Depuis plus d’un an, les relations sino-japonaises sont au plus bas du fait du rachat par l’Etat nippon de trois des îles Senkaku à leur propriétaire privé japonais en septembre 2012. Cette décision avait mis en furie Pékin et provoqué une semaine de manifestations antijaponaises, parfois violentes, à travers le pays. Depuis lors, la Chine envoie régulièrement des navires de garde-côtes dans les eaux territoriales de l’archipel, pour «marquer» son territoire, ainsi que parfois des avions.
En décrétant une «zone d’identification aérienne», Pékin ne se contente visiblement plus de «tester», voire narguer Tokyo, mais tente d’imposer un contrôle de fait dans cette région maritime, au moins dans les airs.
B-52 của Mỹ tiếp tục công phá uy tín của Trung Quốc
Kể từ sáng hôm qua, những lời bêu riếu phản ứng chậm trễ, hầu như không có, của quân đội Trung Quốc sau vụ hai pháo đài bay B52 của Mỹ ngang nhiên tiến vào vùng nhận dạng phòng không của Trung Quốc trên Biển Hoa Đông càng lúc càng tràn ngập mạng internet tại nước này.
Thông tín viên Stéphane Lagarde tại Bắc Kinh đã ghi nhận một vài nhận xét chua cay của cư dân mạng Trung Quốc : Trên tài khoản Vi Bác (Sina Weibo) của mình, một người đã không ngần ngại đả kích thái độ thụ động của quân đội Trung Quốc, ngồi yên nhìn B-52 Mỹ bay qua khu vực mà Bắc Kinh đòi phải xin phép trước, và sau đó lại biện bạch là đã giám sát kỹ hành động của đối phương : « Cứ tựa như là một người nào đó tát bạn rồi sau đó bạn nói : ‘Tôi biết là anh tát tôi, tôi đã nhìn thấy tất cả mọi điều’ ».
Một cư dân mạng khác đã khoét sâu vào khía cạnh thông báo về vụ B-52 thâm nhập vùng phòng không lại được Bộ Quốc phòng Trung Quốc đưa ra sau khi Lầu Năm Góc ra thông báo : « Giá mà Trung Quốc đưa máy bay chiến đấu đi một vòng trong không phận Mỹ, có lẽ thông tin từ Bộ Quốc phòng Trung Quốc sẽ nhanh hơn ».
Cũng trong chiều hướng mỉa mai châm biếm, một người dùng mạng internet khẳng định : « Chắc hẳn là vùng nhận dạng phòng không do các đạo diễn phim chiến tranh Trung Quốc điều hành ». Tác giả nhận định này gợi đến các bộ phim mà Trung Quốc thực hiện về đề tài chiến tranh Trung-Nhật, trong đó « binh lính Trung Quốc chiến đấu chống lại máy bay Nhật Bản với súng và lựu đạn ».
Theo quy định do Bắc Kinh áp đặt đối với vùng phòng không trên Biển Hoa Đông, máy bay nước ngoài phải nộp kế hoạch bay, thông báo quốc tịch của họ và giữ liên lạc vô tuyến với các nhà chức trách Trung Quốc thời gian họ đi qua khu vực.
Ngày 25/11/2013, một viên tướng Trung Quốc khẳng định quân đội có đủ phương tiện để thực thi các nguyên tắc của mình : « Nếu máy bay không khai báo quốc tịch và từ chối trả lời qua máy vô tuyến khi đi vào khu vực, chúng ta có thể tấn công họ… Chúng ta bắt đầu bằng việc cảnh cáo và nếu những chiếc máy bay vẫn không tuân thủ, chúng ta sẽ làm những điều cần thiết ».
Căn cứ vào diễn biến gần đây, ngoài những thách thức của Washington, quân đội Trung Quốc sẽ phải đau đầu với các chính quyền Tokyo, Seoul, và cả các hãng hàng không Nhật Bản đã quyết định từ chối cung cấp kế hoạch bay cho Trung Quốc
Dư luận Việt Nam quan tâm đến sự kiện pháo đài bay B-52 không chỉ vì chuyện ăn miếng trả miếng giữa hai cường quốc Mỹ - Trung, mà hướng về phi vụ B52 này trong tâm thế chờ đợi sự tỉnh táo của Trung Quốc; bởi vì ai cũng biết là họ đã đe dọa áp đặt tiếp vùng ADIZ trên Biển Đông.
Những lời lẽ hiếu chiến của một bộ phận trong giới quân sự Trung Quốc về việc đòi kiểm soát tàu bè, máy bay và đòi bắt giữ, bắn hạ ngay trên không - hải phận quốc tế họ áp đặt hoặc trong vùng tranh chấp đã khiến dư luận Việt Nam và các quốc gia có liên quan càng thêm kỳ vọng ở pháo đài bay B-52.
Nếu trung Quốc tìm cách chữa thẹn bằng cách tức thì áp đặt vùng ADIZ ở biển Đông. Dư luận Việt Nam cùng các nước có tranh chấp lãnh hải cũng như có chung quyền lợi ở vùng biển quốc tế này đặt ra vấn đề với Mỹ:
Liệu pháo đài bay B-52 có trở lại Biển Đông, bay vào vùng phòng không Trung Quốc đơn phương áp đặt để bảo vệ "lợi ích quốc gia" hay không?
Không ai ngây thơ tin rằng Trung Quốc để cho phá sản chính sách lấn chiếm lãnh hải và không phận vùng biển của các nước láng giềng và độc quyền kiểm soát các vùng biển quốc tế ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương chỉ vì vài phi vụ không mang vũ khí của pháo đài bay B-52.
Nhưng đã qua rồi thời đại Chiến tranh Lạnh, khi mà lằn ranh giữa chiến tranh và hoà bình luôn bị thử thách bởi vũ khí nguyên tử và các loại vũ khí hủy diệt khác.
Vẫn còn đó bài học về sự kiện vịnh Con Heo ở Cuba năm 1962, với nguy cơ đẩy thế giới vào cuộc chiến tranh nguyên tử giữa hai siêu cường Mỹ - Xô.
Cuộc cạnh tranh chiến lược toàn diện và đối chọi sức mạnh quân sự Mỹ - Trung sẽ còn gay gắt; nhưng dù sao hai pháo đài bay B-52 không mang vũ khí của Mỹ bay qua Biển Hoa Đông cũng được dư luận ở những quốc gia đang bị nước lớn Trung Quốc bắt nạt - xâm lấn xem là chuyến bay biễu diễn giúp họ hả hê mà hy vọng vào sự toàn vẹn lãnh thổ và hòa bình.
From : BBC , RFI ,.....