Cúm Gia Cầm (avian flu): Hiểm Họa Toàn Cầu?
Cuối tuần qua, Tổng Thống Hoa Kỳ George Bush đã tiếp xúc với những nhà bào chế dược phẩm để hối thúc họ gia tăng năng xuất trong việc chế tạo thuốc chích ngừa bệnh cúm gia cầm, và ông Michael Leavitt, Tổng Trưởng Y Tế (Secretary, Health and Human Services), đã bắt đầu chuyến công du mười ngày qua 4 quốc gia Á Châu để bàn định những phương pháp đối phố với dịch cúm gia cầm đang hoành hành tại các quốc gia này. Câu hỏi lớn nhất mà mọi người đang băn khoăn lo ngại là liệu dịch cúm gia cầm có thể trở thành một hiểm họa toàn cầu (pandemic) hay không?
Giới Y học và những chuyên gia khảo cứu vẫn tin rằng việc cúm gia cầm lan tràn khắp nơi trên thế giới là một đe dọa thật sự, nhưng không hẳn là sự đe dọa sẽ đến ngay trước mắt (immediate threat) và không hẳn là một hiểm họa chắc chắn sẽ xảy ra (imminent threat)... Những cuộc hội thảo đã diễn ra trong nhiều ngày tại cơ quan Khảo Cứu Bệnh Dị Ứng và Bệnh Truyền Nhiễm, viện Y Tế Quốc Gia Hoa Kỳ (National Institute of Allergy & Infectious Diseases, National Institute of Health), và các chuyên gia đã đồng ý rằng ta nên sửa soạn đối phó với cúm gia cầm như một bệnh dịch, nhưng không hẳn là một hiểm họa toàn cầu! Họ đưa ra một số lý do để giải thích những ý kiến này. Giống vi khuẩn H5N1, dù bình thường không gây nhiễm trùng cho con người, nhưng có thể gây bệnh (khi biến thể, mutated), và khi gây bệnh thường có tỷ lệ tử vong cao, 60 người chết tại vùng Đông Nam Á trong số 116 người bị nhiễm trùng (đã kiểm chứng được). Điều dễ hiểu là những người bị cúm nhẹ, hết bệnh trong vài ngày thường không được đưa vào bệnh viện, vì vậy rất khó kiểm chứng là bao nhiêu người thực sự bị nhiễm trùng do H5N1 cho đến nay.
Người ta nhớ đến trận dịch cúm năm 1918 khi vi khuẩn cúm gây tử vong cho 50 triệu người khắp thế giới, và loại vi khuẩn đó cũng là một loại vi khuẩn cúm gia cầm, từ gia cầm lan sang con người. Tuy nhiên, một sự khác biệt rất quan trọng là dịch cúm năm 1918 do loại vi khuẩn truyền nhiễm rất mạnh (virulent): từ gia cầm sang loài người và từ người này sang người khác. Loại H5N1 ngày nay có mức truyền nhiễm thấp từ người này sang người khác, mặc dù sự biến thể (về sau) có thể gây hiểm họa toàn cầu. Giới khảo cứu cho rằng dù đã có mặt từ năm 1997, H5N1 vẫn chưa gây hiểm họa khắp nơi (pandemic) có thể vì giống vi khuẩn này chưa biến thể (mutation) đủ để gây mức truyền nhiễm mà người ta lo ngại. Điều này không có nghĩa là loại H5N1 (sẽ) không biến thể và (sẽ) không gây họa trong những năm sắp tới, vì giới Y học chưa đoán biết được là H5N1 có biến thể hay không và sẽ biến thể đến mức độ nào. Khi một vi khuẩn lan tràn (transmissible), giống vi khuẩn này trở nên bớt độc hại (less lethal) vì "chủ nhân" (host) phải sống sót để có thể truyền bệnh. Một loại vi khuẩn giết nhanh chóng chính "chủ nhân" của nó (host, người hoặc súc vật) không lan tràn nhanh như những loại vi khuẩn khác. Điều khác biệt quan trọng khác là ngày nay, Y học đã tiến rất xa so với năm 1918, những phương tiện chẩn bệnh và chữa trị những biến chứng do nhiễm trùng lần thứ nhì với các loại vi trùng (secondary bacterial infection) khác đã được tìm ra và chữa trị kịp thời, nhất là tại những quốc gia giàu có tân tiến như Singapore và Taiwan. Hơn nữa, ngày nay, người ta không sống chen chúc chật chội như những năm đầu thế kỷ 20. Nói một cách khác, bệnh truyền nhiễm nói chung và cúm gia cầm nói riêng là một vấn nạn lớn tại những nơi có điều kiện sinh sống khó khăn, nghèo khổ.
Điề u đáng ngại là là giống H5N1 đã theo những loại chim di (migratory birds) để mang bệnh cúm sang ít nhất 11 quốc gia trên thế giới, gần đây, người ta đã tìm ra chứng cúm gia cầm tại Romania. Ngoài gà, vịt, giống H5N1 cũng gây bệnh cho những gia súc khác như mèo và heo; nghĩa là loại vi khuẩn này có khả năng biến thể (mutation) để có thể xâm nhập DNA của nhiều loại vật khác nhau. Câu hỏi nhức đầu nhất cho nhóm chuyên gia là loại vi khuẩn này có thể biến thể đến đâu? và sự biến thể, nếu có, sẽ ảnh hưởng như thế nào trong việc truyền bệnh?
Trong khi các chuyên gia tiếp tục công việc tìm kiếm, tại Hoa Kỳ, quốc hội đã đặt riêng một ngân khoản khá lớn để dự trữ Tamiflu, một loại kháng sinh (antiviral) chữa chứng cúm dù không chắc rằng Tamiflu sẽ là một loại thuốc hiệu quả trong việc trừ cúm gia cầm. Các chuyên gia Hoa Kỳ cho rằng việc sửa soạn đối phó với dịch gia cầm là việc cần thiết, nhất là nỗ lực trong việc tìm kiếm thuốc chủng ngừa cũng như giúp các nhà thương sẵn sàng trong việc chẩn bệnh và khi chứng cúm gia cầm bị nghi là nguyên nhân, kịp thời cách ly bệnh nhân để ngừa bệnh.
Theo Centers for Diseases Control and Prevention (CDC), National Institute of Allergy & Infectious Diseases, National Institute of Health, The New York Times, The Washington Post.
from VN Media