Hải quân Trung Quốc tuần tra vùng đặc quyền kinh tế của Mỹ
Tướng Qi Jianguo, đại diện của Trung Quốc tại Đối thoại Shangri-La, cũng tuyên bố sẽ tiếp tục phái tàu chiến tới Biển Đông và các vùng biển khác nước này tuyên bố chủ quyền.
Câu chuyện hay nhất từ diễn đàn an ninh Đối thoại Shangri-La diễn ra hồi cuối tuần qua không đến từ những tuyên bố của các nhân vật cấp cao như Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel. Thực tế, điều khác thường nhất trong đối thoại năm nay tại Singapore lại đến từ một vị tướng của quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) tại phiên làm việc về an ninh biển.
Từ lâu, Trung Quốc đã bực tức về sự hiện diện của tàu do thám, máy bay của Mỹ ở ngoài khơi bờ biển nước này, trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) 200 hải lý. Trung Quốc coi điều này là gây hại cho lợi ích quốc gia của mình, bởi người Mỹ được cho là thu thập dữ liệu về hoạt động quân sự của Trung Quốc và các hoạt động khác. Trung Quốc cũng coi sự hiện diện của Mỹ là sự xúc phạm đối với lòng tự tôn dân tộc của mình, khơi gợi quá khứ từng bị các cường quốc nước ngoài chèn ép.
Vì vậy, thật ngạc nhiên khi một quan chức quân đội Trung Quốc hé lộ trong một cuộc thảo luận mở tại Đối thoại Shangri-La rằng Trung Quốc “đã nghĩ đến đáp lại” bằng “cử tàu và máy bay tới EEZ của Mỹ”và trên thực tế đã làm như vậy “vài lần”, mặc dù không phải thường nhật (như Mỹ hiện diện ở ngoài khơi Trung Quốc).
Và cũng từ các cuộc thảo luận với các chuyên gia an ninh biển bên lề hội nghị, có thông tin cho thấy Trung Quốc đã phái tàu tới vùng biển ngoài khơi lãnh thổ Mỹ, có thể là Hawaii và Guam (chứ chưa tới gần lục địa Mỹ).
Quan chức quân sự của Trung Quốc không nói cụ thể các tàu Trung Quốc có thu thập thông tin tình báo hay không, hay họ chỉ ghé qua gần lãnh thổ Mỹ để đưa ra một thông điệp chính trị nào đó. Nhưng Rory Medcalf, chuyên gia quân sự Mỹ, cho rằng chắc chắn họ sẽ không bỏ qua cơ hội do thám Mỹ, bởi quan chức quân sự Trung Quốc đã nói đền từ “đáp lại”.
Vì sao tiết lộ này lại quan trọng đến vậy?
Theo một số nhà phân tích, động thái cho thấy thay đổi lớn trong chiến lược biển cũng như chính sách phát triển của Trung Quốc, chứng tỏ Trung Quốc đã chấp nhận thông lệ quốc tế trong các vấn đề biển, trong khi một số khác cho rằng Trung Quốc đang gia tăng thách thức với các cường quốc khác trong khu vực.
Zhao Yadan, một chuyên gia về biển tại Đại học Khoa học chính trị và Luật Thượng Hải, cho rằng đây là một bước phát triển quan trọng trong chính sách biển của Trung Quốc, cho thấy “Bắc Kinh đang tiến tới những thông lệ quốc tế…Bắc Kinh đang chấp nhận các thông lệ quốc tế, nhấn mạnh quyền tự do hàng hải ở các vùng biển quốc tế”, Zhao nhận định.
Còn theo Ni Lexiong, giám đốc Viện chiến lược biển và chính sách quốc phòng cũng của cùng trường Đại học trên, động thái phản ánh “thay đổi nhận thức về những vấn đề biển” của các nhà lãnh đạo Trung Quốc khi “Trung Quốc đang phát triển vượt bậc trong ngành biển và lực lượng hải quân liên tục được củng cố trong một thập niên qua”.
Tuy nhiên, theo Rory Medcalf, Trung Quốc đã nhận ra cách hiểu về Công ước Luật biển của Liên hợp quốc có thể không còn nằm trong lợi ích lâu dài của họ nữa. Theo cách hiểu từ trước đến nay của Trung Quốc, thì tự do hàng hải không bao gồm quyền tiến hành do thám trong vùng EEZ của nước khác. Tuy nhiên, hầu hết các nước, trong đó có Mỹ, coi việc do thám là hoạt động hòa bình, được công ước Liên hợp quốc cho phép.
Khi lợi ích kinh tế và chiến lược cùng khả năng hải quân của Trung Quốc mở rộng xa hơn khỏi bờ biển nước này, có lẽ một số lãnh đạo Trung Quốc đang tính toán đến lợi ích trong tương lai nếu nước này có quyền thu thập tình báo ở vùng EEZ của các nước khác. Nhưng hiện tại, nếu Trung Quốc thực sự tiến hành các cuộc do thám ở vùng EEZ của Mỹ, thì họ đã tự vi phạm hay tự phá vỡ cách hiểu luật biển quốc tế của mình.
Rory Medcalf cũng cho rằng thay đổi của Trung Quốc giải thích vì sao trong những năm gần đây Trung Quốc có vẻ như đã ít tập trung theo đuổi các vụ đối đầu nguy hiểm với các tàu và máy bay Mỹ ngoài khơi bờ biển nước này. Đây cũng là lý do vì sao các cuộc đối thoại giảm nguy cơ biển và đối thoại quân sự giữa Trung Quốc và Mỹ có vẻ như có tiến triển.
Một số nhà phân tích cũng cho rằng chính sách được hé lộ tại diễn đàn an ninh Đối thoại Shangri-La tại Singapore hồi cuối tuần đi ngược lại những lời cam đoan “chắc như đinh đóng cột” của Trung Quốc rằng ý định của họ hoàn toàn vì mục đích hòa bình.
“Tại các cuộc họp như Đối thoại Shangri-La Trung Quốc luôn giải thích rằng họ tập trung phát triển theo phương thức hòa bình, nhưng tôi không cho rằng họ đã thay đổi chính sách quân sự của mình”, Masayuki Masuda, chuyên gia về Trung Quốc tại Viện nghiên cứu quân sự quốc gia Nhật Bản cho hay.
Trước đây, người ta tin rằng Guam, một tiền đồn quan trọng của quân đội Mỹ ở tây Thái Bình Dương, và các vùng biển quanh Hawaii cũng như dọc bờ Tây của Mỹ vẫn còn nằm ngoài tầm với đối với hải quân PLA. Tuy nhiên, theo một số nhà phân tích trong khu vực, Trung Quốc hiện đang dùng hạm đội tàu ngầm của mình để tiến vào vùng đặc quyền kinh tế của Mỹ.
Hồi tháng trước, Nhật cũng đã phát hiện 3 tàu ngầm nước ngoài gần quần đảo Okinawa. Giới chức Nhật cho biết họ biết về quốc tịch của các tàu này và đã thông báo về mặt ngoại giao cho chính phủ nước đó. Trong khi đó, một số nguồn tin báo chí Nhật cho biết, các tàu nước ngoài đó chính là của Trung Quốc. Quyết định hành xử tương tự ở “sân nhà” của Mỹ là một thông điệp gửi thẳng tới Mỹ, rằng Trung Quốc đã có khả năng thực hiện những gì Mỹ đã thực hiện.
Go Ito, giáo sự quan hệ quốc tế tại Đại học Meiji, Tokyo, cho rằng quan điểm của Trung Quốc là giả nhân giả nghĩa bởi họ luôn cho rằng vùng đặc quyền 200 hải lý của họ là “vùng đặc quyền chính trị và là lãnh thổ của họ”.
Cũng theo ông Ito, Nhật đã theo dõi sát hải quân PLA trong thời gian qua và ông tin Trung Quốc sẽ dùng tàu ngầm để mở rộng phạm vi hoạt động ở Thái Bình Dương. “Khả năng đối đầu là rất lớn”, ông nhận định.
Quân đội Trung Quốc đã bắt đầu hoạt động trong phạm vi vùng đặc quyền kinh tế Mỹ, một động thái có thể làm thay đổi cuộc đối đầu giữa cường quốc hải quân thống trị Thái Bình Dương và đối thủ chính của mình.
Đô đốc Samuel Locklear - chỉ huy lực lượng Mỹ tại Thái Bình Dương - đã xác nhận thông tin của một đại biểu quân sự Trung Quốc tại Đối thoại Shangri-La hôm 2.6 ở Singapore, rằng: Hải quân Trung Quốc đã bắt đầu “đáp trả” thói quen của Mỹ là phái tàu chiến và máy bay vào khu vực 200 hải lý của Trung Quốc - tờ Financial Times đưa tin. Theo luật quốc tế, mỗi quốc gia có đặc quyền đối với vùng tài nguyên kinh tế trong phạm vi 200 hải lý tính từ bờ biển - khác với vùng lãnh hải 12 hải lý của các nước ven biển.
Mỹ và hầu hết các nước khác đều cho rằng, luật pháp quốc tế cho phép tàu quân sự đi lại tự do qua vùng đặc quyền kinh tế, nhưng Trung Quốc không đồng ý và từ lâu đã chỉ trích Mỹ thường xuyên thực hiện các sứ mệnh do thám dọc bờ biển nước này. Đô đốc Locklear cho biết, vùng đặc quyền của các quốc gia ven biển chiếm khoảng 1/3 diện tích đại dương thế giới, nếu nỗ lực cản trở hoặc ngăn chặn tự do đi lại sẽ làm tê liệt các hoạt động quân sự. Phía Mỹ chỉ thừa nhận hoạt động thu thập thông tin tình báo trong phạm vi lãnh hải 12 hải lý của các quốc gia khác là không hợp pháp.
Tuy nhiên, Đô đốc Locklear từ chối xác nhận tàu quân sự Trung Quốc chính xác đã đi bao xa vào vùng đặc quyền kinh tế Mỹ. Nhiều đại biểu tham dự Shangri-La cho rằng, nhiều khả năng hải quân Trung Quốc đã mở rộng phạm vi tuần tra và tập trận gần Guam, thay vì Hawaii hay lục địa Mỹ.
Bất đồng giữa Trung Quốc và Mỹ về “quy tắc đường bên trong vùng đặc quyền kinh tế” đã dẫn đến nhiều xích mích, gây tổn hại đến quan hệ song phương trong quá khứ. Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự cho rằng, động thái mới của Trung Quốc có thể là tín hiệu cho thấy thái độ thoải mái hơn của nước này đối với các hoạt động quân sự của Mỹ ở cửa ngõ Trung Quốc, song chắc chắn nó cũng làm gia tăng rạn nứt với các nước khác trên Thái Bình Dương, một khi tàu do thám Trung Quốc ngang nhiên hoạt động trong các vùng đặc quyền kinh tế của họ.
Một số nguồn tin Trung Quốc cho hay, việc đi vào vùng đặc quyền kinh tế của Mỹ cho đến nay mới chỉ là thử nghiệm. “Chúng tôi rõ ràng không có khả năng luôn làm vậy như Mỹ” - một nguồn tin giấu tên cho biết.
Động thái của Trung Quốc diễn ra vào thời điểm Mỹ đang điều chỉnh chiến lược “xoay trục” về Châu Á - Thái Bình Dương và các nước khác trong khu vực đang nỗ lực làm quen với sự hiện diện của cả hai đối thủ cường quốc hải quân Mỹ-Trung.
Tờ The Financial Times dẫn lời Đô đốc Samuel Locklear, Tư lệnh các lực lượng Mỹ tại Thái Bình Dương, ngày 2.6 xác nhận thông tin trên đã được phái đoàn quân sự Trung Quốc tiết lộ tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore vừa qua. Lúc đó, phái đoàn này cho hay hải quân Quân đội Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) bắt đầu “đáp trả thói quen tự tung tự tác” của Mỹ, thường xuyên gửi tàu chiến và máy bay chiến đấu vào vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Trung Quốc.
Theo luật quốc tế, mỗi quốc gia có đặc quyền đối với các nguồn lực kinh tế bên trong vùng EEZ cách 200 hải lý (khoảng 370 km) tính từ bờ biển. Mỹ và hầu hết các quốc gia trên thế giới đều viện dẫn luật quốc tế về quyền tự do lưu thông, cho phép tàu chiến di chuyển qua EEZ. Tuy nhiên, Bắc Kinh lâu nay vẫn tỏ ý không hài lòng vì hoạt động trên của Washington. Năm 2009, Bộ Quốc phòng Trung Quốc chính thức ra tuyên bố yêu cầu Lầu Năm Góc ngưng ngay các sứ mệnh do thám dọc theo bờ biển Trung Quốc.
Báo The Diplomat đưa tin Đô đốc Locklear từ chối cung cấp thông tin về tầm hoạt động của các tàu chiến Trung Quốc trong EEZ Mỹ. Thế nhưng, theo các phái đoàn quân sự vốn nắm rõ các chiến dịch tuần tra của hải quân Trung Quốc, PLA đã mở rộng bán kính tuần tra và tập trận đến gần đảo Guam, nhưng chưa xâm nhập tới Hawaii hoặc phần lãnh thổ trên đại lục của Mỹ.
Sự bất đồng giữa Bắc Kinh với Washington về “luật lệ giao thông” bên trong EEZ đã gây nên 2 sự cố làm xấu đi quan hệ song phương trong quá khứ. Vào năm 2001, một chiến đấu cơ Trung Quốc va chạm với máy bay phát tín hiệu tình báo của Mỹ ngoài khơi đảo Hải Nam. Hậu quả là phi công Trung Quốc mất mạng, còn máy bay Mỹ và phi hành đoàn bị Trung Quốc bắt giữ. Đến năm 2009, Washington than phiền rằng các tàu Trung Quốc liên tục quấy nhiễu tàu do thám Impeccable tại biển Đông.
Theo giới chuyên gia quân sự, động thái mới của PLA có thể phát đi tín hiệu cho thấy Bắc Kinh giờ đây đã có thái độ hòa hoãn hơn đối với hoạt động “xâm nhập” của hải quân Mỹ, hoặc đơn giản chỉ là hành vi trả đũa theo kiểu “anh lấn sân tôi thì tôi lấn sân anh”. Trong khi đó, các nguồn thạo tin ở Trung Quốc nhận định PLA đang tiến hành thử nghiệm hoạt động của hải quân, trong bối cảnh nước này mở rộng phạm vi của các cuộc tập trận tại tây Thái Bình Dương.
Nhật nhúng tay vào thỏa thuận Pháp - Trung
Theo Kyodo News, Nhật Bản ngày 2.6 đã yêu cầu Pháp ngưng xuất khẩu các hệ thống đáp máy bay trên tàu. Trong cuộc gặp với Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Jean-Yves Le Drian tại Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Itsunori Onodera bày tỏ lo ngại rằng thỏa thuận trên có thể trở thành “ngòi thuốc súng” làm bùng nổ các chuyến bay tuần tra xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư mà Tokyo và Bắc Kinh đang tranh chấp. Đáp lại, ông Le Drian cho rằng chính phủ Pháp không nghĩ rằng hệ thống trên sẽ được sử dụng cho mục đích quân sự. Được biết, thiết bị này cho phép trực thăng đáp lên tàu trong thời tiết xấu.
From : Thanh nien , Dân tri,.....