Ngày 23.11, Bộ Quốc phòng Trung Quốc tuyên bố thành lập Vùng phòng không ở biển Hoa Đông (ECSADIZ) và lập tức triển khai chiến đấu cơ tuần tra khu vực mới. Tân Hoa xã dẫn lời phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc Dương Vũ Quân khẳng định việc thành lập ECSADIZ nhằm “bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh trên không và duy trì trật tự bay”.
Động thái 'nguy hiểm'
Đáng chú ý là ECSADIZ bao gồm vùng trời trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư tranh chấp giữa Nhật với Trung Quốc và chồng lấn với Vùng nhận dạng phòng không của Tokyo ở biển Hoa Đông.
Theo Kyodo News, Bộ Ngoại giao Nhật đã cực lực phản đối, gọi động thái trên của Bắc Kinh là “cực kỳ nguy hiểm” và “có thể gây ra những sự việc không thể lường trước được”.
Trước đó vài ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn cảnh báo Nhật rằng bất kỳ nỗ lực bắn hạ máy bay không người lái của Trung Quốc sẽ khơi mào chiến tranh, theo AFP. Ông Thường đưa ra cảnh báo không lâu sau khi Thủ tướng Shinzo Abe cho phép Lực lượng phòng vệ Nhật bắn hạ máy bay không người lái nước ngoài phớt lờ cảnh báo và xâm nhập không phận nước này.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc còn ban hành các quy định nhận dạng máy bay cho ECSADIZ, vốn có hiệu lực ngay từ ngày 23.11. Theo đó, máy bay nước ngoài bay trong ECSADIZ phải báo cáo kế hoạch bay cho Bộ Ngoại giao hoặc Cục Hàng không dân dụng Trung Quốc và tuân theo chỉ dẫn của cơ quan quản lý ECSADIZ là Bộ Quốc phòng Trung Quốc. Nếu máy bay đó không hợp tác và không theo những quy định trên, các lực lượng vũ trang Trung Quốc sẽ áp dụng những biện pháp phòng vệ khẩn cấp để ứng phó.
Khu vực Phòng không trên biển Hoa Đông bao gồm một chuỗi các đảo đang tranh chấp mà phía Nhật Bản cũng đã tuyên bố chủ quyền. Điều này đã làm dấy lên những phản đối từ phía Nhật Bản và khiến Mỹ cũng phải bày tỏ quan ngại sâu sắc về “hành động đơn phương” này của Trung Quốc.
Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) có vai trò như vành đai phòng thủ được thành lập bên ngoài không phận của một nước để ngăn chặn máy bay khả nghi xâm nhập. Theo đó, máy bay phải tuân theo các phương thức báo cáo và nhận dạng đặc biệt của nước chủ quản. Theo thông cáo của Bộ Quốc phòng Trung Quốc, ECSADIZ bao gồm không phận trong khu vực được bao quanh bởi giới hạn ngoài của vùng biển mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền, với 6 điểm lần lượt có tọa độ: 33º11 vĩ bắc và 121º47 kinh đông, 33º11 vĩ bắc và 125º00 kinh đông, 31º00 vĩ bắc và 128º20 kinh đông, 25º38 vĩ bắc và 125º00 kinh đông, 24º45 vĩ bắc và 123º00 kinh đông, 26º44 vĩ bắc và 120º58 kinh đông.
Bắc Kinh cũng công bố một loạt các nguyên tắc tại Khu vực Phòng không trên biển Hoa Đông và nhấn mạnh rằng mọi máy bay bay qua khu vực này phải thông báo trước cho chính quyền Trung Quốc và Trung Quốc sẽ thi hành các biện pháp quân sự khẩn cấp nếu các máy bay này không thông báo hoặc không tuân thủ mệnh lệnh từ Bắc Kinh.
Trung Quốc cũng cho biết nước này sẽ “xác định, giám sát, kiểm soát và phản ứng” đối với bất kỳ mối đe dọa trên không cũng như những vật thể bay không xác định nào tiến vào Khu vực Phòng không trên biển Hoa Đông này. Các nguyên tắc này của Trung Quốc có hiệu lực ngày 23/11.
Trung Quốc tuyên bố Khu vực Phòng không trên biển Hoa Đông là hoàn toàn phù hợp vì các nước khác cũng đều có những khu vực tương tự để bảo vệ bờ biển của họ.
“Đây là một biện pháp cần thiết của Trung Quốc để thực thi quyền phòng vệ của mình”, Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Dương Vũ Quân đưa ra tuyên bố trên trên trang web của Bộ Quốc phòng nước này khẳng định: “Khu vực Phòng không trên biển Hoa Đông không hề nhắm đến một quốc gia hay một đối tượng cụ thể nào. Nó cũng không gây ảnh hưởng đến quyền tự do di chuyển trên không của máy bay quốc tế”.
Cả Bắc Kinh và Tokyo đều đã công bố chủ quyền quần đảo Điếu Ngư (theo tiếng Trung Quốc) và Senkaku (theo tiếng Nhật). Các cuộc biểu tình tại Trung Quốc đã nổ ra trong năm ngoái khi Trung Quốc không công nhận việc Chính quyền Nhật Bản mua lại quần đảo này từ một chủ sở hữu tư nhân
Sẽ mở rộng ADIZ
Theo ông Dương Vũ Quân, kể từ thập niên 1950, đã có hơn 20 quốc gia lập ADIZ. Ngoài Nhật và Trung Quốc, một số nước châu Á - Thái Bình Dương gồm Mỹ, Indonesia, Hàn Quốc và Philippines được cho là đã thành lập ADIZ. Khi được hỏi liệu Trung Quốc có lập thêm ADIZ hay không, ông Dương trả lời rằng việc đó sẽ được tiến hành “vào một thời điểm thích hợp sau khi hoàn tất sự chuẩn bị cần thiết”, theo Tân Hoa xã. Trước đó, tạp chí Kanwa Asian Defence dẫn một số nguồn tin ở Bắc Kinh cho hay quân đội Trung Quốc đang xúc tiến lên kế hoạch lập ADIZ dọc ranh giới vùng đặc quyền kinh tế, tăng cường kiểm soát các vùng biển và không phận ngoại .
Tong một bài báo đăng tải trên tờ Japan Times, Vụ trưởng Vụ Châu Á-Thái Bình Dương thuộc Bộ Ngoại giao Nhật Bản, ông Junichi Ihara đã gọi điện cho Han Zhiqiang, Công sứ thuộc Đại sứ quán Trung Quốc ở Tokyo để bày tỏ sự phản đối.
Ông Ihara cho hay: “Nhật Bản sẽ không bao giờ chấp nhận khu vực phòng không do TQ lập ra vì nó bao gồm cả quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư. Ngoài ra, ông cũng nhấn mạnh tuyên bố trên của Trung Quốc sẽ khiến quan hệ song phương hai nước leo thang căng thẳng.
Cùng với đó, Thứ trưởng Ngoại giao Nhật, Akitaka Saika dự định triệu hồi Đại sứ Trung Quốc ở Nhật, ông Cheng Yonghua càng sớm càng tốt để làm rõ vấn đề này với Bắc Kinh.
Ngoài Nhật Bản, Đài Loan cũng chính thức bày tỏ quan điểm. Sau khi các cơ quan báo chí đăng tải thông tin này, chính phủ Đài Loan đã tổ chức một cuộc họp Ủy ban An Ninh quốc gia với sự tham dự của quan chức cấp cao nhằm thảo luận các biện pháp ứng phó sau tuyên bố của Trung Quốc sáng 23/11. Đài Loan sẽ giữ liên lạc chặt chẽ với các quốc gia khác để đảm bảo sự ổn định và hòa bình trong khu vực. Bộ Quốc phòng nước này bày tỏ sự hối tiếc trước động thái này của Bắc Kinh.
Trước hành động gây tranh cãi này của chính quyền Bắc Kinh, chính phủ Mỹ đã bày tỏ “sự quan tâm sâu sắc” về tuyên bố của Trung Quốc về Khu vực Phòng không trên Biển Hoa Đông.
Phát biểu trong cuộc họp bên thềm đàm phán hạt nhân Iran ở Geneva, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho hay, Mỹ “vô cùng lo ngại” trước tuyên bố về Khu vực Phòng không của Trung Quốc. “Chính hành động đơn phương này là một tác nhân khiến an ninh trong khu vực Biển Hoa Đông ngày càng trở nên phức tạp. Hành động leo thang này sẽ chỉ khiến tình hình ngày càng thêm căng thẳng”.
Với quan điểm mạnh mẽ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel cam kết bảo vệ Nhật Bản, nếu như khư vực Biển Hoa Đông xảy ra tấn công. Ông cho hay, Khu vực Phòng không do TQ lập ra bao gồm cả quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Trong khi đó, Mỹ viện cớ rằng, Trung Quốc đã vi phạm hiệp ước an ninh được chính phủ hai nước Trung-Nhật ký kết, do vậy là một đồng minh thân cận, Mỹ sẽ bảo vệ Nhật Bản nếu như khu vực xảy ra tấn công.
Trước đó, hôm 23/11, Bắc Kinh công bố bản đồ Khu vực Phòng không đầy tranh cãi, cùng với đó là một bộ quy tắc nhận dạng dành cho các phi cơ muốn bay vào khu vực này.
Vùng nhận dạng phòng không mà Bắc Kinh mới tuyên bố bao phủ cả quần đảo có tranh chấp mà hiện do Nhật quản lý với tên gọi Senkaku còn Trung Quốc gọi là Điếu Ngư. Trung Quốc nói các máy bay đi vào khu vực này phải tuân theo các quy tắc của họ.
Chính quyền Tổng thống Obama từng tuyên bố tự vệ cho Nhật tại quần đảo này.
Giới ngoại giao nước ngoài nói Trung Quốc đang đánh giá thấp cả năng lực hải quân Nhật lẫn cam kết hỗ trợ của Washington cho Tokyo.
Động thái của Trung Quốc đang gây phản ứng mạnh từ các nước láng giềng, kể cả Hoa Kỳ hiện đang đồn trú hơn 70.000 binh lính tại Nhật Bản và Nam Hàn.
Washington, với hàng trăm phi cơ quân sự đóng trong vùng, nói họ không có kế hoạch tuân thủ các qui định mà Bắc Kinh mới tuyên bố.
Cả Đài Loan và Nam Hàn là những nơi thân Hoa Kỳ đều bác bỏ bước đi này của Trung Quốc.
'Lợi ít hại nhiều'
"Gây căng thẳng cho quá nhiều láng giềng cùng lúc chẳng mang lại lợi ích gì cho Trung Quốc"
Bonnie Glaser, Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế Chiến lược tại Washington, D.C.
Ông Dương Ngọc Quân, phát ngôn nhân của Bộ Quốc phòng Trung Quốc cuối tuần qua đã yêu cầu Hoa Kỳ "thật lòng tôn trọng an ninh quốc gia của Trung Quốc và ngừng đưa ra những phát ngôn thiếu trách nhiệm về việc Trung Quốc thiết lập Vùng nhận diện phòng không trên Biển Hoa Đông.
“Chúng tôi mạnh mẽ yêu cầu Nhật Bản chấm dứt toàn bộ các động thái phá hoại chủ quyền lãnh thổ cũng như những lời bình luận thiếu trách nhiệm đánh lạc hướng dư luận quốc tế và gây ra căng thẳng trong khu vực,” ông Dương nói.
Nam Hàn đã phản đối Trung Quốc về vùng nhận dạng phòng không vì bao trùm cả một số khu bãi cạn mà Seoul kiểm soát nhưng Bắc Kinh tuyên bố có chủ quyền.
Bộ Ngoại giao Nam Hàn đã triệu tập tùy viên quân sự Trung Quốc ở Seoul tới và nói vùng này là không thể chấp nhận bởi được đơn phương vẽ ra.
Seoul nói sẽ không thông báo cho Trung Quốc về các phi cơ bay qua vùng này.
Về ngắn hạn, động thái này gây ảnh hưởng tiêu cực cho nỗ lực của Bắc Kinh muốn gây ảnh hưởng cấp vùng, Bonnie Glaser, chuyên gia từ Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế Chiến lược tại Washington, D.C. cho biết.
“Gây căng thẳng cho quá nhiều láng giềng cùng lúc chẳng mang lại lợi ích gì cho Trung Quốc,” bà Glaser nói.
Denny Roy, một chuyên gia an ninh tại Trung Tâm Đông Tây ở Hawaii, nói rằng Trung Quốc nhiều khả năng chọn giải pháp to tiếng trước.
“Trung Quốc nay có thể bắt đầu đếm và đưa tin về điều họ gọi là sự vi phạm của Nhật, và biện luận rằng phía Trung Quốc đã kiềm chế bằng việc họ gọi là không thực hiện quyền bắn hạ, sau đó biện luận tiếp là Trung Quốc không thể nhẫn nại mãi được,'' ông Roy nói
From : Thanh nien , Xa luan ,BBC ,.....