Tiền giả và tham nhũng phá kinh tế VN
Việt Nam đang điều chỉnh chính sách tiền tệ theo hướng phù hợp hơn trong lúc vẫn gặp phải các hoạt động phá hoại diễn ra thường xuyên đối với nền kinh tế, từ nạn tiền giả tới tệ biển thủ các nguồn tài chính công.
Đó là quan điểm của nhà quan sát từ Việt Nam, Tiến sỹ Nguyễn Quang A, trong cuộc trao đổi hôm 22/8/2013 bàn về chủ đề đồng tiền, dòng vốn, giải pháp cho phục hồi kinh tế.
Hôm thứ Năm, tỷ giá giữa USD và VND được nhận định là "bất ngờ tăng mạnh" tới 60 VND từ mức 21.120VND/ một đô-la Mỹ vốn được cho là ổn định trong tuần, theo tờ Bấm Kinh tế Việt Nam.
Tờ báo chuyên về kinh tế và tài chính dẫn lời một thành viên trên thị trường tiền tệ nhận định rằng diễn biến tỷ giá này là 'khá bất thường, 'cần tiếp tục theo dõi', có thể 'ngắn hạn' tuy bước đầu có thể gợi ý xác định về 'diễn biến mới của lãi suất' trên liên ngân hàng và nhu cầu ngoại tệ lớn xuất hiện.
Về diễn biến mới đây trên thị trường tiền tệ, trả lời câu hỏi liệu đây có là việc đồng USD thực sự "tăng mạnh" hay là đồng VND mất giá so với Mỹ kim, nếu chỉ nhìn từ một vài biểu hiện bên ngoài, Tiến sỹ Nguyễn Quang A hôm thứ Năm nhận định với BBC:
"Tôi nghĩ thực sự đồng tiền Việt Nam, giá trị thực, chứ không phải là giá trị danh nghĩa, so với đô-la chẳng hạn, thì thực sự là cao chứ không phải là mất giá.
Khi tài phiệt 'móc ngoặc' với nhà nước
TS. Nguyễn Quang A bình luận hiện tượng được cho là các tài phiệt móc ngoặc với nhóm lợi ích trong nhà nước trục lợi từ khai thác tài nguyên và các nguồn lực.
"Cho nên là khả năng phải giảm giá đồng tiền Việt Nam là một chuyện thực tế và tôi nghĩ là cần thiết cho nền kinh tế. Tôi không nghĩ việc đồng Việt Nam từ khoảng từ 20 ngàn mấy chục lên 21.100 trong khoảng thời gian qua là một biến động gì quá lớn và đáng lo ngại cả."
'Từ tiền giả phá hoại'Về biểu hiện phá hoại đối với với tiền tệ Việt Nam, hôm 22/8, tờ Bấm Dân Trí phản ánh việc nhà chức trách ở một tỉnh biên giới phía Bắc tiếp giáp với Trung Quốc phát giác và bắt giữ các vụ vận chuyển tiền giả được in ở nước ngoài, bên cạnh đồng đô-la giả.
Tờ báo cho hay hôm thứ Năm, cơ quan An ninh Điều tra thuộc Công an tỉnh Lạng Sơn đã hoàn tất thủ tục truy tố một đối tượng vận chuyển từ Trung Quốc vào Việt Nam lượng tiền giả là 200 triệu VND khi tìm cách qua cửa khẩu Tân Thanh.
Vẫn tờ này phản ánh, hôm 5/8, một đối tượng khác trong một vụ riêng rẽ, bị công an kinh tế Việt Nam phát giác và bắt giữ khi đang vận chuyển, cũng qua ngả Lạng Sơn, số tiền giả lớn khác có trị giá lên tới 11.000 USD và hơn 68 triệu đồng tiền Việt Nam.
"Không thể loại trừ việc học những kinh nghiệm xấu của mafia Nga, giới tài phiệt Nga, trong việc móc ngoặc với nhà nước để kiếm chác, trục lợi trong việc mua bán doanh nghiệp, đấu thầu các tài sản của nhà nước, hầm mỏ và đất đai"
TS Nguyễn Quang A
Bình luận về tác hại của nạn tiền giả với nền kinh tế Việt Nam, Tiến sỹ Nguyễn Quang A nói:
"Tất nhiên, tiền giả chủ yếu được in, cứ nói thẳng toạc móng heo, ở Trung Quốc đưa sang là chính là đến 100%, có tác hại rất lớn đối với nền kinh tế và có lẽ là về mặt kinh tế, tuy tôi không có số liệu cụ thể, nhưng về khối lượng, tôi nghĩ rằng tác động ấy không phải là lớn lắm,
"Nhưng về mặt tâm lý, về mặt niềm tin, lòng tin của người dân vào đồng nội tệ, thì đấy là một sự phá hoại hết sức nguy hiểm."
'Tới đánh cắp tài nguyên'Tuy nhiên một trong những vấn nạn khó nhìn thấy hơn có thể đang làm suy yếu Việt Nam từng ngày là nạn tham nhũng từ 'ăn cắp' tài nguyên, khoáng sản, công sản quốc gia, thông qua lách luật và móc ngoặc giữa các nhóm tài phiệt, đại gia và nhóm lợi ích trong nhà nước và chuyển ra nước ngoài trục lợi, trong khi nền kinh tế quốc nội đang cần các nguồn lực để củng cố, phục hồi.
Tiến sỹ Quang A nói:
Tiến sỹ Quang A cho rằng bòn rút công quý và móc ngoặc của nhóm lợi ích đang phá hoại nền kinh tế hàng ngày
"Tôi nghĩ rằng chuyện có sự câu kết rất chặt chẽ giữa các thế lực kinh tế mà chủ yếu ở đây là các đại gia, các doanh nghiệp nhà nước lớn, hoặc thậm chí các doanh nghiệp tư nhân lớn, với các thế lực chính trị để làm sao có lợi nhất cho cả đôi bên mà Việt Nam thường gọi là chuyện nhóm lợi ích, đấy là hiện tượng càng ngày càng trầm trọng ở Việt Nam, và đó là cái không ai từ chối cả."
Cựu Viện trưởng Viện IDS đã giải thể nói xã hội Việt Nam vài chục năm gần đây có thể đã xuất hiện một lớp các nhà tài phiệt, đại gia mới lũng đoạn nền kinh tế và làm giàu bất chính thông qua áp dụng các kinh nghiệm xấu về lách luật và làm ăn gian lận từ kinh nghiệm của mafia nước ngoài và móc ngoặc với một bộ phận của giới cầm quyền.
Ông nói:
"Tôi có thể nói không thể loại trừ việc học những kinh nghiệm xấu của mafia Nga, giới tài phiệt Nga, trong việc móc ngoặc với nhà nước để kiếm chác, trục lợi trong việc mua bán doanh nghiệp, đấu thầu các tài sản của nhà nước, hầm mỏ và đất đai chẳng hạn. Chuyện đó tôi khẳng định là không thể không có việc học đó và không thể không có ở Việt Nam".
Tiến sỹ Quang A cho rằng mức độ biển thủ tài nguyên, công quỹ, rửa tiền do lách luật, móc ngoặc với nhóm lợi ích và tác hại của chúng ra sao với nền kinh tế khó tính toán hết.
"Cụ thể nó đến mức như thế nào thì nói thật là phải có những tổ chức độc lập, phải có kinh phí để nghiên cứu một cách rất tường tận, lúc đó mới có thể bình luận một cách đầy đủ cơ sở được.
'Đã nghèo lại trả nhiều lương, lắm bổng'
Bất hợp lý, áp lực của lương bổng ở khu vực nhà nước, hệ thống Đảng đoàn và lực lượng vũ trang đối với ngân sách công ở Việt Nam.
TS. Phạm Quý Thọ là Chủ nhiệm Khoa Chính sách Công, Học viện Chính sách và Phát triển
Hệ thống lương bổng và đãi ngộ được cho là chứa đựng nhiều bất cập, bất hợp lý ở khu vực biên chế nhà nước, hệ thống các cơ quan Đảng đoàn, đoàn thể và lực lượng vũ trang, đặc biệt các chế độ với đội ngũ sỹ quan trung, cao cấp từ cấp tá trở lên, đang trở thành một gánh nặng cho ngân sách công của Việt Nam, theo nhà quan sát từ Việt Nam.
Trao đổi với BBC từ Hà Nội, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Quý Thọ, từ Học viện Chính sách và Phát triển (APD) cho rằng ngân sách công của Việt Nam trong giai đoạn khó khăn hiện nay đang gặp thách thức rất lớn vì phải giải quyết các vấn đề từ quỹ lương, chế độ chính sách, không chỉ với người về hưu, mà còn với các đối tượng trong biên chế, đương chức.
'Vẫn dựa ngân sách'Theo Phó giáo sư Thọ, người đang là Chủ nhiệm Khoa Chính sách công của Học viện trực thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Việt Nam đang chuyển sang kinh tế thị trường, nhưng hệ thống lương bổng vẫn còn vướng mắc một số vấn đề kiểu hệ thống lương bổng thời bao cấp, với nhiều tổ chức đoàn thể, các cơ quan phục vụ hoạt động chính trị của Đảng, đoàn thể vẫn lấy ngân sách nhà nước trả lương.
Bên cạnh đó, dù trong thời bình, gần như hàng năm, Việt Nam được cho là có một số lượng lớn các sỹ quan trung, cao cấp cả trong quân đội lẫn công an được phong, thăng hàm lên các cấp tá, tướng, kèm với lương bổng, phụ cấp chế độ ưu đãi, đội ngũ này cũng gây áp lực lên quỹ lương của nhà nước.
Chuyên gia về chính sách công cũng đề cập vấn đề bất bình đẳng trong lương bổng, chế độ và phụ cấp giữa một số ngành nghề trong hệ thống trả lương, hưu bổng và phân tích bất hợp lý trên thực tế của hiện tượng "lậu khủng còn kinh hơn lương khủng" trong khi Việt Nam được dự đoán phải mất vài năm mới tạm thoát khỏi khó khăn kinh tế.
Đình chỉ chức vụ lãnh đạo 'lương khủng'
Ban thường vụ Thành ủy TP HCM vừa có quyết định đình chỉ chức vụ Đảng và chính quyền của lãnh đạo bốn doanh nghiệp công ích nhận lương tiền tỷ.
Tin trước đó cho hay một số lãnh đạo Công ty Thoát nước Đô thị, Công ty Công trình Giao thông Sài Gòn, Công ty Chiếu sáng Công cộng và Công ty Công viên Cây xanh có mức lương cao bất thường.
Kết luận của UBND TP HCM về sai phạm đối với chế độ tiền lương ở các công ty công ích được các báo trong nước trích dẫn ngày 27/8 cho thấy cao nhất là của giám đốc của Công ty Thoát nước đô thị, với mức lương đến 2,6 tỷ đồng/năm (122.000 đôla Mỹ).
Vào thứ Tư 4/9, Thường vụ Thành ủy TP HCM đã ra kết luận nói rằng sai phạm của các vị lãnh đạo bốn công ty nêu trên đã "gây hậu quả rất nghiêm trọng, cần đình chỉ các chức vụ về Đảng đối với người đang giữ chức danh Bí thư Đảng ủy cơ sở; tạm đình chỉ các chức vụ đối với người đang giữ chức danh Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc bốn công ty để tiến hành kiểm điểm, xử lý nghiêm minh hành vi vi phạm".
Tổng cộng tám quan chức bị kỷ luật theo kết luận này.
Đó là các ông Nguyễn Trọng Luyện, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV và Lê Thanh Sơn, Giám đốc Công ty Thoát nước đô thị; Trần Trọng Huệ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV và Trần Minh Hùng, Giám đốc Công ty Chiếu sáng công cộng; Nguyễn Nhật Tấn, Chủ tịch HĐTV và Phạm Văn Vĩnh, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty Công trình giao thông Sài Gòn; Phạm Văn Hiếu, Chủ tịch HĐTV và Trần Thiện Hà, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty Công viên cây xanh.
Thanh tra toàn diệnNhư vậy mỗi công ty có hai quan chức hàng đầu bị đình chỉ chức vụ.
Lương cao bất thườngGiám đốc Công ty Thoát nước đô thị TP HCM: 2,6 tỷ đồng/năm
Chủ tịch HĐTV Công ty Chiếu sáng Công cộng: 2,4 tỷ đồng/năm.
Giám đốc Công ty Công trình Giao thông Sài Gòn: 856 triệu đồng/năm
Giám đốc Công ty Công viên Cây xanh: 853 triệu đồng/năm.
Trước đó, đã có quan chức lên tiếng thanh minh rằng không làm gì sai phạm.
Tuy nhiên, theo các quy định hiện hành về mức lương cho viên chức quản lý doanh nghiệp nhà nước thì Chủ tịch Hội đồng thành viên tập đoàn nhà nước chỉ có thể có mức lương cao nhất là 36 triệu đồng/tháng.
Nếu cuối năm, kết quả kinh doanh tốt, lợi nhuận cao thì lãnh đạo và nhân viên có thể được thưởng thêm nhưng không quá 1,5 lần mức lương.
UBND TP HCM tuần trước đề xuất các công ty này phải hoàn lại khoản tiền tổng trị giá hơn 6,3 tỷ đồng đã sử dụng để trả lương, tiền thưởng sai quy định cho các viên chức quản lý, đồng thời phải có hình thức “khắc phục hậu quả để khôi phục quyền lợi của người lao động”.
Ban thường vụ Thành ủy cũng giao cho Ban cán sự Đảng UBND TP chỉ đạo Thanh tra Thành phố "tiến hành thanh tra toàn diện việc chấp hành pháp luật của Nhà nước trong tổ chức và hoạt động, đặc biệt là quản lý, sử dụng lao động, tài chính, tài sản… thực hiện nghiêm nhiệm vụ chính trị của bốn công ty nêu trên", theo báo trong nước.
Được tin TP Hà Nội cũng đã có chỉ đạo rà soát lại lương bổng tại các doanh nghiệp nhà nước
Gánh nặng ngân sách ở Việt Nam
Quỹ lương cho biên chế nhà nước và hưu trí đang gây áp lực lên ngân sách công
Ngân sách của Việt Nam chịu áp lực lớn khi tiếp tục phải chi lương bổng, phụ cấp cho cán bộ của nhiều cơ quan, tổ chức thuộc khu vực của Đảng đoàn, đoàn thể chính trị, xã hội của Đảng, theo nhà quan sát từ Việt Nam.
Hiện nay, lương, thưởng, chế độ của khu vực các tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể như cơ quan Đảng, công đoàn, đoàn thanh niên, hội liên hiệp phụ nữ, hội nông dân và nhiều hội, tổ chức khác vẫn được nhà nước Việt Nam chi trả từ ngân sách công và đối xử như các công chức trong biên chế.
Tiền giả và tham nhũng phá kinh tế VN'Yếu tố quyết định' trong nền chính trị VN
Chủ đề liên quanXã hội Việt Nam, Chính trị Việt NamTheo nhà quan sát ở trong nước, nếu quỹ lương này càng lớn, thì việc chi trả lương bổng, chế độ sẽ chiếm tỷ lệ càng lớn và là một gánh nặng cho cân đối ngân sách.
Trao đổi với BBC tuần này từ Hà Nội, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Quý Thọ, Chủ nhiệm Khoa Chính sách công thuộc Học viện Chính sách và Phát triển nói:
"Cũng có nhiều ý kiến trái chiều thí dụ liệu có thể giảm được biên chế của các tổ chức chính trị - XH, hay các tổ chức XH - nghề nghiệp không, thì câu trả lời là chưa được"
PGS. TS Phạm Quý Thọ, Học viện Chính sách, Phát triển
"Ngoài bộ phận này ra, còn số một số bộ phận như nghiên cứu, thậm chí là đào tạo hay quản lý vẫn còn có bộ phận để hưởng ngân sách, người ta gọi là bộ phận sự nghiệp có thu và bộ phận sự nghiệp bán có thu, vẫn được hưởng theo ngân sách."
Theo chuyên gia điều này gây nên ra các khoản chi thường xuyên, trong đó có chi trả lương rất lớn.
Không chỉ hạn chế ở trả lương, giới quan sát cũng thấy ngân sách công của khu vực Nhà nước lâu này còn bị chia sẻ và dành một phần không nhỏ để chi cho các hoạt động của các tổ chức, đoàn thể chính trị của Đảng được lồng ghép trong hệ thống hưởng ngân sách.
'Ăn theo ngân sách'Trước câu hỏi, nếu hệ thống các tổ chức chính trị này không tự hạch toán và tự chi, mà dựa vào ngân sách, thì việc này có ảnh hưởng ra sao tới chi ngân sách công, Tiến sỹ Lê Đăng Doanh, nguyên cố vấn Thủ tướng Chính phủ nói:
"Khoản chi ngân sách cho chi thường xuyên bao gồm toàn thể bộ máy hành chính của nhà nước,
"Và ở Việt Nam thì ngân sách còn bảo đảm cho chi ngân sách cho các tổ chức của Đảng Cộng sản Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, như là Mặt trận Tổ quốc, như là Hội Phụ nữ, như các tổ chức khác."
'Đã nghèo lại trả nhiều lương, lắm bổng'
Bất hợp lý, áp lực của lương bổng ở khu vực nhà nước, hệ thống Đảng đoàn và lực lượng vũ trang đối với ngân sách công ở Việt Nam.
Tiến sỹ Doanh cũng xác nhận đây là những khoản mà hiện nay ngân sách công của Việt Nam đang phải chịu chi trả; trong khi đó, ở nhiều quốc gia khác các tổ chức chính trị có thể phải khai thuế và nộp nghĩa vụ đóng góp cho ngân sách, hoặc phải dựa vào nguồn thu được cung cấp từ khu vực xã hội dân sự.
Theo các chuyên gia, việc giảm biên chế của các tổ chức 'ăn theo ngân sách' này trong nhiều năm qua vẫn luôn là một câu hỏi chưa có lời đáp.
Phó Giáo sư Thọ từ Học viện thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư nói: "Không phải đơn giản có thể giảm các bộ phận như đã nói,
"Nhiều năm nay người ta cũng có nhiều ý kiến trái chiều thí dụ như liệu có thể giảm được biên chế của các tổ chức chính trị - xã hội, hay các tổ chức xã hội - nghề nghiệp không, thì câu trả lời là chưa được."
Chuyên gia về chính sách công cho rằng vẫn cần các tổ chức này để 'yên dân' và chưa thể thay đổi chính sách bao cấp, trả lương, chi ngân sách cho khối tổ chức này vì những lý do 'nhạy cảm'.
'Lương bổng tướng, tá'Việt Nam đang trong thời bình, tuy nhiên gần như hàng năm, Nhà nước vẫn có các đợt phong, thăng quân hàm khá quy mô cho rất nhiều cán bộ trung cao cấp, từ cấp tá tới cấp tướng trong lực lượng vũ trang, thuộc cả biên chế công an hay quân đội.
Việc duy trì lương bổng, chế độ gắn với thu nhập thực tế cho khối sỹ quan cao cấp này, chưa kể tới hưu bổng, được cho là có ảnh hưởng mang tính áp lực tới chi ngân sách, như Phó Giáo sư Thọ nói:
"Nếu ba năm một lần tăng lương như vậy, thì lương sẽ rất lớn, và cứ đặc biệt tăng lương như thế.
"Đặc biệt trong trường hợp thăng quân hàm hiện nay cũng như thế, số sỹ quan cấp tá, cấp tướng rất nhiều, tất nhiên những ai được đảm nhiệm những chức vụ nhất định như cục trưởng, cục phó, hoặc lãnh đạo cao hơn, thứ trưởng hoặc các chức khác, thì người ta sẽ tiếp tục được duy trì."
Tuy nhiên, Phó Giáo sư Thọ nói thêm: "Nếu cứ tăng đều đặn cả về quân hàm và lương bổng như vậy, mà quân hàm đi kèm theo chế độ lương bổng, sẽ gây một áp lực về lương rất lớn."
"Phần chi ngân sách và lãng phí ngân sách được Diễn đàn Kinh tế Thế giới đánh giá là nghiêm trọng rất nhiều."
Tiến sỹ Lê Đăng Doanh
Được hỏi về đánh giá chung về tính hợp lý và hiệu quả trong cân đối chi với thu ngân sách nói chung ở Việt Nam, Tiến sỹ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) nói:
"Đây đúng là một vấn đề về mà Việt Nam hiện nay đang mất cân đối ngân sách nghiêm trọng, năm nay, nguồn thu ngân sách bị giảm sút, tuy vậy chi ngân sách vẫn rất cao."
Theo Tiến sỹ Doanh, trang trải các khoản chi thường xuyên này chiếm một tỷ trọng rất lớn trong chi ngân sách của Việt Nam, trong khi đó chi đầu tư từ ngân sách lại bị giảm sút nhiều.
Gần đây, Diễn đàn Kinh tế Thế giới công bố một xếp hạng trong đó Việt Nam được thấy có sự thăng hạn trong năng lực cạnh tranh toàn cầu, từ xếp thứ 75 nâng lên xếp thứ 70.
Tuy vậy, về chỉ số về lãng phí trong chi ngân sách, Việt Nam lại xếp thứ 102.
"Tức là phần chi ngân sách và lãng phí ngân sách được Diễn đàn Kinh tế Thế giới đánh giá là nghiêm trọng rất nhiều so với vị thế cạnh tranh của Việt Nam," Tiến sỹ Doanh bình luận
From : BBC,.....