của nhà báo bị triệt tiêu sạch sẽ – đừng hỏi vì sao báo chí (lề phải) Việt Nam bao năm qua không có nổi một cây viết bình luận cho ra hồn; phóng viên, nhà báo đâu có cái quyền ấy; nó là quyền của lực lượng “chống âm mưu diễn biến hòa bình” kia. Trong một nền truyền thông nơi báo chí bị coi như công cụ, nhà báo không khác gì con chó, khi nào bảo sủa thì sủa, bảo im thì im. Thì người làm báo phải lựa chọn. Hoặc là im lặng để cố gắng đưa được thông tin tới bạn đọc chừng nào tốt chừng ấy. Hoặc ra đi.
Và trong cuộc chiến lặng thầm đưa thông tin tới bạn đọc, nhiều nhà báo chỉ còn biết gạt nước mắt, thở dài mỗi khi bị hiểu nhầm, bị nghe chửi (oan) là “lưỡi gỗ”, “chó lợn”, “ngu xuẩn”… Đôi khi, họ làm tôi nhớ đến một câu hát buồn:
“Many times I’ve been alone,
and many times I’ve cried.
Many ways you’ve never known,
but many ways I’ve tried…” (2)
Ngước mắt nhìn trời…
Ngày tàn Tuổi
From : Ttxva ,...
Sau cái dạo bị dập tơi bời về vụ phanh phui tham nhũng ở PMU 18, với hàng loạt phóng viên bị truy tố và thay đổi cả tổng biên tập báo. Cho đến nay báo TT hầu như không còn có bất kỳ phóng sự hay các bài viết liên quan về tham nhũng. Ngoại trừ bài viết liên quan đến Lê Thanh Hải trong thời kỳ còn là chủ tịch thành phố với loạt phóng sự nói về các quyết định của ông này với dự án quy hoạch khu đô thị Thủ Thiêm . Tuy nhiên loạt phóng sự này đã phải dừng nữa chừng. Riêng tờ Đại Đoàn Kết tiếp tục đăng loạt phóng sự điều tra “Bí thư thành ủy phê bình cựu chủ tịch thành phố” về những khuất tất khó hiểu ở dự án Thủ Thiêm. Phóng sự này sau đó cũng bị ngừng đăng tải do ông TBT Lý Tiến Dũng và phó TBT Đăng Ngọc của tờ ĐĐK bị thay thế bằng ngài Đinh Đức Lập đầy tai tiếng vì khai man bằng cấp, nhưng bù lại hẳn là dễ sai bảo vì tì vết của mình!?
Nói đến TT là nói đến một tờ báo thuần dân túy khá mạnh mẽ. Một tờ báo dám dấn thân vì dân, cho dù nó là một tờ báo chịu sự quản lý của thành đoàn nhưng mang phong cách làm báo chí Sài Gòn thuở nào. Chính vì một tờ báo ít mang tính đảng trong các bài viết, các phóng sự nên vì thế nhiều thế hệ nhà báo tài năng đã ra đi, dần thay thế vào đó là một thế hệ nhà báo mới dễ sai bảo và chịu sự định hướng hoàn toàn theo phong cách báo chí đảng. Tức là phong cách làm báo chịu sự xỏ mũi. Chỉ được phép viết và đăng cái gì có lợi cho nhà cầm quyền, cho sự lãnh đạo của đảng. Bỏ qua nguyên tắc báo chí là công cụ phản ánh tâm tư, tình cảm của dân đen.
Vừa qua trong loạt bài phóng sự hiếm hoi về tình trạng nhũng nhiễu của CSGT TP HCM của phóng viên báo TT Hoàng Khương tên thật là Nguyễn Văn Khương đã làm nóng trang báo trong mấy ngày gần đây, thu hút lượng lớn độc giả quan tâm về tình trạng nhức nhối này. Tiếc thay sau phóng sự là việc phóng viên này bị tước thẻ nhà báo và bị đuổi ra khỏi ngành. Từ bản kiến nghị của công an TP HCM cho rằng trong lúc tác nghiệp phóng viên đã vi phạm pháp luật bằng việc “gài bẫy” CSGT nhận hối lộ để lấy bằng chứng viết bài.
Việc CSGT nhũng nhiễu, nhận hối lộ trong khi thi hành công vụ là chuyện có thật, mang tính phổ biến trong toàn hệ thống công an của đảng. Đây là câu chuyện dài mà bản thân ngành công an không cách gì có thể cải thiện hiệu quả…trừ các nhà báo gan dạ, dũng cảm dám dấn thân vào hang chuột để vạch mặt chúng!
Bên công an cho rằng phóng viên HK đã vi phạm pháp luật và kiến nghị thu hồi thẻ nhà báo của phóng viên này cho thấy bản thân công an không muốn những chuyện xấu xa của ngành mình bị lên mặt báo trong tương lai về sau. Ắt hẳn từ rài về sau, sẽ chẳng còn bất kỳ tờ báo nào dám viết về tình trạng tham nhũng và hối lộ của công an.
Hành vi nhận hối lộ của công an giống như một bầy chuột. muốn bắt chuột thường thì người ta phải dùng mồi để nhử chúng chui vào rọ. Vậy việc bắt chuột bằng mồi nhử (đưa hối lộ) liệu có vi phạm pháp luật như nhận định của công an?
Trong thực tế hành động này chỉ đơn thuần minh chứng cho xã hội thấy được rằng sở dĩ các biện pháp chống đua xe không hiệu quả là do việc làm tiêu cực của CSGT trong quy trình xử lý xe vi phạm!
Theo BBC việc gài bẫy để lấy chứng cứ cho các hành vi tham nhũng là việc làm thường xuyên của báo chí phương tây. Cũng có vài trường hợp báo chí bị kiện do hành vi này, nhưng thường là tòa xử cho bên bị trắng án nếu như báo chí chứng minh được hành động đó là thuần dân túy. Trừ một số trường hợp là động cơ cá nhân.
Điều đáng nói từ câu chuyện phóng viên Hoàng Khương bị tước thẻ nhà báo và bị cho thôi việc, chẳng hề thấy đội ngũ báo chí, phóng viên viết bài để bênh vực và bảo vệ đồng nghiệp. Thay vào đó là một tập thể im lặng như bầy cừu trước một con cừu trong đàn bị lũ sói xẻ thịt ngay trước mũi. Ngay cả TBT Phạm Đức Hải, người chịu trách nhiệm cuối cùng cho phép phóng sự này được đăng tải nhiều kỳ cũng chẳng hề lên tiếng nói lên quan điểm của mình. Rồi bạn bè của phóng viên này ở đâu, sao không viết một cái gì đó phản biện lại quyết định bẩn này mà vì nó lần hồi trong làng báo chí lề phải sẽ chỉ còn lại là nồi nước ốc vốn đã nhạt ngày càng nhạt hơn!?
Công an ra lệnh trảm phóng viên Hoàng Khương, đây là chiêu thức cuối cùng biến tờ báo này ngày càng lá cải sao cho giống như báo CATP, An ninh thủ đô, công an nhân dân,…Khiến nó chỉ còn là tờ báo của một tập thể chỉ biết im lặng cuối đầu hồi tưởng quá khứ huy hoàng đã chết và một tương lai lụi tàn đang gặm nhắm