Đảo nợ và vòng xoáy nợ công
Đồng hồ nợ công thế giới trên trang The Economist. Bên phải là ô hiển thị số liệu về nợ công của Việt Nam. Ngân sách Việt nam
Đại diện Bộ Tài chính khẳng định vay để đảo nợ không phải là vấn đề đáng ngại, miễn là tổng thể nợ và đỉnh nợ tại từng thời điểm không được vượt ngưỡng an toàn đã được Quốc hội và Chính phủ phê duyệt.
Trong khi đó, có ý kiến cho rằng, nợ công thực sự đáng lo ngại khi quy mô nợ ngày càng lớn và chưa nhìn thấy nguồn trả nợ.
Nghĩa vụ trả nợ là 12,6% thu ngân sách
Bộ Tài chính cho biết, theo số tuyệt đối, nợ công trong những năm gần đây có xu hướng tăng. Tuy nhiên, nếu so với tổng sản phẩm quốc nội (GDP), tỷ lệ thay đổi không nhiều. Tỷ lệ nợ công trên GDP qua các năm là 51,7% (2010), 50,1% (2011), 50,8% (2012), 54,1% (ước tính 2013).
Trước các ý kiến lo ngại về khả năng trả nợ công, ông Trương Hùng Long, Cục trưởng Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính) cho biết, trong các năm vừa qua, nợ công có xu hướng tăng dần nhỉnh lên, nhưng theo nếu so sánh với các chỉ tiêu cơ bản đã được Quốc hội và Chính phủ phê duyệt thì thông lệ, nợ công của chúng ta vẫn nằm trong ngưỡng an toàn. Về nghĩa vụ trả nợ, trần trả nợ công được giới hạn là 25% thu ngân sách.
Trong khi đó, nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của ngân sách nhà nước (chưa kể phát hành đảo nợ) năm 2013 chỉ ở khoảng là 12,6% tổng thu ngân sách.
Mặc dù tỷ lệ trả nợ trên tổng thu ngân sách ở mức không cao nhưng hàng năm Việt Nam vẫn phải vay để đảo nợ, giải thích về vấn đề này, ông Long cho biết, thị trường nợ - ở đây là thị trường trái phiếu chính phủ trong nước - có nhiều phân khúc, dòng vốn ngắn hạn, dài hạn.
“Để đảm bảo công tác huy động vốn đạt hiệu quả nhất chúng ta cần tiếp tục duy trì, vẫn phải huy động vốn ngắn hạn bên cạnh việc tiếp tục kéo dài thời hạn phát hành trái phiếu chính phủ. Miễn là tổng thể nợ vẫn trong biên độ an toàn, đỉnh nợ tại từng thời điểm không được vượt ngưỡng an toàn đã được Quốc hội và Chính phủ phê duyệt”, ông Long nhấn mạnh.
“Mặt khác, nếu trong giai đoạn trước, chúng ta phải đi vay với lãi suất cao hơn, đến nay huy động được vốn rẻ hơn để thay thế, tại sao không vay? Vấn đề quan trọng ở đây là kỹ năng điều hành của các cơ quan tham mưu của Chính phủ để giảm mạnh nhất chi phí đi vay”.
Bên cạnh các mối lo ngại về mức tăng nợ công, khả năng trả nợ của Chính phủ, việc công khai minh bạch số liệu nợ công trong thời gian quan cũng được nhiều chuyên gia đánh giá là chậm và chưa đầy đủ. Cụ thể, đến thời điểm này, bản tin nợ công mới cập nhật số liệu mới nhất đến ngày 31/12/2012.
Trả lời về vấn đề này, Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại cho biết, Bản tin nợ công đang trong giai đoạn hoàn thiện và sẽ công bố trong thời gian tới. Theo đó, Bản tin nợ công được tổng hợp chậm là do có sự phân tán giữa các đầu mối thực hiện quản lý nợ công. Trong đó, khó khăn lớn nhất là nợ chính quyền địa phương rất phân tán.
Trong khi đó, Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại phải lấy thông tin từ từng tỉnh/thành phố và phải thực hiện kiểm chứng trước khi chính thức công bố số liệu nên rất mất thời gian.
“Chúng tôi cũng đang cố gắng hoàn thiện để cập nhật bản tin nhanh hơn”, ông Long nói.
Quy mô nợ khó giảm
Phân tích thực trạng nợ công của Việt Nam hiện nay, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng cần xem xét từ khía cạnh nợ gốc và phần lãi phải trả. Xu thế hiện nay cho thấy cả phần gốc và phần lãi đang tăng vì quy mô vay nợ ngày càng tăng. “Như vậy, nghĩa vụ nợ tăng”, ông Ánh nhấn mạnh.
Mặt khác, các khoản vay viện trợ phát triển chính thức (ODA) từ trước có ân hạn dài nhưng cũng đã đến giai đoạn phải trả, nghĩa là, áp lực trả nợ đang tăng.
Từ khía cạnh nguồn trả nợ, theo ông Ánh, từ trước đến nay phần trả lãi được bố trí trong chi ngân sách và xếp vào hạng mục chi thường xuyên, tạm thời chưa gắn với việc tạo ra nghĩa vụ nợ mới. Trong khi đó, việc trả nợ gốc được tính vào thâm hụt ngân sách, dẫn đến tình trạng thâm hụt ngân sách ngày càng lớn. Mức chênh lệch này vào khoảng 1,3-1,5% GDP, tương đương khoảng 2 tỷ USD.
Mặt khác, từ trước đến nay, việc trả nợ gốc của Việt Nam gắn với phát hành nợ mới để trả nợ cũ. Ông Ánh cho biết: “Tôi tìm hiểu được biết, hàng năm, trị giá trái phiếu phát hành để bù đắp thâm hụt ngân sách bao giờ cũng cao hơn một phần trả nợ gốc. Như vậy, khoảng cách chênh lệch giữa nợ mới và nợ để trả nợ gốc càng gia tăng. Điều này càng chứng minh quy mô nợ công Việt Nam ngày càng tăng”.
Một khoản đáng lưu ý khác là phát hành nợ để đầu tư, tức là, Chính phủ đi vay về cho vay lại. Cộng với khoản này, quy mô nợ sẽ càng gia tăng làm nảy sinh vấn đề là nghĩa vụ trả nợ gốc ngày càng tăng. Trong khi đó, chưa nhìn thấy nguồn nào khác để trả nợ.
“Cách thức vay - trả này sẽ khiến vòng xoáy nợ nần ngày càng tăng và quy mô nợ sẽ khó có khả năng giảm”, ông Ánh nhấn mạnh.
Ngoài ra, nhằm giảm dần việc vay nợ để bù thâm hụt ngân sách, cách thức thường được áp dụng là tìm cách giảm thâm hụt, tiến tới thặng dư ngân sách. Hay nói cách khác, tìm ra nguồn thu trong tương lai để bù đắp khoản vay để bù đắp thâm hụt ngân sách. “Thế nhưng Việt Nam không hề vạch ra kế hoạch giảm thâm hụt ngân sách, đây mới là điểm đáng ngại”, ông Ánh nói.
Đến nay, nợ công vẫn trong ngưỡng an toàn nhưng với xu thế vay để trả nợ gốc thì quy mô nợ công sẽ tăng chứ không có hướng giảm và sẽ vượt ngưỡng an toàn.
From : Lê Hường VnEconomy
**********
Sự thật về giải quyết nợ xấu ở VN
Phân loại nợ xấu tại Việt Nam vẫn có khoảng cách lớn so với tiêu chuẩn quốc tế
Chính phủ Việt Nam vừa ra báo cáo trong đó cho biết hơn một nửa số nợ xấu, được xác định từ cuối quý ba năm 2012, đã được xử lý.
Theo đó, tính đến tháng 10 năm 2014, Công ty Quản lý Tài sản (VAMC) đã xử lý được 54,3% tổng số nợ xấu từ tháng Chín năm 2012.
Bản báo cáo cũng dẫn số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nói tính đến tháng 10, VAMC đã "thu hồi được gần 95 nghìn tỷ đồng nợ xấu ... bán được gần 4 nghìn tỷ đồng nợ xấu và có lãi."
"Tỷ lệ nợ xấu cho đến nay giảm còn 5,43% so với mức 17% vào năm 2012", báo cáo có đoạn.
Trả lời BBC ngày 4/11, tiến sỹ Phạm Thế Anh, giảng viên tại Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội, cho biết: "95 nghìn tỷ đồng này chỉ là trái phiếu mà VAMC viết cho các ngân hàng thương mại đã bán lại nợ xấu cho họ, chứ sự thật thì nợ xấu vẫn đang tồn tại ở đó".
"Việc nói giải quyết 4 nghìn tỷ ... tôi nghĩ là nếu khoản nợ xấu nào đó thực sự hấp dẫn và ngân hàng thương mại có đối tác bên ngoài muốn mua thì họ có thể bán trực tiếp, chứ VAMC không có chức năng đó," ông nói thêm.
Trong khoảng 2 năm qua thì thực sự tôi chưa nhìn thấy sự tiến bộ nào trong việc minh bạch hóa thông tin về nợ xấu của ngân hàng thương mại và thống kê nợ công của chính phủ
"Vốn điều lệ của VAMC chỉ có 500 tỷ đồng thôi, quá nhỏ so với 95 nghìn tỷ đồng, đó không phải là tiền để giải quyết nợ xấu. Đây chỉ là khâu trung gian để ngân hàng thương mại có thể tái cấp vốn từ NHNN".
Ông Thế Anh cũng đặt câu hỏi về độ tin cậy của các số liệu do NHNN đưa ra.
"Con số của NHNN công bố thì rất khác nhau", ông nói.
"Trong cuộc họp hồi tháng Chín thì thống đốc NHNN thông báo nợ xấu là 5,43%. Nhưng sau đấy một hai tuần thì vị phó thống đốc lại đưa ra con số hơn 3%.
"Không thể nào chỉ trong vài tuần mà con số nợ xấu giảm mấy phần trăm được."
"Con số nợ xấu là bao nhiêu, ngay bản thân những người đại diện cho NHNN nói khác nhau đã là một điều vô lý rồi."
Tuy nhiên, trong thông tin do Phòng báo chí Ngân hàng Nhà nước cung cấp cho BBC ngày 5/11, mức chênh lệch này là do một con số được cung cấp bởi các tổ chức tín dụng và một là do NHNN đánh giá.
"Các tổ chức tín dụng không phản ánh hết những rủi ro trong cho vay khách hàng, còn NHNN để điều hành được chính xác chính sách đã xác định nợ bằng các tiêu chuẩn quốc tế, khả năng trả nợ thực sự của khách hàng", NHNN cho biết.
"NHNN thật sự thận trọng trong việc đưa ra con số tỷ lệ nợ xấu."
Cơ chế thị trường?
Chính phủ Việt Nam cho biết một trong các mục tiêu trong thời gian tới là "nâng cao năng lực, phát huy vai trò của VAMC, trong đó có việc mua bán nợ theo cơ chế thị trường".
Tuy nhiên, theo tiến sỹ Thế Anh, tình trạng thiếu minh bạch trong thống kê hiện nay là lực cản lớn cho nỗ lực thành lập một cơ chế thị trường cho việc mua bán nợ xấu tại Việt Nam.
"Trong khoảng 2 năm qua thì thực sự tôi chưa nhìn thấy sự tiến bộ nào trong việc minh bạch hóa thông tin về nợ xấu của ngân hàng thương mại và thống kê nợ công của chính phủ", ông nói.
"Cách phân loại, thống kê nợ của họ không hề công khai minh bạch. Tôi không biết được nợ như thế nào gọi là nợ xấu".
"Các con số mà giới chuyên gia và các tổ chức đưa ra là phỏng đoán và không ai biết con số thực sự là bao nhiêu."
Ông cho rằng để thành lập một cơ chế thị trường cho việc bán nợ xấu, "trước tiên phải công khai minh bạch về tiêu chí xếp hạng nợ xấu và quy mô nợ xấu".
"Các nhà đầu tư họ tiếp cận được thông tin, đánh giá được khoản nợ xấu thì mới định được giá mà mua bán trao đổi", ông nói.
"Ở Việt Nam chưa hình thành thị trường mua bán nợ xấu. Ngay cả các ngân hàng thương mại cũng chưa chắc đã muốn công khai những khoản nợ xấu đang gánh."
"Cũng có thể đó là thông tin nhạy cảm vì quy mô nợ xấu của họ quá lớn so với hoạt động của họ và làm lo ngại về tính an toàn của họ nên họ không muốn công khai."
Nợ công vẫn tăng
Nó nguy cỡ đó đó, chứ không phải đơn giản đâu. Không thể rủng rỉnh được, không phải đơn giản được, không thể thoải mái được lúc này.
Chủ tịch nước Trương Tấn Sang nói về nợ công
Các thông tin về nợ xấu được công bố giữa lúc các lãnh đạo cao cấp trong nước tiếp tục đưa ra nhận định trái chiều nhau về nợ công.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, trong cuộc họp chính phủ thường kỳ hôm 29/10, khẳng định “nợ công vẫn đang trong giới hạn cho phép" và tuyên bố chính phủ sẽ "chịu trách nhiệm trước nhân dân về vấn đề này”.
Phát biểu của ông Dũng có vẻ như đi ngược lại với nhận định trước đó của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang.
Phát biểu trước cử tri TP.HCM sáng 15/10, ông Sang nói: "Cách đây mấy năm, tổng thu ngân sách chi thường xuyên khoảng 50%, bây giờ chi thường xuyên đã lên tới 72%", ông nói.
“Nếu cái đà này còn lên nữa. Như thế, phần còn lại không đủ trả nợ đến hạn và phải vay để trả nợ”.
“Nó nguy cỡ đó đó, chứ không phải đơn giản đâu. Không thể rủng rỉnh được, không phải đơn giản được, không thể thoải mái được lúc này”.
“Tôi nói hơi gay gắt, chúng tôi trước hết phải chịu trách nhiệm”.
From : BBC ,.........
