Là con trai duy nhất trong một gia đình nghèo có 6 người con ở vùng ngoại thành TP.Phan Rang – Tháp Chàm (tỉnh Ninh Thuận), Hồ Duy Trúc (SN 1993) bỏ học từ năm lớp 10 rồi vào TP.HCM học nghề điện lạnh. Nhưng do hoàn cảnh khó khăn nên được một thời gian Trúc nghỉ học rồi thuê một nhà trọ ở Q.Tân Phú làm nghề tự do. Trong thời gian này, Trúc quen biết với Trần Văn Luông (SN 1988, ngụ Bến Tre).
Đầu năm 2012, Trúc về quê sinh sống. Không có việc làm ổn định, nhưng muốn có tiền tiêu, Trúc thành lập băng cướp và gây ra 2 vụ chém người cướp tài sản ở Ninh Thuận. Bị công an tỉnh này truy bắt, Trúc cùng đàn em tên Phương (SN 1993) bỏ trốn vào TP.HCM.
Nơi đất khách quê người, không có công ăn việc làm ổn định lại nghiện ma túy, Trúc liên hệ với “chiến hữu” Trần Văn Luông để hành lập băng cướp mới. Luông đi mua dao chặt dừa, loại dao to bản rất sắc, có độ sát thương cao để làm hung khí gây án. Thời gian đầu, Luông là người gợi ý đi cướp, sau này khi đã quen địa bàn thì Trúc trực tiếp tham gia, bàn bạc và chỉ huy đồng bọn đi cướp.
Mẹ tướng cướp Trúc quỵ ngã khi nghe tin con bị tuyên án tử hình.
Băng này gồm 5 thành viên: Trúc, Luông, Phương cùng Huỳnh Thanh Sơn (SN 1982, ngụ Tây Ninh) và Trần Thanh Tuyền (SN 1991, ngụ Ninh Thuận). Thủ đoạn của chúng là ban ngày tụ tập sử dụng ma túy, nhậu nhẹt, đêm xuống thì xách dao đi lòng vòng trên nhiều tuyến đường. Thấy “con mồi” thì ngay lập tức lao vào chém, cướp tài sản rồi bỏ chạy.
Từ tháng 6 – 11/2012, băng cướp này đã gây ra 18 vụ cướp tài sản trên địa bàn TP.HCM, chém bị thương 12 người, lấy đi số tài sản trị giá hơn 610 triệu đồng. Trong đó có vụ chặt tay cô gái cướp xe SH trên cầu Phú Mỹ gây xôn xao dư luận, nạn nhân may mắn thoát chết nhưng bị thương tật tới 47%.
Trong 2 ngày 24 – 25/12, sau hơn 1 năm sau ngày xảy ra vụ cướp, TAND TP.HCM đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm.
Lặn lội từ Ninh Thuận vào TP.HCM, bà Trần Thị Út (63 tuổi, mẹ Trúc) cùng một số người thân trong gia đình hung thủ tham dự phiên xét xử.
Bà nép vào một góc phòng xử án, ánh mắt chan chứa yêu thương nhìn đứa con trai duy nhất đang đứng trước vành móng ngựa đối mặt với sự trừng trị của luật pháp. Thi thoảng trên khóe mắt người mẹ già dòng nước mắt tuôn trào.
Nhà nghèo nhưng bà cùng chồng cố gắng cho Trúc ăn học, mong con nên người. Khi con trai bỏ trường lớp, ông bà đi vay mượn tiền cho Trúc học nghề điện lạnh. Nhưng đứa con lại tiếp tục bỏ học để rồi gây ra tội ác.
Đây là lần thứ 3 bà Út tham dự phiên tòa xét xử con trai trong năm 2013. Trước đó, vào tháng 7, TAND TP.Phan Rang – Tháp Chàm tuyên phạt Trúc 5 năm tù và vào tháng 11 lại bị TAND tỉnh Ninh Thuận tuyên 7 năm tù cùng về tội Cướp tài sản.
Phiên tòa lần này, Trúc bị truy tố ở khoản 4 điều 133 Bộ luật Hình sự với mức hình phạt có thể bị tử hình. Người mẹ già hiểu điều đó nhưng không thể thay đổi được gì.
“Tôi chỉ biết ở đây lúc này để động viên, an ủi con và cầu xin trời phật phù hộ cho đứa con trai duy nhất thoát án tử treo lơ lửng trên đầu”, bà vừa khóc vừa nói.
Nhưng với tội ác nghiêm trọng, TAND TP.HCM đã tuyên phạt Trúc mức án cao nhất là tử hình. Bản án vừa tuyên, người mẹ già ngã vật xuống đất khóc nức nở và liên tục gọi tên con. Bà quỳ xuống lạy HĐXX mở lòng từ bi, cho con trai bà cơ hội làm lại cuộc đời. Cảnh tượng đó khiến những người dự khán thấy xót xa.
Mẹ già khóc ngất khi con trai bị tuyên án tử.
Chị Nguyễn Thị Ngọc Thúy, nạn nhân trong vụ chặt tay cướp xe trên cầu Phú Mỹ, cho biết: “Mặc dù Trúc và đồng bọn đã gây ra tội ác dã man không chỉ với tôi nhưng mức án mà tòa tuyên là quá nặng. Trúc còn quá trẻ, mới 20 tuổi, tương lai còn ở phía trước nhưng đã phải lãnh án tử hình. Là người bị hại nhưng tôi cũng rơi nước mắt trước cảnh tượng đó”.
Tại tòa, chị Thúy chỉ mong Trúc lãnh án tù có thời hạn để trong thời gian đó anh ta sẽ suy ngẫm về tội ác mà mình gây ra. Mặc dù bị gia đình các bị cáo chửi bới, xúc phạm ngay trong phiên tòa nhưng chị Thúy cho biết vẫn muốn làm đơn xin giảm án cho Trúc vì cũng là một người mẹ, chị biết nỗi đau của đấng sinh thành khi mất con như thế nào.
Phiên tòa xử vụ án “chặt tay cướp xe SH” chiều 25/12 đã khép lại với mức án tuyên khá nặng so với đề nghị của đại diện Viện Kiểm sát Nhân dân TP.HCM trước đó. Các bị cáo bị tuyên án: Hồ Duy Trúc- tử hình; Nguyễn Văn Luông- chung thân, Nguyễn Hoàng Phương- 20 năm tù giam.
Bản án có thật là quá nặng hay không ?
Chặt tay người để cướp của, hành vi này của bọn tội phạm vô cùng man rợ, phi nhân tính, thể hiện sự coi thường pháp luật. Tại phần thẩm vấn ngày 24/12, các tên cướp khai trước tòa: chúng uống rượu cho thật say rồi xách dao đi, thấy "con mồi" thì lập tức ép xe vung dao chém, rồi mới cướp tài sản. Con dao gây án thường trao tay nhau từ vụ này sang vụ khác, tên nào cầm dao thì tên đó phải ra tay chém người để đồng bọn cướp tài sản. Thật là những chi tiết khiến người ta rùng mình!
Chúng sử dụng dao dài, chém người đang đi xe máy trên đường. Giả sử người bị cướp ngã, đập đầu xuống đường, nguy cơ tử vong rất cao. Khi bị chém đến gần đứt lìa cổ tay, nếu nạn nhân không được cấp cứu kịp thời cũng dễ dẫn đến chết vì mất máu. Trong vụ cướp SH này, người bị hại không chết có thể nói là do may mắn, chứ đâu phải bọn cướp cố tình tha mạng sống cho người ta!.
Bản án nhận được sự đồng tình của nhiều người. Hình phạt tử hình là xứng đáng, làm gương để răn đe những kẻ coi thường pháp luật, coi thường mạng sống của người khác. Pháp luật hình sự là một trong những công cụ để đấu tranh phòng ngừa, chống tội phạm, góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, bảo vệ trật tự pháp luật, chống mọi hành vi phạm tội; đồng thời giáo dục mọi người ý thức tuân theo pháp luật, đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm bảo đảm cho mọi người được sống trong một môi trường xã hội an toàn, lành mạnh.
Theo phân tích của các luật sư, có rất nhiều tội Bộ luật Hình sự quy định mức hình phạt cao nhất là tử hình chứ không phải chỉ có tội giết người. Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi được quy định trong Bộ luật, tội phạm được phân thành nhiều cấp độ và tương ứng sẽ có những khung hình phạt thích hợp. Theo luật, loại tội cướp tài sản được quy định có khung hình phạt cao nhất là tử hình nếu gây thương tích cho người khác từ 61% trở lên, hoặc chiếm đoạt tài sản từ 500 triệu đồng trở lên, hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Một người mẹ phản ứng về bản án tử dành cho con mình như thế, cũng là điều không khó lý giải. Nếu có thể đổi mạng cho con mình, chắc bà cũng sẽ làm. Tuy nhiên, có lẽ bà mẹ tên Trúc chỉ biết thương con, thương mình mà không đặt mình vào địa vị người khác.
Giả sử hắn là người bị hại, bà sẽ cư xử như thế nào ?
Không biết sự tình cụ thể ra sao, nhưng rõ ràng đây là bài học đối với các bậc cha mẹ trong việc nuôi dạy con mình. Chẳng thể đổ tội hết cho cái nghèo, sự thất học. Bài học đạo đức làm người, về quy luật nhân-quả, không cha mẹ dạy con thì ai dạy ?
Với vụ án điển hình này, với những bức xúc về tình trạng “tha hóa” lối sống của giới trẻ hôm nay, truyền thông đã vào cuộc một cách tích cực, công tâm, phản ánh trung thực kịp thời diễn biến của phiên tòa. Thế nhưng, có một chi tiết mà người viết cảm thấy chưa “ổn”. Đó là tường thuật “quá cụ thể và rõ lời” những phản ứng, phát ngôn của người mẹ tử tù Trúc, tên cầm đầu nhóm cướp, sau khi bản án được tuyên bố. Thật lòng, việc phản ánh như vậy “lạnh lùng” quá!
Một người mẹ đời thường khác với người mẹ trong thi ca rất nhiều. Người mẹ đời thường xuất thân từ những điểm xuất phát khác nhau, căn cơ và trình độ kiến thức cũng khác nhau. Họ chỉ có một điểm chung duy nhất là tình thương vô bờ bến dành cho những đứa con thân yêu, và tình thương ấy lắm lúc có thiên hướng “ích kỷ, tiêu cực”!
Những hành động quá khích, những lời nói thiếu bình tĩnh, thậm chí “ác miệng, ác khẩu” của người mẹ có đứa con bị tuyên án tử hình là việc khó tránh khỏi, nhưng đó là những cử chỉ rất thực của một người mẹ đời thường, điều này cũng không khó cảm nhận lắm trong các mối quan hệ dân sự xung quanh mỗi một con người.
Trên mục “Tôi viết” của Thanh Niên Online, tác giả bài báo Tử hình Hồ Duy Trúc và bài học về cách dạy con đã hơi cảm tính khi nhận định “cho đến tận thời điểm này, khi mà người mẹ đã có đầy đủ thời gian để suy ngẫm, thì vẫn không nhận ra được mức độ nghiêm trọng tàn ác nơi hành vi của người con”.
Không hẳn là người mẹ ấy không hiểu, không nhận ra tội lỗi của con mình, nhưng tình mẫu tử là tình thiêng liêng, tình trời, người mẹ có thể “không từ bất kỳ thủ đoạn nào” để cứu được con mình. Trước “cú sốc” của lời buộc tội tại phiên tòa, có được bao nhiêu người thân ruột thịt kìm nén được cảm xúc, huống hồ gì một bà mẹ khắc khổ cần lao như mẹ của tử tù Hồ Duy Trúc. Có nên chăng, dư luận và truyền thông cần khách quan truyền tải một thông điệp “nhẹ nhàng” hơn với người mẹ bất hạnh này, tạo điều kiện cho nỗi đau mất con tột cùng kia có cơ hội vơi dần, nguôi ngoai. Đồng thời, tránh được những phản ứng đáng tiếc không lường trước được, nhất là những phản ứng đó đến từ “tác nghiệp” của truyền thông.
Người mẹ trong thi ca rất đẹp, rất lý tưởng, nhưng người mẹ đời thường với những yêu ghét “cực đoan” của mình còn đẹp, còn lý tưởng hơn nhiều trong tâm hồn những người con thân yêu của họ. Khi nghe kinh báo hiếu, các vị sư thường giảng cho các Phật tử rằng “Vì con, người mẹ có thể làm tất cả, vì con, người mẹ chịu nhiều thị phi, sân si, tội lỗi…”.
Trong bài này, người viết hoàn toàn không đồng ý với thái độ và lời nói của người mẹ tử tù kia, nhưng chỉ mong sao dư luận và truyền thông có cách nhìn nhân đạo hơn. Đừng vì tính “hiện thực sinh động” của một bản tin mà đẩy dư luận phản ứng “thái quá” về phía người mẹ bất hạnh đau khổ này thêm nữa. Cũng với tình tiết ngôn ngữ ấy, những người cầm bút có rất nhiều phương án để truyền tải nhân văn mà vẫn giữ nguyên được tính thời sự của vụ việc. Với một không gian báo chí hiện nay vốn đã bội thực hàng ngày những phát ngôn “vô trách nhiệm”, bội thực hàng ngày những câu chuyện đau lòng “cướp, hiếp, giết” thì nếu trong khả năng có thể, truyền thông nhân đạo hơn nữa được không?
From : Nguyễn Minh Phước , Phap luât , Tuoi tre,.....