B-52 Mỹ thách thức vùng phòng không TQ
Hoa Kỳ vừa cho hai máy bay thả bom B-52 bay trên khu đảo tranh chấp ở biển Hoa Đông, nơi Trung Quốc gần đây lập vùng phòng không,Trung Quốc lập vùng “nhận dạng phòng không” hôm thứ Bảy 23/11, nhấn mạnh rằng các máy bay đi vào vùng này phải tuân theo luật lệ, nếu không sẽ phải đối mặt với “các biện pháp phòng vệ khẩn cấp”.
Một phát ngôn viên của Ngũ giác Đài nói hai máy bay B-52 đã đi theo “thủ tục thông thường”.
Vùng đảo Điếu Ngư/Senkaku là nguyên nhân gây tranh chấp ngày càng căng thẳng giữa Nhật Bản và Trung Quốc.
Nhật đã tuyên bố coi vùng phòng không của Trung Quốc là “không hề có giá trị”, và hai hãng hàng không lớn nhất nước này cũng thông báo sẽ chú ý tới yêu cầu của Tokyo không thi hành theo luật mới.
‘Thủ tục thông thường’
Vùng đảo không người ở Senkaku/Điếu Ngư là nguyên nhân gây căng thẳng Nhật - Trung từ nhiều năm qua
Đại tá Steve Warren từ Ngũ giác Đài nói Washington đã “cho thực hiện các hoạt động ở vùng đảo Senkaku”.
“Chúng tôi vẫn tuân theo các thủ tục thông thường, trong đó có việc không gửi hành trình bay, không liên lạc điện đàm trước và không đăng ký tần sóng của chúng tôi,” ông nói.
Cũng chưa thấy có phản ứng gì từ Trung Quốc, ông nói thêm.
Hai máy bay xuất phát từ đảo Guam hôm thứ Hai không mang theo vũ trang, là một phần của cuộc tập trận thường xuyên trong khu vực, theo quan chức Hoa Kỳ.
Hoa Kỳ - hiện có khoảng 70.000 quân ở Nhật Bản và Nam Hàn - từng nói sẽ không tôn trọng các vùng mà Trung Quốc đơn phương tuyên bố chủ quyền.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, ông Chuck Hagel gọi đây là “nỗ lực gây mất ổn định nhằm thay đổi hiện trạng trong khu vực”. Tòa Bạch ốc cũng cho đây là “hành động khiêu khích không cần thiết”.
Nhật Bản đã bày tỏ phản đối mạnh mẽ đối với hành động được coi là “leo thang” của Trung Quốc.
Đài Loan, cũng tuyên bố chủ quyền với khu đảo, cho rằng hành động của Trung Quốc rất đáng tiếc và cam kết quân đội nước này sẽ áp dụng các biện pháp để bảo vệ an ninh quốc gia.
Hàng không Singapore và hãng Qantas của Úc đều nói rằng họ sẽ tuân theo luật mới của Trung Quốc.
Tuy nhiên, Úc đã cho triệu đại sứ Trung Quốc hôm thứ Ba 26/11 để bày tỏ phản đối về khu vực phòng không này.
Ngoại trưởng Úc Julie Bishop nói “thời điểm và cách hành xử” của Trung Quốc khi đưa ra tuyên bố trên là “không giúp ích gì cho những căng thẳng gần đây trong khu vực.”
Theo các quy định do Trung Quốc đề ra khi công bố vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) ở Hoa Đông hôm 23/11, các máy bay đi qua khu vực phải cung cấp kế hoạch bay, công bố quốc tịch và giữ liên lạc vô tuyến 2 chiều để đáp ứng các yêu cầu nhận dạng từ giới chức Trung Quốc.
Những ai không tuân thủ có thể đối mặt với “các biện pháp phòng vệ khẩn cấp”, Bắc Kinh cảnh báo.
Nhưng giới chức Lầu Năm Góc khẳng định Mỹ xem ADIZ của Trung Quốc là vùng không phận quốc tế và các máy bay quân sự Mỹ có thể hoạt động bình thường như trước kia và không cung cấp trước kế hoạch bay.
Hai máy bay ném bom chiến lược hạng nặng tầm xa B-52, được mệnh danh là các “pháo đài bay” , đã bay qua Hoa Đông hôm 25/11 mà không thông báo cho Bắc Kinh. Washington muốn gửi đi một cảnh báo rõ ràng rằng Mỹ sẽ chống lại điều mà nước này xem là lập trường hung hăng của Bắc Kinh trong khu vực.
Các chuyến bay B-52 cũng là một thông điệp về sự ủng hộ của Mỹ đối với Nhật Bản. Hai quốc gia đồng minh này đã có một thỏa thuận an ninh.
Các máy bay B-52, vốn không mang vũ khí khi bay qua Hoa Đông, đã cất cánh từ đảo Guam hôm thứ Hai trong một chuyến bay được lên kế hoạch từ trước mà giới chức quốc phòng Mỹ khẳng định là một cuộc diễn tập thông thường.
Vùng phòng không của Trung Quốc, bài trắc nghiệm cho chính sách của Mỹ ở Châu Á
Việc Trung Quốc đơn phương đưa ra quyết định lập vùng phòng không trên biển Hoa Đông, chồng lấn lên vùng phòng không của Nhật Bản đã đẩy căng thẳng tranh chấp biển đảo giữa Tokyo và Bắc Kinh lên một nấc. Vùng phòng không của Bắc Kinh đưa ra bao gồm một không phận trải rộng phần lớn vùng biển Hoa Đông, phủ trên nhiều khu vực đang tranh chấp với các nước láng giềng, trong đó đặc biệt là quần đảo Senkaku/ Điếu Ngư, hiện do Tokyo quản lý, nhưng Bắc Kinh đòi chủ quyền. Từ cuối tuần qua, Trung Quốc yêu cầu tất cả các máy bay muốn đi qua không phận trên phải thông báo trước hành trình bay và phải duy trì liên lạc với bộ phận kiểm sóat của Trung Quốc, nếu không Bắc Kinh sẽ có quyền « dùng các biện pháp khẩn cấp ».
Là đồng minh thân cận của Tokyo, đồng thời có nhiều căn cứ quân sự trong quần đảo Nhật Bản, Hoa Kỳ không thể làm ngơ trước đòi hỏi mới của Trung Quốc mà chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của quân Mỹ trong khu vực.
Ngay sau khi Bắc Kinh tuyên bố hôm 23/11 thiết lập vùng nhận dạng phòng không trên biển Hoa Đông, Washington bày tỏ quan ngại sâu sắc đồng thời cam kết sẽ bảo vệ Tokyo.
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry yêu cầu Trung Quốc "thận trọng và kiềm chế", đồng thời cảnh báo nước này về việc áp dụng vùng phòng không đơn phương. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel nhấn mạnh, quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, mà Nhật Bản và Trung Quốc đang tranh chấp, nằm trong sự điều chỉnh của hiệp ước an ninh Mỹ - Nhật. Điều này đồng nghĩa với việc Washington sẽ bảo vệ đồng minh của mình nếu khu vực này bị tấn công.
Ông Hagel nói rõ rằng Mỹ, hiện có hơn 70.000 binh sĩ đồn trú tại Nhật và Hàn Quốc, sẽ không công nhận tuyên bố chủ quyền vùng phòng không của Trung Quốc. Bộ trưởng Quốc phògn Mỹ khẳng định : “Tuyên bố của Trung Quốc (về việc thiết lập vùng nhận dạng phòng không) sẽ làm thay đổi cách Mỹ triển khai các chiến dịch quân sự tại khu vực này”.
Bên cạnh những tuyên bố chính thức như vậy, chính quyền Mỹ cũng đánh tiếng một cách không chính thức rằng sắp tới họ sẽ có những quyết định mạnh mẽ đáp lại đòi hỏi của Trung Quốc. Tuy nhiên theo lời một quan chức chính quyền Mỹ, hành động của Washington sẽ còn phụ thuộc vào việc sau khi phân tích « động cơ của Bắc Kinh » trong vụ việc này.
Theo giới quan sát, ứng xử với « vụ vùng phòng không » của Bắc Kinh sẽ là một trắc nghiệm quan trọng cho Washington, đặc biệt trong lúc này, khi Hoa Kỳ không ít lần khẳng định chiến lược xoay trục về Châu Á. Chiến lược này đến nay vẫn chỉ được nghe nói đến nhiều trong ngôn từ của các nhà ngoại giao Mỹ, mà chưa có dịp kiểm nghiệm bằng thực tế.
Hoa Kỳ đã thông báo ý định tập trung khoảng 60% lực lượng tấn công trên toàn thế giới về khu vực Châu Á Thái Bình Dương, từ nay đến cuối thập kỷ này. Nhiều cường quốc châu Á vẫn tự hỏi, liệu Hoa Kỳ có thể thực hiện được sự cân đối lại lực lượng như vậy và liệu quyết tâm đó có thể làm yên tâm các đồng minh Châu Á của Mỹ hay không, nhất là mỗi khi nảy sinh những đòi hỏi về chủ quyền của Trung Quốc như kiểu thiết lập vùng phòng không lần này.
Việc Tổng thống Mỹ Obama vắng mặt tại hai cuộc Thượng đỉnh Châu Á hồi tháng 10 vừa qua vì khủng hoảng ngân sách ở trong nước, hay việc Ngoại trưởng John Kerry vẫn mải miết tập trung vào các hồ sơ hạt nhân Iran hay cuộc chiến ở Syria đã để lại một khoảng trống trong niềm tin của các đồng minh Châu Á của Mỹ.
Ngu Giac Dai cho biết cả hai chiếc máy bay này đều không nhận thấy sự hiện diện hoặc can thiệp nào từ các máy bay của Trung Quốc.
Hai chiếc B-52 này thuộc biên chế của Không lực Hoa Kỳ đã hơn nửa thế kỷ qua. Đây là những chiếc máy bay có tốc độ bay khá chậm so với những chiến đấu cơ hiện đại và lại rất dễ để nhận diện so với các loại máy bay tàng hình hiện nay.
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ Steve Warren tuyên bố: “Chúng tôi sẽ vẫn tiếp tục thực hiện các chiến dịch bay của mình qua khu vực quần đảo Senkaku như trước đây và sẽ không cung cấp kế hoạch bay, thông báo bằng điện đàm hay đăng ký tần số chuyến bay với phía Trung Quốc”.
Có vẻ như Bắc Kinh đã lơ là việc canh gác và bảo vệ khu vực này, Dean Cheng, một nhà phân tích tại Tổ chức Heritage Foundation cho biết.
Ông Cheng nhận định: “Có vẻ như Trung Quốc không ngờ rằng Mỹ lại phản ứng một cách mạnh mẽ và nhanh chóng như vậy. Việc làm này của Washington gửi đi một thông điệp thách thức rất rõ ràng đến Bắc Kinh rằng, nếu Trung Quốc vẫn còn nghi ngờ thì chúng tôi rất nghiêm túc khi nói rằng chúng tôi là đồng minh của Nhật và đừng động đến đồng minh của chúng tôi”.
Việc Trung Quốc công bố khu vực phòng không trên biển Hoa Đông bao gồm cả quần đảo tranh chấp mà Nhật gọi là Senkaku và Trung Quốc gọi là Điếu Ngư đã dấy lên những căng thẳng giữa Trung Quốc và Nhật, một đồng minh thân cận của Mỹ.
Căng thẳng này lên cao ngay trước chuyến công du của Phó Tổng thống Joe Binden đến Nhật vào đầu tuần tới trước khi dừng chân đến Trung Quốc và Hàn Quốc và tranh chấp trên biển Hoa Đông sẽ là chủ đề chính trong lịch trình làm việc của ông Binden.
Mỹ tuyên bố rằng nước này công nhận Nhật Bản có quyền quản lý quần đảo tranh chấp và chính vì vậy Mỹ có trách nhiệm bảo vệ Nhật Bản trong trường hợp nước này có xung đột vũ trang với nước khác theo đúng bản Hiệp định đã ký kết giữa Mỹ và Nhật Bản.
Trong khi đó, Trung Quốc ngày 26/11 đã điều tàu sân bay duy nhất của mình tham gia vào một cuộc tập trận trên khu vực biển Đông, nơi Trung Quốc cũng đang có những tranh chấp với Philippines và nhiều nước khác. Đây cùng là lần đầu tiên, chiếc tàu sân bay này của Trung Quốc xuất hiện trên biển Đông
Ngày 27/11, hai hãng hàng không lớn Nhật Bản cho biết, họ đã quyết định ngừng gửi kế hoạch bay cho chính quyền Trung Quốc đối với bất kỳ máy bay nào đi qua khu vực mà Bắc Kinh tuyên bố là khu vực nhận diện phòng không của họ.
Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Yoshihide Suga trong một phát biểu tại Tokyo ngày 26/11 cho hay, Chính phủ Nhật Bản kêu gọi các hãng hàng không ngừng cung cấp thông tin về những chuyến bay cho phía Trung Quốc vì áp đặt “phi lý” của nước này.
Đáp lại lời kêu gọi trên, 2 hãng hàng không lớn nhất Nhật Bản là ANA Holdings Inc (9202) và Japan Airlines Co (9201) đã quyết định sẽ không cung cấp thông tin các chuyến bay khi qua vùng nhận diện phòng không mà Trung Quốc mới thiết lập trên biển Hoa Đông.
Hai hãng này ban đầu cho biết kể từ ngày 24/11, họ đã nộp kế hoạch bay của các máy bay dự kiến đi qua vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên biển Hoa Đông mà Trung Quốc tuyên bố thiết lập một ngày trước đó.
Hãng tin Kyodo dẫn lời Ngoại trưởng Nhật Fumio Kishida cho hay, Chính phủ Nhật Bản sẽ tiếp tục thảo luận với các hãng hàng không nước này. "Điều quan trọng là phải cùng nhau phối hợp hành động để Trung Quốc thấy quyết tâm mạnh mẽ của chúng ta".
Thủ tướng Shinzo Abe cũng đã đưa ra tuyên bố kêu gọi Trung Quốc thu hồi tuyên bố về khu vực nhận diện phòng không và cho rằng “không có gì là có thể bắt buộc với Nhật Bản”.
Trong một diễn biến khác, ngày 26/11, hai máy bay B-52 của Mỹ đã bay qua khu vực tranh chấp giữa Mỹ và Nhật Bản tại biển Hoa Đông mà không thông báo cho Bắc Kinh. Hành động này được cho là lời thách thức với yêu sách của Trung Quốc về một khu vực nhận diện phòng không mở rộng.
Thông qua chuyến bay của “pháo đài bay” B-52, Washington đã phát đi một thông điệp rõ ràng với Trung Quốc rằng, Bắc Kinh không nên đi quá giới hạn cho phép để thực hiện tham vọng với khu vực tranh chấp ở Hoa Đông.
Động thái của Mỹ cũng cho thấy những cam kết “trung thành” của nước này với đồng minh thân Nhật Bản là không hề thay đổi và Mỹ sẽ không “đứng ngoài” trong những tranh chấp giữa Tokyo và Bắc Kinh ở Hoa Đông.
Hai máy bay ném bom B-52 không mang vũ khí cất cánh từ Guam vào ngày 25/11 theo một lịch trình bay đã định trước, đây là một phần trong những hoạt động mà các quan chức Quốc phòng Mỹ khẳng định là để tham gia 1 cuộc tập trận theo kế hoạch.
Phát ngôn viên Lầu Năm Góc, Đại tá Steve Warren cho biết: “Đêm 25/11 chúng tôi tiến hành một cuộc tập trận đã được lên kế hoạch trước đó. Cuộc tập trận này có liên quan đến 2 máy bay cất canh từ Guam”.
Theo ông Warren, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, 2 chiếc máy bay đã quay trở về Guam. Ông Warren nói thêm: “Mặc dù Trung Quốc nói họ có quyền giám sát không phận khu vực này nhưng không có một kế hoạch bay nào được gửi trước cho họ và nhiệm vụ của chúng tôi đã hoàn thành suôn sẻ”.
Ông Warren cho biết, hai chiếc máy bay đã có “gần 1 giờ” bay trong khu vực mà Trung Quốc đơn phương tuyên bố là khu vực nhận diện phòng không (ADIZ) và không gặp phải máy bay nào của Trung Quốc.
Các chuyến bay quân sự này được đánh giá là mang tính biểu tượng quan trọng vì nó diễn ra chỉ 1 tuần trước chuyến thăm của Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden tới Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc vào tháng 12.
Trung Quốc đưa ra tuyên bố về khu vực phòng không mở rộng trong bối cảnh căng thẳng liên quan đến tranh chấp chủ quyền với Nhật Bản về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư ở biển Hoa Đông không ngừng gia tăng thời gian gần đây.
Sau tuyên bố này của Trung Quốc, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon ngày 26/11 đã lên tiếng kêu gọi Trung Quốc và Nhật Bản cùng ngồi vào bàn đàm phán để chấm dứt các tranh chấp. Ông Ban cho rằng, các tranh chấp cần phải được xử lý “một cách hòa bình thông qua đối thoại và đàm phán”.
Theo qui định mà Trung Quốc tuyên bố về ADIZ, các máy bay dự kiến bay qua khu vực này cần phải cung cấp một kế hoạch bay trong đó nêu rõ quốc tịch và duy trì liên lạc vô tuyến 2 chiều để sẵn sàng đáp ứng các truy vấn của Trung Quốc.
Trong khi đó, các quan chức Lầu Năm Góc cho rằng, Mỹ xem khu vực mà Trung Quốc cho là khu vực nhận diện phòng không của họ là không phận quốc tế và máy bay quân sự của Mỹ sẽ hoạt động trong khu vực này mà không phải trình kế hoạch bay cho Trung Quốc.
Nhật Bản, Mỹ và nhiều quốc gia khác đã ngay lập tức bác bỏ tuyên bố của Trung Quốc về khu vực phòng không mà họ công bố hôm 23/11.
Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 26/11 ra tuyên bố cho rằng, hành động của Trung Quốc giống như một nỗ lực để “đơn phương thay đổi hiện trạng ở biển Hoa Đông”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Jen Psaki nói: “Động thái này sẽ làm gia tăng căng thẳng cũng như làm gia tăng nguy cơ đối đầu trong khu vực”.
Trong một diễn biến liên quan, Australia đã triệu Đại sứ Trung Quốc để phản đối trong khi Pháp và Đức bày tỏ lo ngại về động thái trên của Bắc Kinh và kêu gọi các bên liên quan kiềm chế.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Pháp Romain Nadal nói: “Chúng tôi kêu gọi một giải pháp hòa bình thông qua đối thoại, phù hợp với luật pháp quốc tế để giải quyết tranh chấp này”./
From : BBC , Dân tri , RFI,.....