Mỹ cảnh cáo ý đồ Trung Quốc lập vùng phòng không ở Biển Đông
Sau ba ngày thămViệt Nam, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã đến Philippines vào hôm nay 17/12/2013. Trong bối cảnh tham vọng của Trung Quốc lấn chiếm biển đảo, Ngoại trưởng Mỹ ủng hộ Manila cảnh cáo Bắc Kinh về ý đồ lập vùng phòng không tại biển Đông Nam Á mà Bắc Kinh gọi là Hoa Nam.
Trung Quốc không được đơn phương thành lập một vùng (phòng không) tại biển Đông như đã làm tại một nơi khác trong khu vực. Trên đây là lời cảnh cáo của Ngoại trưởng Mỹ John Kerry trong cuộc họp báo vào hôm nay tại Manila.
Trong chuyến công du đầu tiên tại Philippines kể từ khi nhậm chức, Ngoại trưởng John Kerry đã công khai ủng hộ quốc đảo Đông Nam Á này, được xem là « đồng minh then chốt » đối đầu với tham vọng bành trướng của Bắc Kinh.
Trong chương trình thăm viếng hai ngày, ông John Kerry sẽ đi thăm nạn nhân cơn bão Haiyan mà Hoa Kỳ đã hỗ trợ hơn 20 triệu đôla cùng một đội hùng hậu có cả hàng không mẫu hạm, tuần dương hạm và một lữ đoàn Thủy Quân Lục Chiến.
Ngược lại, Trung Quốc lúc đầu chỉ thông báo viện trợ cho nạn nhân Philippines 100.000 đôla và chỉ miễn cưỡng tăng lên 2 triệu, sau khi Bắc Kinh bị công luận trong và ngoài nước chế nhạo.
Theo giới phân tích, thái độ khiêu khích của Trung Quốc với vùng phòng không tại Hoa Đông và mưu toan tương tự ở biển Đông Nam Á làm cho Manila vừa bất bình vừa lo ngại. Người ta chờ đợi Mỹ và Philippines nhanh chóng đạt thỏa thuận mới về hợp tác quân sự ,cho phép quân đội Mỹ đồn trú đông đảo hơn và thường xuyên hơn tại Philippines. Một hình thức để Washington trấn an các nước khu vực là lúc nào cũng có Hoa Kỳ bên cạnh.
Bản đồ 9 đoạn của Trung Quốc mà Việt Nam gọi là « lưỡi bò » lấn chiếm hơn 80% diện tích Biển Đông, gần như là tất cả biển và đảo của Philippines và Việt Nam.
Tokyo chủ động hơn trong chiến lược đối đầu với Bắc Kinh
Tuy khẳng định là quốc gia « yêu chuộng hòa bình », chính phủ Nhật tiến hành một chiến lược mới, chi phí 230 tỷ đôla trong 5 năm tới, cải tổ quân đội, liên kết với các nước trong vùng, để có thể chủ động đối đầu với mối đe dọa của Trung Quốc.
Thực hiện quyển Sách trắng về an ninh quốc phòng, Tokyo gia tăng ngân sách quân sự, tái bố trí lực lượng trước thái độ khiêu khích càng ngày càng lộ liễu của Bắc Kinh trên biển Hoa Đông.
Chương trình An ninh Chiến lược của Nhật bản được thông báo hôm nay 17/12/2013 nhận định : « Trung Quốc âm mưu làm thay đổi nguyên trạng trên biển Hoa Đông và Hoa Nam, đơn phương đưa ra những đòi hỏi (chủ quyền) không phù hợp với trật tự quốc tế » . Chế độ Trung Quốc được mô tả là « có chính sách thiếu minh bạch về quốc phòng và an ninh nội bộ gây lo ngại cho chính (người dân) Trung Quốc và cộng đồng quốc tế ».
Áp dụng ngạn ngữ « muốn hòa bình thì phải chuẩn bị chiến tranh », Nhật Bản quyết định tăng cường ngân sách quốc phòng, mua thêm máy bay, đóng thêm tàu chiến, thành lập lực lượng đổ bộ.và tái bố trí lực lượng.
Trong năm nay, Trung Quốc đã nhiều lần trắc nghiệm phản ứng của Nhật Bản với việc đưa tàu tuần duyên xâm nhập lãnh hải và máy máy bay trinh sát tiến gần không phận Senkaku/Điều Ngư . Tháng Giêng 2013, lần đầu tiên, tàu chiến Trung Quốc chĩa ra-đa tác xạ tên lửa vào một tuần dương hạm của Nhật Bản.
Gần đây nhất và nghiêm trọng nhất, Bắc Kinh thông báo thành lập vùng phòng không trên biển Hoa Đông chồng chéo với không phận của Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan.
Hiện nay, quân đội Trung Quốc có nhiều lợi thế hơn Nhật Bản, vì các căn cứ không quân và hải quân đóng gần địa bàn xung khắc trên biển Hoa Đông, trong khi quân đội Nhật tập trung ở phía bắc đối diện với Nga từ thời Chiến tranh lạnh, theo kế hoạch hợp tác với Mỹ.
Theo kế hoạch mới, Nhật sẽ chuyển quân từ phía bắc xuống miền nam, trực diện với Trung Quốc của Tập cận Bình mà ngân sách quân sự được tăng thêm 10%, tính trung bình mỗi năm 110 tỷ đôla, gấp ba lần Nhật Bản.
Trong chiến lược mới về an ninh quốc phòng, chính phủ Shinzo Abe đã có một số biện pháp mới được giới phân tích mô tả là để có thể chủ động hơn khi tình hình đòi hỏi. Tháng 11 vừa qua, lần đầu tiên nước Nhật bị trói buộc trong bản Hiến pháp chủ hòa, đã thành lập Hội Đồng An Ninh Quốc Gia theo mô hình của Hoa Kỳ nhằm gia tăng thẩm quyền hành động của Thủ tướng.
Trước lợi thế địa lý của Trung Quốc, Nhật Bản có thể trông cậy vào hạm đội 7 của Mỹ tại Thái Bình Dương. Nhưng liệu Washington sẽ nhảy vào vòng chiến để bảo vệ hải đảo không người ở của Nhật hay không ? Một mặt, Mỹ tuyên bố sẽ tôn trọng hiệp ước hỗ tương an ninh quốc phòng, nhưng mặt khác lại nói là « trung lập » trên hồ sơ Senkaku.
Shinzo Abe còn muốn tiến xa hơn, tu chính Hiến pháp chủ hòa, cho phép quân đội « tự vệ » can thiệp ở nước ngoài hoặc để trợ giúp một quốc gia đồng minh. Sự kiện ba chiến hạm cùng 1200 quân nhân Nhật Bản sang Philippines cứu trợ nạn nhân bão Haiyan có thể xem là một động thái thăm dò trắc nghiệm.
Bằng hành động cụ thể, Nhật thông báo viện trợ cho 10 nước Đông Nam Á 20 tỷ đô la nhân Thượng đỉnh Nhật-ASEAN hồi tuần trước. Nhật Bản cũng có kế hoạch cung cấp tàu tuần duyên cho Philippines và Việt Nam qua ngân sách viện trợ phát triển, tránh né được biện pháp cấm xuất khẩu vũ khí đang còn hiệu lực.
Tuy đặt trọng tâm vào sức mạnh quân sự của đồng minh Hoa Kỳ, chính quyền Tokyo chủ động xây dựng một liên minh khác trong vùng Châu Á Thái Bình Dương. Chiến lược an ninh mới chủ trương tăng cường hợp tác quân sự với Ấn Độ, Úc, Hàn Quốc và Đông Nam Á, những nước từng có xung đột với Trung Quốc hay có cùng mối lo ngại chung trước sức mạnh quân sự của Bắc Kinh.
Bằng cách công khai thông báo với thế giới việc quân đội Mỹ cho 2 máy bay ném bom chiến lược bay quanh quần đảo Senkaku hiện đang do Tokyo kiểm soát trên thực tế, Washington đã truyền đi ba thông điệp:
Thứ nhất, Mỹ sẽ giữ cam kết bảo vệ các đồng minh của mình, trong trường hợp này là Nhật Bản trước các nguy cơ bị Trung Quốc gây phiền phức.
Thứ hai, Mỹ phản đối, không để tâm đến tuyên bố ADIZ của Trung Quốc, sẽ tiếp tục duy trì các hoạt động bay quân sự, (kể cả dân sự nếu có) không cần thông báo cho Bắc Kinh.
Thứ ba, hành động của quân đội Mỹ thể hiện sức mạnh, lợi ích sát sườn của Mỹ tại khu vực, Mỹ đang thực sự hiện diện tại nơi này, Trung Quốc không phải muốn làm gì thì làm.
Một số phân tích khác cho rằng, việc Mỹ cho máy bay ném bom quay qua vùng ADIZ và Trung Quốc mới thiết lập và tuyên bố đã làm bẽ mặt Trung Quốc bởi Mỹ biết rằng Trung Quốc thực sự không dám làm gì hơn ngoài tuyên bố phản đối về mặt ngoại giao hoặc thổi bùng vấn đề này trên truyền thông trong nước để kích thích cái gọi là “lòng yêu nước” của dư luận và cùng lắm là gây áp lực, đe dọa ảnh hưởng đến quan hệ kinh tế giữa hai nền kinh tế.
Trước một đối thủ mạnh nhất nhì thế giới, luôn sẵn sàng hành động khi lợi ích bị tổn thương, Trung Quốc không thể và không dám hành động liều lĩnh. Trong khi đó, qua những phát ngôn và hành động của Trung Quốc gian đoạn gần đây cũng cho thấy rằng, Bắc Kinh sẵn sàng làm điều cứng rắn đối với các đối thủ nhỏ bé và yếu thế hơn ở khu vực.
Vì sao Trung Quốc thiết lập Khu nhận biết phòng không biển Hoa Đông?
Khu nhận biết phòng không Nhật Bản thiết lập năm 1969, cách bờ biển Trung Quốc gần nhất 130 km.
Khi tuyên bố thiết lập vùng ADIZ, Bắc Kinh đã viện dẫn rằng “Chính phủ Trung Quốc đã căn cứ vào thông lệ quốc tế để lập ra Khu nhận biết phòng không biển Hoa Đông, bảo vệ trật tự bay trên không” và cho rằng “Đây là biện pháp cần thiết để Trung Quốc thực thi hiệu quả quyền tự vệ, không nhằm vào bất cứ quốc gia và mục tiêu cụ thể nào, không gây ảnh hưởng đến tự do bay ở vùng trời có liên quan”.
Vùng ADIZ gây phản đối ở chỗ nó đã bao trùm cả nhóm đảo Senkaku do Nhật Bản kiểm soát, chồng 1 phần (20 km) lên lãnh thổ Hàn Quốc thuộc phía Tây đảo Jeju, gây quan ngại cả cho đảo Đài Loan và từ ngày 23/11/2013, tất cả các máy bay quân sự của các nước, máy bay dân sự của các hãng hàng không quốc tế qua lại khu vực này đều phải khai báo với Trung Quốc nếu không muốn bị gây khó dễ, thậm chí đe dọa đến an toàn.
Tuy nhiên, mục đích thực sự của Trung Quốc khi tuyên bố vùng ADIZ là gì thì còn gây nhiều hồ nghi. Các phân tích chủ yếu nhấn mạnh đến chiến lược, tham vọng và đòi hỏi lợi ích ngày càng lớn của Trung Quốc tại khu vực châu Á Thái Bình Dương nói chung và khu vực biển Hoa Đông nói riêng.
Trong những năm gần đây, Mỹ đẩy mạnh chiến lược hướng Đông, lấy khu vực châu Á – Thái Bình Dương làm trọng tâm để thực hiện những điều chỉnh trong đó có cả ảnh hưởng chính trị lẫn sức mạnh quân sự tại khu vực này.
Chiến lược của Mỹ thực tế đã trái ngược với tham vọng bá chủ của Trung Quốc tại lãnh địa này, chính vì vậy Bắc Kinh thực sự muốn ngáng đường Mỹ, hình thành sân chơi riêng của mình trong khu vực mà người ta vẫn hay ví von là “sân sau” của các cường quốc.
Trước khi Trung Quốc chính thức tuyên bố về vùng ADIZ, truyền thông nước này cũng đã được giật dây, công khai thảo luận và đăng tải những nội dung về vấn đề Khu vực nhận biết phòng không, thúc giục quân đội nước này nhanh chóng thiết lập vùng ADIZ.
Nhiều tờ báo lớn của Trung Quốc cho rằng Trung Quốc cần thiết lập các khu vực nhận biết phòng không, trước hết là trên khu vực hướng biển Hoa Đông, sau đó có thể là khu vực phía Nam ở Biển Đông.
Truyền thông Trung Quốc cho rằng, sau khi Nhật Bản đầu hàng năm 1945, Mỹ đã xác định "Khu nhận biết phòng không" xung quanh Nhật Bản, do quân Mỹ đóng tại Nhật Bản kiểm soát, mãi đến năm 1969, để thoát khỏi cuộc chiến tranh Việt Nam, Nixon rút lui chiến lược ở châu Á, hạ lệnh cho quân Mỹ đồn trú tại Nhật chuyển quyền này cho Nhật Bản.
Trên thực tế, Khu vực nhận biết phòng không của Nhật Bản (1969). chỉ yêu cầu các máy bay quân sự, thương mại phải thông báo cho Nhật Bản khi có ý định đi vào không phận trên lãnh thổ của Nhật Bản chứ không ép buộc phương tiện đường không của nước ngoài phải thông báo như tuyên bố ADIZ của Trung Quốc dù chỉ bay qua khu vực này, không hướng vào lãnh thổ Trung Quốc.
Trước khi Trung Quốc thiết lập và tuyên bố vùng ADIZ, Bắc Kinh đã phán đoán được ý định nới rộng khu nhận diện phòng không thiết lập năm 1969 của Nhật Bản và có lẽ Trung Quốc đã quyết định đi trước Nhật Bản một bước để giành ưu thế, ít nhất là về mặt tuyên truyền, dư luận.
Điểm yếu của Trung Quốc tập trung ở hướng Đông
Radar X-band của Mỹ
Ở góc độ an ninh chiến lược, Trung Quốc tuyên bố vùng ADIZ cũng được xem như một giải pháp để đối phó với khu vực xung yếu nhất trên lãnh thổ to lớn của quốc gia này. Đó chính là hướng Đông nơi tiếp giáp với Biển Hoa Đông và Thái Bình Dương nơi tiềm năng quấn sự hùng hậu của Mỹ có rất nhiều cơ sở quân sự cũng như vũ khí chiến lược có thể hoạt động trên biển cũng như trên không.
Chính giới chuyên gia quân sự của Trung Quốc cũng đã phải thừa nhận rằng, khu vực phía Đông của Trung Quốc gần như đã bị lộ hết trước hoạt động chiến tranh tình báo, gián điệp của Mỹ, Nhật.
Giới quân sự Trung Quốc nói rằng, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã xin 12 tỷ yên trong ngân sách năm tài khóa 2014 để thiết lập trạm nghe lén ở đảo Iwo thuộc Tây Thái Bình Dương, cách Tokyo 1.080 km về phía nam. Hành động này nhằm gia tăng mức độ theo dõi đối với hoạt động ngày càng tới tấp của Quân đội Trung Quốc ở vùng biển Thái Bình Dương.
Ngày 19 /9/2013, người đứng đầu Kyodo chính thức cho biết, tiếp nhận việc quân Mỹ triển khai radar X-band tại căn cứ Kyogamisaki của Lực lượng Phòng vệ Trên không, thuộc thành phố Kyōtango, Kyodo. Mục đích thực sự đằng sau hành động này cũng nhằm tăng cường năng lực theo dõi Trung Quốc.
Cự ly dò tim của radar X-band ở Kyoto có thể đạt 3.500 - 6.000 km, việc triển khai loại radar này sẽ làm cho các khu vực Đông Bắc, Hoa Bắc, Hoa Trung, Hoa Nam của Trung Quốc, biển Hoàng Hải, biển Hoa Đông đều nằm trong phạm vi theo dõi, giám sát của Nhật-Mỹ.
Trong hai năm gần đây, Nhật Bản đã tăng cường rất mạnh các hoạt động theo dõi tình báo đối với Trung Quốc. Năm 2012, Nhật Bản đã triển khai radar theo dõi FPS-5 ở căn cứ Shimo-Koshikijima của Lực lượng Phòng vệ Trên không tại tỉnh Kagoshima; mùa hè năm 2013, Bộ Quốc phòng Nhật Bản và Yonaguni, Okinawa đã ký hợp đồng thuê đất, chuẩn bị triển khai lực lượng theo dõi ven bờ ở Yonaguni, hòn đảo này cách Đài Loan chỉ 110 km.
From : RFI ,Giao Duc.....