Tình hình căng thẳng hiện nay trên Biển Đông giữa Việt Nam và Trung Quốc cho thấy các phản ứng trái ngược của các lãnh đạo Việt Nam.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong các cuộc trả lời các hãng thông tấn Hoa Kỳ hay tại Philippines đã nhiều lần nhắc đến khả năng thậm chí khẳng định việc sử dụng biện pháp pháp lý, hay nói cách khác là kiện Trung Quốc ra tòa.
Trong khi đó có người như ông Phùng Quang Thanh lại dè dặt hơn, cho rằng kiện chỉ là giải pháp cuối cùng và bất khả dĩ. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam cân nhắc giữa việc bảo vệ chủ quyền và giữ quan hệ tốt với Trung Quốc, mà ông cho là đang phát triển tốt đẹp.
Mặt khác, có lãnh đạo vẫn im hơi lặng tiếng như không có việc gì xảy ra.
Xem :
Đã rất cố gắngThông tin cũng cho biết có nhiều hy vọng từ phía Việt Nam đối với việc đàm phán để giải quyết vấn đề. Từ khi khủng hoảng nổ ra vào đầu tháng 5/2014, có gần 30 cố gắng đàm phán trao đổi từ phía Việt Nam từ cấp chuyên gia đến lãnh đạo cao nhất, tất cả đều không thành công.
Kiên trì đàm phán với Trung Quốc để giải quyết vấn đề trên Biển Đông là phương châm chủ đạo của lãnh đạo Việt Nam từ nhiều năm nay. Thực tế cho thấy cách tiếp cận này đã hoàn toàn thất bại, góp phần dẫn đến sự vụ giàn khoan Hải Dương 981, không ngăn được nếu không nói là còn cổ võ thêm tham vọng độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc.
"Kiên trì đàm phán với nước đang xâm lấn cũng gửi một thông điệp rất mơ hồ đến thế giới về cách phản ứng trước mắt"
Trước tình thế hiện nay, khi Trung Quốc đang dùng giàn khoan, máy bay và tàu chiến xâm lấn vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, cách tiếp cận kiên trì đàm phán càng không hợp lý.
Trong tương quan chỉ giữa Việt Nam và Trung Quốc, nó đặt Việt Nam vào thế yếu, và có xu hướng nhượng bộ nhiều hơn để đạt được sự giảm nhiệt từ phía Trung Quốc.
Trong việc thể hiện ra bên ngoài, kiên trì đàm phán với nước đang xâm lấn cũng gửi một thông điệp rất mơ hồ đến thế giới về cách phản ứng trước mắt cũng như lựa chọn chiến lược lâu dài của Việt Nam đối với Trung Quốc. Đây là một điều có hại để tranh thủ ủng hộ của thế giới.
Mặt khác, Trung Quốc đã từ nhiều chục năm nay cố gắng và tính toán xác lập việc xâm phạm chủ quyền và quyền chủ quyền trên toàn Biển Đông. Những năm gần đây tham vọng này càng lộ rõ: cắt cáp tàu Bình Minh 2, chính thức đưa đường lưỡi bò vào tuyên bố phản đối Tuyên bố chung Việt Nam – Malaysia, in đường lưỡi bò trên hộ chiếu...
Do đó hy vọng Trung Quốc từ bỏ tham vọng có tính toán từ nhiều năm của họ bằng cách đàm phán chỉ là một ảo tưởng cần nhanh chóng dứt bỏ.
Việt Nam và Philippines đang có những thảo luận về Biển Đông
Kết quả tốt nhất của đàm phán khi Trung Quốc đang xâm lấn Viêt Nam chỉ có thể là giảm bớt chút ít sự xâm lấn của Trung Quốc.
Ví dụ Trung Quốc cũng vẫn để giàn khoan ở đó nhưng sẽ hứa hẹn đàm phán về COC tích cực hơn. Thậm chí khi Trung Quốc có rút giàn khoan Hải Dương 981 đi thì họ vẫn có thể tuyên bố là họ đã thực thi quyền chủ quyền trên vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam mà họ cho là của họ.
Tuy nhiên để đàm phán ‘’được’’ sự giảm bớt xâm lấn này, Việt Nam có thể phải đánh đổi bằng những nhượng bộ kinh tế, chính trị, tức là chấp nhận một sự xâm lấn và lệ thuộc nhiều mặt hơn trước đây.
Một ví dụ cụ thể là Trung Quốc có thể áp lực để Việt Nam đồng ý cho họ khai thác chung trong các vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam như vùng Tư Chính, Nam Côn Sơn.
Do đó, kiên trì đàm phán là một sự đáng tiếc, tương đồng với đầu hàng và có thể sẽ được nói giảm bằng những từ ngữ ca ngợi sự thắng lợi, hoan hô tình hữu nghị giữa hai nước.
Ngậm bồ hòn làm ngọt?Thật ra Trung Quốc cũng đã và đang tấn công Việt Nam trên biển.
Dùng tàu để đâm, dùng vòi rồng phun vào tàu và kiểm ngư Việt Nam đều là những cách thức gây phá hủy và có thể sát thương. Tất cả đều dưới sự yểm trợ của máy bay và tàu chiến.
Một điều có vẻ ngịch lý nhưng lại là sự thật, việc kiên trì đàm phán lại tiềm ẩn nguy cơ gây bùng nổ chiến tranh. Thứ nhất, vì dầu gì thì trong thời gian đàm phán, nhà nước Việt Nam vẫn phải duy trì việc phản đối trên thực địa bằng các tàu kiểm ngư.
Các va chạm và căng thẳng kéo dài sẽ nóng dần lên và có thể bùng nổ thành xung đột vũ trang trên biển. Thứ nhì, nếu nhận thấy Việt Nam không có lựa chọn nào khác là đeo bám đàm phán, Trung Quốc sẽ không ngần ngại tấn công cục bộ để gây áp lực và sợ hãi.
Khi đó Việt Nam có hai khả năng phản ứng: hoặc là ngậm bồ hòn làm ngọt, tức đầu hàng; hoặc là phản công, tức chiến tranh xảy ra.
Chiến tranh không giải quyết được mâu thuẫn. Trong lịch sử cận đại, Việt Nam và Trung Quốc đã qua bao nhiêu cuộc chiến 1974, 1979, 1988 ; mâu thuẫn chỉ chất chồng lên thêm, dầu được che đậy bằng nhiều mỹ từ.
Các cuộc chiến, tuy đầy đau đớn và mất mát, nhưng lại không mang đến cho những quốc gia tham dự một bài học kinh nghiệm thật sự nào tích cực ngay sau đó.
Quan hệ Trung - Việt đang căng thẳng vì tranh chấp biển đảo và vụ giàn khoan của CNOOC
Vì nhiều lý do, các bên tham chiến dù thắng hay thua cũng đều có nhu cầu phải méo mó lịch sử liên quan. Trong từng nước, các nhà lãnh đạo sau cuộc chiến lại tiếp tục được tụng ca bằng những hình ảnh anh hùng hay bi tráng.
Ít nhất vài chục năm sau đó. người ta mới tỉnh ngộ, gạt ra bên cạnh những luận điệu thời chiến dễ vin vào, để quay nhìn lại sự vụ với một sự bình tĩnh thực sự. Trong niềm hy vọng mong manh không có cuộc chiến nào sớm nổ ra.
Nếu đầu hàng là một vết nhơ lịch sử thì chiến tranh là sự che lấp trong thời gian dài lịch sử và sự thật dưới lớp đất mang tên số năm của cuôc chiến đó.
Do đó, trừ khi vì mục đích phòng vệ, chiến tranh là điều nên tránh.
Thật ra sự phòng vệ hiệu quả và thông minh là một mặt luôn chuẩn bị cho chiến tranh nhưng mặt khác giữ chiến tranh ở cách xa mình nhất.
Kiện Trung Quốc ra tòaViệc kiện Trung Quốc ra tòa cho Việt Nam khả năng giải quyết vấn đề Hải Dương 981 và tranh chấp chủ quyền quần đảo Hoàng Sa một cách công bằng và hiệu quả nhất.
Việt Nam cần phải nhanh chóng kiện việc Trung Quốc triển khai giàn khoan Hải Dương 981 tại một tòa trọng tài thành lập theo cơ chế giải quyết tranh chấp bắt buộc của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển 1982 (UNCLOS 1982).
Song song đó, Việt Nam nên yêu cầu chính thức Trung Quốc đưa tranh chấp Hoàng Sa ra giải quyết tại Toà án Công lý Quốc tế.
Việc kiện Trung Quốc ra tòa là một cách giữ chiến tranh ở xa mình nhất. Vì sao khi mỗi lần Việt Nam nói về khả năng sử dụng biện pháp pháp lý thì Trung Quốc lại tức giận?
Chắc chắn không phải vì sợ sứt mẻ tình hữu nghị giữa hai nước, mà vì khi đưa sự vụ ra tòa, dưới ánh sáng của công lý và dư luận quốc tế, Trung Quốc không thể ngang ngược dùng vũ lực để uy hiếp những kiểm ngư Việt Nam, không thể hung hăng đe dọa chiến tranh như khi chỉ có hai nước với nhau và Việt Nam chỉ biết kiên trì đàm phán.
Kiện Trung Quốc ra tòa đặt người Việt Nam trước một ứng xử mới với Trung Quốc. Việc kiện diễn ra trong thời gian dài sẽ đặt lại mối quan hệ giữa hai nước, các khẩu hiệu 16 vàng 4 tốt sẽ không có cơ hội tồn tại, và tất cả đều diễn ra trong hòa bình.
Khi chọn một vị thế rõ ràng hơn với Trung Quốc, Việt Nam sẽ có được sự hậu thuẫn lớn hơn của thế giới tự do.
"Việc kiện giúp người Việt phần nào thoát ra khỏi chính mình và tiến đến với những giá trị phổ quát của nhân loại "
Việt Nam có cơ hội thoát khỏi ảnh hưởng về kinh tế chính trị của Trung Quốc, điều mà việc đeo bám đàm phán hay sự đứt gãy của chiến tranh không thể mang lại.
Trước tòa, Trung Quốc và Việt Nam đều phải trưng ra những bằng chứng lịch sử, pháp lý chính xác nhất.
Khi câu chuyện lịch sử được nhắc đến một cách duy lý, rõ ràng, vì chủ quyền đất nước, vì những vấn đề hệ trọng của dân tộc, cần sự thông cảm của nhiều người, thì nó giúp người Việt vừa hiểu biết về lịch sử, vừa hiểu nhau và dễ hòa giải với nhau hơn.
Quan trọng hơn, việc kiện giúp người Việt phần nào thoát ra khỏi chính mình và tiến đến với những giá trị phổ quát của nhân loại như 'công bằng', 'hòa bình', 'duy lý’.
Khi đấu tranh vì công lý cho đất nước, người Việt cũng hiểu và yêu cầu công lý cho chính họ. Điều đó sẽ tạo nên sức mạnh thật sự cho Việt Nam.
Trên tinh thần đó thì kiện Trung Quốc ra tòa là lựa chọn thích hợp nhất của Việt Nam so với việc kiên trì đàm phán, một cách tiếp cận vừa quá gần với đầu hàng, vừa tiềm ẩn nguy cơ chiến tranh.
Do đó kiện Trung Quốc không nên là lựa chọn cuối cùng, mà là một việc cần làm sớm nhất .
From : Lê Trung Tĩnh
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/2014/06/140604_biendong_china_vietnam.shtml
Vì sao VN vẫn trì hoãn kiện TQ?
Việt Nam vẫn e ngại làm mất lòng Trung Quốc và muốn giữ quan hệ hữu nghị, theo nhà bình luận
Việt Nam vẫn 'chần chừ' chưa kiện Trung Quốc ra các cơ quan tài phán quốc tế về vụ giàn khoan Hải Dương 981 cũng như vụ Hoàng Sa bị 'cưỡng chiếm' là do lãnh đạo còn 'e ngại' động chạm tới 'quan hệ hữu nghị với Trung Quốc' và thiếu một sự thống nhất 'quyết tâm' trong nội bộ lãnh đạo từ Đảng tới Quốc hội, theo một nhà nghiên cứu từ trong nước.
Tình trạng thiếu thống nhất về 'quyết tâm' chính trị này này cũng làm Việt Nam 'bỏ lỡ' cơ hội phối hợp lập trường với Philippines khi nước này kiện Trung Quốc về vụ bản đồ đường lưỡi bò, theo một chuyên gia luật quốc tế, cựu Phó Vụ trưởng Ban Biên giới chính phủ của Việt Nam.
Trao đổi với BBC hôm 27/5/2014 từ Hà Nội, PGS. TS. Hoàng Ngọc Giao, hiện là Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật & Phát triển (thuộc Vusta) nêu nghi vấn về lý do Việt Nam 'chần chừ'.
Ông Giao nói: "Phải chăng là do phải níu kéo quan hệ '16 chữ vàng và tinh thần 4 tốt', phải níu kéo quan hệ giữa hai Đảng Cộng sản, để làm sao đó một mặt cố gắng đấu tranh bảo vệ chủ quyền, nhưng mặt khác vẫn giữ quan hệ đó?
'Kiện TQ như thế nào thì hiệu quả nhất?'
Đâu là 'đường đi nước bước' tốt nhất nếu VN 'kiện TQ' cả vụ giàn khoan lẫn chủ quyền biển đảo, theo PGS. TS. Hoàng Ngọc Giao.
"Theo tôi quan điểm đó chưa chắc đã được lòng dân, bởi lẽ đối với dân tộc Việt Nam, chủ quyền quốc gia, lãnh thổ là thiêng liêng, dân tộc Việt Nam đã bao nhiêu thế kỷ chịu nhiều chiến tranh chỉ để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ đó.
"Thế thì bây giờ đường lối chính trị của một Đảng không khẳng định điều đó, mà lại vẫn níu kéo vì quan hệ, tôi e rằng sẽ không được sự ủng hộ của nhân dân.
"Và điều đó sẽ không thuận lợi trong việc mà hiện nay Việt Nam, trong tình hình nước sôi, lửa bỏng như thế này, toàn dân quyết tâm bảo vệ chủ quyền mà lại có sự chần chừ."
'Còn thiếu mạnh mẽ'
Nhà nghiên cứu bình luận rằng trong khi các phát ngôn của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam ở các diễn đàn tại Philippines mới đây tỏ ra hợp 'lòng dân', thì lập trường từ Quốc hội và Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam 'còn thiếu mạnh mẽ'.
Việt Nam cần mạnh mẽ, quyết đoán hơn với Trung Quốc, vừa cần sớm ra luật biểu tình, theo nhà bình luận
Ông nói: "Qua những gì Thủ tướng đã thể hiện qua Hội nghị Thượng đỉnh Asean vừa rồi, cũng như qua những lời tuyên bố của Thủ tướng tại Philippines, cho thấy các tuyên bố của Thủ tướng phản ánh được lòng dân.
"Nó thể hiện ý chí quyết tâm, bản lĩnh kiên cường của người dân, và vì thế cho nên với những gì tôi biết, nhân dân Việt Nam rất ủng hộ tuyên bố khẳng định lập trường của Việt Nam trong câu chuyện Trung Quốc xâm lấn ở Biển Đông và rất ủng hộ Thủ tướng.
"Tuy nhiên, những phản ứng từ các cơ quan liên quan, kể cả Đảng và Quốc hội, thì dường như thông qua báo chí, chúng ta thấy, chưa được mạnh mẽ, ở mức cần phải có, chưa được mạnh mẽ."
Mặt khác theo nhà nghiên cứu, Việt Nam cần có một lập trường rõ ràng, kiên định và sự tôn trọng về quyền được hiến định của người dân về mặt quyền biểu tình của họ và không nên tùy tiện lúc thì 'động viên' khi cần, lúc thì lại 'ngăn cấm'.
Ông Giao nói: "Theo tôi, quyền biểu tình là quyền đã được hiến định, tức là đã được Hiến pháp ghi nhận, vì thế cho nên chính quyền không nên sử dụng quyền biểu tình như một công cụ chính trị.
"Không nên như vậy, luôn luôn phải tạo điều kiện để quyền này được thực hiện, không thể có lúc thì động viên đi biểu tình, lúc thì lại ngăn cấm biểu tình, cái đó là không ổn, nó không phù hợp với Hiến pháp."
"Theo tôi, quyền biểu tình là quyền đã được hiến định, tức là đã được Hiến pháp ghi nhận, vì thế cho nên chính quyền không nên sử dụng quyền biểu tình như một công cụ chính trị"
PGS. TS. Hoàng Ngọc Giao
Nhà nghiên cứu cho rằng chính quyền, trong đó có Quốc hội và các đại biểu quốc hội có trách nhiệm phải xây dựng và ban hành càng sớm càng tốt luật biểu tình, một điều mà ông cho rằng vừa tốt cho người dân, vừa tốt cho nhà nước và cả việc đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam.
'Bỏ lỡ cơ hội'
Xem xét nguyên nhân Việt Nam được cho là đã bỏ lỡ cơ hội để phối hợp lập trường với Philippines khi quốc gia láng giềng Đông Nam Á này yêu cầu tài phán quốc tế đánh giá 'đường lưỡi bò của Trung Quốc' trên Biển Đông, và đến nay vẫn chưa quyết định cùng tham gia cùng Philippines 'kiện Trung Quốc', ông Giao bình luận:
"Vấn đề là quyết tâm của Chính phủ Việt Nam tới mức nào, chứ đáng nhẽ khi Philippines tiến hành khởi kiện và đưa yêu cầu này ra, thì chính phủ Việt Nam lúc ấy nên đã cùng với Philippines để tham gia vụ kiện này.
Hiện chưa rõ Việt Nam sẽ làm gì sau khi đã 'xích lại' gần với Philippines sau vụ giàn khoan.
"Nhưng có lẽ do Chính phủ Việt Nam vẫn đang kiên nhẫn, kiên trì, hy vọng rằng Trung Quốc sẽ không có những hành vi thô bạo để xâm chiếm các khu vực thuộc vùng biển của Việt Nam, và có lẽ chính vì lẽ đó, Chính phủ Việt Nam chưa quyết định tham gia cùng Philippines,
"Sợ rằng, e ngại rằng nếu tham gia cùng với Philippines, rất có thể thúc đẩy nhanh việc xâm lấn của Trung Quốc xuống phía Nam, vào các vùng biển của Việt Nam.
"Và hy vọng quan hệ song phương tốt đẹp có thể giúp cho được việc Trung Quốc sẽ không có những hành động xâm chiếm vùng biển của Việt Nam.
"Thế nhưng rất tiếc, thực tế cuộc sống đã cho thấy tính toán đó đã sai lầm. Trung Quốc không bao giờ từ bỏ mưu toan và ý đồ bá chủ cũng như các bước đi của họ tiếp theo để xâm lấn, thôn tính xuống phía Nam Trường Sa và ở trong Biển Đông"
PGS. TS. Hoàng Ngọc Giao
"Thế nhưng rất tiếc, thực tế cuộc sống đã cho thấy tính toán đó đã sai lầm. Trung Quốc không bao giờ từ bỏ mưu toan và ý đồ bá chủ cũng như các bước đi của họ tiếp theo để xâm lấn, thôn tính xuống phía Nam Trường Sa và ở trong Biển Đông."
Ông Giao nói: "Ở thời điểm này, trước tình hình như thế, tôi hy vọng Chính phủ Việt Nam sẽ có một quyết đoán, có một quyết định cùng với Philippines, hợp tác với Philippines, trong vụ kiện mà Philippines đã đưa ra trước trọng tài quốc tế
"Theo tôi, đấy cũng là một động thái về mặt pháp lý có thể nói là rất cần thiết để tăng cường sức mạnh trong việc đẩy lùi giàn khoan Hải Dương 981 ra khỏi vùng biển của Việt Nam, cũng như đối phó lại với những hành vi xâm chiếm của Trung Quốc."
Gần đây, một số nhà quan sát châu Á quốc tế cũng bày tỏ quan ngại về động thái của Trung Quốc xung quanh vụ giàn khoan ở Hoàng Sa. Hôm 23/5, GS. Jean-Francois Huchet, nhà nghiên cứu Trung Quốc đương đại từ Viện INALCO, Paris nói với BBC rẳng Trung Quốc có thể đang mắc 'sai lầm'.
"Trung Quốc có thể đang phạm một sai lầm khi họ đang muốn bước đi quá nhanh trong vấn đề này"
GS. Jean-Francois Huchet
Ông nói: "Trung Quốc hiện nay đang muốn mở rộng vùng ảnh hưởng của mình và đẩy lui, đẩy hẳn Hoa Kỳ ra khỏi châu Á, để họ có thể thống lãnh khu vực, không chỉ về mặt kinh tế như trong 20 năm trở lại đây, mà còn thống trị về mặt quân sự và bảo vệ các nguồn năng lượng.
"Cho nên đây không chỉ là vấn đề về dầu lửa, câu chuyện đi xa hơn thế rất nhiều, thế nhưng Trung Quốc có thể đang phạm một sai lầm khi họ đang muốn bước đi quá nhanh trong vấn đề này."
Còn một nhà nghiên cứu khác, TS. Jean-Francois Sabouret, nguyên Giám đốc Mạng lưới Châu Á (Réseau Asie) từ Paris cho rằng Trung Quốc có thể sẽ lấn tới trong vụ giàn khoan nếu Việt Nam 'đơn độc':
"Nếu họ, Trung Quốc thấy Việt Nam có sự hậu thuẫn, chẳng hạn được sự bảo vệ rõ ràng từ Nga hay Mỹ, thì có lẽ họ còn phải nghĩ lại, nhưng nếu Việt Nam hoàn toàn đơn độc, thì thế nào?
"Việt Nam nên khẩn trương chuẩn bị một kịch bản ứng phó xung đột chớp nhoáng, thậm chí là chiến tranh," nhà nghiên cứu nói với BBC.
Tòa án Quốc tế yêu cầu Trung Quốc nộp bằng chứng “đường lưỡi bò”AP đưa tin, Tòa án Trọng tài Quốc tế có trụ sở ở Hà Lan đã yêu cầu Trung Quốc phải nộp bằng chứng về các tuyên bố "đường lưỡi bò" ở Biển Đông trong vòng 6 tháng tới.
Cùng ngày, các quan chức Philippines cũng thúc giục Trung Quốc phải tham gia vào quá trình trọng tài để giải quyết các tranh chấp lãnh thổ một cách hòa bình.
Tòa án Trọng tài Quốc tế được thiết lập tại Hội nghị Hague năm 1899 về giải quyết tranh chấp quốc tế bằng hòa bình. Trong hình là 5 thẩm phán thụ lý vụ Philippines kiện Trung Quốc.
AP dẫn lời Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Philippines cho hay: "Trọng tài là một cơ chế giải quyết hòa bình, cởi mở và thân thiện, cung cấp một giải pháp lâu dài cho các tranh chấp”.
Theo lệnh của Tòa án Trọng tài, chậm nhất là đến ngày 15/12, Trung Quốc phải nộp những lập luận bằng văn bản và những chứng cứ phản bác được với những khiếu nại của Philippines về tính hợp lệ của “đường lưỡi bò” mà Trung Quốc tự tuyên bố.
Theo AP, trong chuyến thăm đến Philippines vừa qua, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Penny Pritzker cho rằng động thái của Bắc Kinh trong các vùng biển tranh chấp là "hành vi nguy hiểm và đe dọa", gây căng thẳng và có thể làm suy yếu khu vực đang sôi động về kinh tế này.
Theo AP, sau khi nộp đơn khiếu nại lên Tòa án Quốc tế vào đầu năm ngoái, ngày 30/3 vừa qua, Philippines đã gửi những lập luận bằng văn bản và bằng chứng chống lại những tuyên bố của Trung Quốc.
Hồi tháng Năm, chính phủ Trung Quốc đã tuyên bố sẽ không tham gia vào quá trình trọng tài. Tuy nhiên, Tòa án cho biết sẽ tiếp tục tiếp nhận và xem xét các khiếu nại của Philippines, ngay cả khi Trung Quốc cố tình không tham gia.
Lãnh đạo nhóm các nước công nghiệp phát triển G7 ngày 4/6 đã ra tuyên bố bày tỏ quan ngại sâu sắc về căng thẳng giữa Trung Quốc và một số nước châu Á trên Biển Đông và biển Hoa Đông, đồng thời đưa ra cảnh báo chống lại việc sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp.
Trong một tuyên bố chung sau cuộc đàm phán tại Brussels (Bỉ), các nhà lãnh đạo G7 cho biết: “Chúng tôi quan ngại sâu sắc trước những căng thẳng ở Biển Đông và biển Hoa Đông. Chúng tôi phản đối bất kỳ nỗ lực đơn phương nào hòng khẳng định chủ quyền lãnh thổ thông qua việc đe dọa sử dụng vũ lực hoặc ép buộc”.
Theo Reuters, tuyên bố này cũng cho biết thêm: “Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên làm rõ các yêu sách về lãnh thổ và theo đuổi các biện pháp hòa bình theo quy định của luật pháp quốc tế để giải quyết các tranh chấp”.
Không chỉ có tranh chấp Nhật Bản ở biển Hoa Đông, Trung Quốc cũng đang có những tranh chấp lãnh thổ với nhiều quốc gia trong khu vực ở biển Đông, mà Bắc Kinh ngang ngược tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ.
Căng thẳng ở Biển Đông gia tăng thời gian gần đây sau khi Trung Quốc đã hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương -981 trong khu vực thềm lục địa và Vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn huy động lực lượng lớn các tàu, máy bay, trong đó có cả các tàu quân sự để bảo vệ giàn khoan này.
Trong khi các tàu chấp pháp của Việt Nam phát loa tuyên truyền và yêu cầu Trung Quốc rút giàn khoan ra khỏi vùng biển của Việt Nam, các tàu Trung Quốc không chỉ phớt lờ yêu cầu trên mà còn hung hăng, sẵn sàng đâm va, sử dụng vòi rồng tấn công tàu Việt Nam.
Trong một diễn biến liên quan, Bắc Kinh ngày 4/6 đã tuyên bố bác bỏ đề nghị của tòa trọng tài về việc nộp hồ sơ biện hộ trước đơn kiện của Philippines liên quan đến tranh chấp trên vùng biển gần quần đảo Trường Sa.
Tòa trọng tài thường trực (PCA) ở Hague, Hà Lan, cho Trung Quốc hạn đến 15/12 để hồi đáp bộ hồ sơ của Philippines.
Nhưng Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhắc lại nước này không có dự định tham gia vụ kiện.
Người phát ngôn Hồng Lỗi tuyên bố hôm thứ Tư: “Lập trường của Trung Quốc không chấp nhận và không tham gia vụ kiện của Philippines, không thay đổi.”
Thông báo của tòa án ở Hague nói họ yêu cầu Trung Quốc hồi đáp nhắm bảo đảm “mỗi bên đều có đầy đủ cơ hội để được nghe và trình bày”.
Trong khi đó, một người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Philippines nói: “Chúng tôi tiếp tục kêu gọi Trung Quốc xem lại quyết định không tham gia.”
“Chúng tôi cũng muốn nhắc lại rằng việc nhờ trọng tài phân xử là cơ chế giải quyết thân thiện, cởi mở và hòa bình.”
Philippines khởi kiện từ năm 2013 dựa theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển.
Bộ hồ sơ khoảng 4.000 trang của Manila được gửi cho tòa nhằm khởi kiện “đường 9 đoạn” của Trung Quốc trên Biển Đông.
Mới đây, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng tuyên bố Việt Nam cân nhắc khả năng kiện Trung Quốc ra tòa quốc tế vì tranh chấp biển đảo.
Nói với hãng tin Mỹ Bloomberg, ông Dũng cho biết: “Đấu tranh pháp lý theo luật pháp quốc tế là một biện pháp hòa bình. Lãnh đạo Việt Nam đang cân nhắc giải pháp này .
Ngày 23/5, bà Nguyễn Thị Thanh Hà, Vụ trưởng Vụ Luật pháp quốc tế Bộ Ngoại giao Việt Nam trả lời phóng viên Reuters, “Cá nhân tôi là một luật gia, tôi luôn luôn hỏi mình khi nào là thời điểm để sử dụng biện pháp pháp lý. Tuy nhiên, chúng ta phải chờ đợi quyết định của Chính phủ.” Theo Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Bộ Chính trị sẽ quyết định “thời điểm nào hợp lý” cho việc kiện. Tuy không phải là luật gia, tôi cũng tự hỏi, “Bao giờ Bộ Chính trị Việt Nam mới quyết định xử dụng biện pháp pháp lý, một biện pháp hòa bình, văn minh, và là biện pháp duy nhất trong đó Việt Nam có thể chiến đấu một cách bình đẳng với Trung Quốc?”
Dường như có điều gì đó làm họ chần chừ. Có phải là họ ngại trả đũa kinh tế từ Trung Quốc chăng?
Hệ quả?Ngày xưa, khi trả lời câu hỏi “Hòa hay chiến?”, có lẽ lãnh đạo và người dân Đại Việt cũng đã nghĩ tới những hệ quả xấu cho nông nghiệp từ vó ngựa Mông Cổ. Có lẽ họ cũng đã nghĩ đến chiến lược đồng không nhà trống có thể ảnh hưởng đến kinh tế thế nào. Và họ còn phải nghĩ sẽ sinh bao nhiêu xương máu trước quân đội thiện chiến nhất thế giới lúc đó. Nhưng trả lời của họ vẫn là trả lời mãi có tiếng thơm trong lịch sử.
Ngày nay, câu hỏi không khắc nghiệt bằng “Hòa hay chiến?”, nó là “Kiện hay không kiện?” (Kiện ở đây là kiện Trung Quốc đã vi phạm UNCLOS trong sự kiện giàn khoan Hải Dương 981, không phải là kiện để đòi lại Hoàng Sa, vì không có tòa nào có thẩm quyền để thụ lý vụ kiện kiện để đòi lại Hoàng Sa).
Việt Nam tổ chức họp báo lên án Trung Quốc
Ngày nay, việc ra tòa để giải quyết tranh chấp là một phương tiện văn minh. Hàng chục nước trên thế giới đã ra tòa để giải quyết tranh chấp lãnh thổ, biển đảo, trong đó có cả Thái Lan, Campuchia, Malaysia, Singapore và Indonesia. Philippines cũng đã phải hỏi câu hỏi “Kiện hay không kiện?”, và họ đã có một trả lời không bị cột vào nỗi sợ Trung Quốc sẽ trả đũa kinh tế, hay nỗi sợ nào đó khác.
Trả lời của Bộ chính trị cho câu hỏi “Kiện hay không?” sẽ trả lời những câu hỏi, “Lãnh đạo Việt Nam có dùng tất cả các biện pháp hòa bình không? Có dùng tất cả những biện pháp cần thiết không? Có dùng tất cả những biện pháp trong đó Việt Nam có thể đấu tranh một cách bình đẳng không?”.
"Trung Quốc đã cố ý triển khai giàn khoan ở một địa điểm mà Việt Nam có thể đơn phương kiện. Có thể đó là phép thử của họ, xem lãnh đạo Việt Nam có dám kiện hay không. "
Trả lời cho những câu hỏi đó sẽ là những chỉ số quan trọng về lãnh đạo Việt Nam đối phó với Trung Quốc thế nào trong cuộc tranh chấp có tính sống còn cho Việt Nam, có thể giúp chúng ta dự đoán về tương lai, và có thể giúp Trung Quốc đánh giá về ý chí trên thực tế của lãnh đạo Việt Nam.
Trung Quốc đã cố ý triển khai giàn khoan ở một địa điểm mà Việt Nam có thể đơn phương kiện. Có thể đó là phép thử của họ, xem lãnh đạo Việt Nam có dám kiện hay không. Nếu Trung Quốc cho rằng lãnh đạo Việt Nam sợ trả đũa kinh tế, hay sợ điều gì khác, cho nên không dám kiện, họ sẽ lấn tới và làm cho tình hình của Việt Nam nguy khốn hơn.
Hiện nay, cảnh sát biển và kiểm ngư đang dũng cảm thi hành nhiệm vụ của họ, ngư dân Việt Nam đang kiên trì bám biển dưới mũi tàu sắt Trung Quốc, lòng dân đang bức xúc, nhưng chưa biết Bộ chính trị sẽ thi hành nhiệm vụ của họ thế nào.
************
*****************
************
*****************
*********
*****************
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã khẳng định Việt Nam đang “cân nhắc các phương án để bảo vệ mình, kể cả phương án đấu tranh pháp lý, theo luật pháp quốc tế”.
Thanh Niên Online xin giới thiệu loạt bài của luật sư Trinh Nguyễn và đồng nghiệp, phân tích sâu về lý do tại sao Việt Nam nên khởi kiện, những thách thức sẽ phải đương đầu cũng như những luận cứ lịch sử cần thiết cho vụ kiện này.
Kỳ 1: Thời cơ có tiếng nói chính thức thông qua cơ quan tài phán quốc tế
Việt Nam từ lâu đã bằng cách này hay cách khác, thông qua nhiều kênh thông tin để khẳng định chủ quyền trên quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa. Nhưng phần lớn những khẳng định đó là tuyên bố của Việt Nam chưa có một sự đối thoại chính thức và có tính ràng buộc với Trung Quốc trước sự chứng kiến của một bên thứ ba được trao quyền tài phán.
Do vậy, khi chính thức đưa đơn kiện lại Trung Quốc về vấn đề chủ quyền, bản thân việc đưa đơn kiện đó đã giúp Việt Nam khẳng định rằng mình tin vào chính nghĩa và tự tin vì có những bằng chứng để chứng minh chủ quyền đối với quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa và vùng đặc quyền kinh tế.
Đây không chỉ là cuộc chiến pháp lý mà là một phương cách chính thống nêu quan điểm chính thức và dứt khoát của Việt Nam về việc này trước dư luận quốc tế. Đây cũng là cơ hội để phản bác lại lập luận của một số học giả Trung Quốc cho rằng Việt Nam đã không có bất kỳ phản đối chính thức nào về việc chiếm đóng liên tục của Trung Quốc trên đảo Hoàng Sa.
Bản thân việc khởi kiện đã là một lời tuyên bố mạnh mẽ của Việt Nam về niềm tin vào công lý và luật pháp quốc tế và là một lời kêu gọi cộng đồng quốc tế quan tâm thật sự vào việc này. Hiện tại, vì tiềm lực kinh tế của Trung Quốc rất mạnh và hầu như rất nhiều nước trên thế giới có quan hệ kinh tế với Trung Quốc, do đó, cho dù họ muốn lên tiếng ủng hộ Việt Nam thì cũng phải có một cái cớ và một cơ sở nào đó. Cơ sở pháp lý đưa ra tại một cơ quan tài phán sẽ là cơ sở để cộng đồng quốc tế nhìn vào đó mà lên tiếng ủng hộ.
Tại sao vào thời điểm này?
Về phương diện kỹ thuật pháp lý, nếu một bên đưa ra vụ kiện tại một cơ quan tài phán với tư cách nguyên đơn thì sẽ có những lợi thế nhất định trong việc cơ cấu và trình bày các chứng cứ.
Đưa vào đơn khởi kiện và những yêu cầu khởi kiện (claims) mà cơ quan tài phán được lựa chọn sẽ yêu cầu bên bị đơn đưa ra những bằng chứng để phản biện lại những vấn đề trên. Bằng cách đó, chúng ta sẽ biết được những căn cứ pháp lý mà Trung Quốc đưa ra. Cũng về mặt kỹ thuật pháp lý, bên nguyên đơn (claimant) sẽ chủ động hơn về mặt thời gian và chủ động trong việc chọn lựa cơ quan tài phán thích hợp cho các yêu cầu khởi kiện của minh (claims).
Xin lạm bàn một chút về những phương án có thể được xem xét trong tình hình hiện nay. Nếu xét một cách khoa học các phương án theo phương pháp loại trừ thì có lẽ việc đưa vụ việc này ra tài phán quốc tế là phương án khả thi nhất trong thời điểm hiện tại. Vì sao?
1. Khả năng dùng vũ lực (trừ khi để tự vệ) đã bị loại trừ ngay từ đầu vì nhiều lý do, mà quan trọng nhất là việc tuân thủ luật pháp quốc tế. Hơn nữa, nếu trong tình huống bắt buộc phải tự vệ thì việc không cân xứng lực lượng là một việc cần phải được cân nhắc.
Khi đó, nếu nhờ vào đồng minh thì phải có thờì gian thành lập liên minh và đương nhiên khi nhờ vả hoặc nhận sự hỗ trợ quân sự của một ai thì ít nhiều cũng sẽ bị ảnh hưởng hoặc phụ thuộc, điều mà Việt Nam chưa sẵn sàng. Việc tìm kiếm đối tác chiến lươc cũng khả thi, tuy nhiên cũng cần có thời gian chuẩn bị.
2. Khả năng đàm phán bằng con đường ngoại giao đã được thực hiện một cách gần như triệt để. Hàng chục cuộc điện đàm, trao đổi gặp mặt thuộc các cấp đều chưa đạt đến các kết quả mong muốn.
Trong khi đó, tập đoàn dầu khí Hải Dương Trung Quốc - bên đã ra quyết định đặt giàn khoan trong vùng biển mà Việt Nam đã khẳng định chủ quyền - đã nhấn mạnh rằng việc lắp đặt giàn khoan này đã được sự chấp thuận của chính phủ Trung Quốc.
Như vậy, bằng sự hiện diện của giàn khoan này, chính phủ Trung Quốc đã ngang nhiên thể hiện ý đồ khẳng định quyền được khai thác trên vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam vì vị trí giàn khoan Hải Dương 981 đặt cách đảo Tri Tôn - một đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam - 17 hải lý, cách đảo Lý Sơn 119 hải lý.
Đây có thể nói là một sự vi phạm của Trung Quốc đối với chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam. Do đó, có thể là một trong những bằng chứng để Việt Nam khởi kiện yêu cầu tuyên bố sự vi phạm này và yêu cầu không vi phạm.
Mục đích khởi kiện
Có người cho rằng, việc khởi kiện sẽ không có lợi vì hai bên trong vụ kiện sẽ khó ngồi lại với nhau trong các đàm phán/giao dịch tương lai. Trong con mắt của các luật sư, việc đưa một vụ việc ra giải quyết tại một cơ quan tài phán không làm chấm dứt con đường đàm phán.
Ngược lại, bằng việc đưa một vụ việc ra phân xử tại cơ quan tài phán, bên nguyên có thể thúc đẩy việc ngồi lại đàm phán một cách hiệu quả hơn.
Việc đưa ra khởi kiện còn là một bài toán, một nước cờ mà yếu tố thời gian cần được cân nhắc.
Mặc dù việc Trung Quốc có đặt giàn khoan tại vùng đặc quyền kinh tế không là một cơ sở duy nhất và đầu tiên để Việt Nam đưa vụ kiện về chủ quyền lãnh thổ ra cơ quan tài phán quốc tế, hành động lố bịch của Trung Quốc và các manh động khác (dùng vòi rồng tấn công tàu kiểm ngư Việt Nam, dùng tàu để đâm vào tàu ngư dân Việt Nam…), có thể được ví như là một tình huống khẩn cấp cần được giải quyết.
Trong trường hợp này, với sức ép của dư luận cộng với các biện pháp có thể được tiến hành đồng thời hoặc từng bước hậu thuẫn, thì việc Việt Nam đưa vụ việc vi phạm chủ quyền ra cơ quan tài phán quốc tế sẽ được lưu tâm và giải quyết sớm.
Khi quyết định đưa ra khởi kiện, đôi khi mục đích của bên khởi kiện là tạo một sức ép để bên kia đàm phán nghiêm chỉnh. Khi đơn kiện được nộp đúng nơi và được thụ lý bởi cơ quan tài phán có thẩm quyền là bên khởi kiện đã thành công được 50%.
Trong vụ việc này, nếu mục đích chính của Việt Nam là muốn có một tiếng nói chính thức bằng con đường sử dụng luật pháp quốc tế thì nếu đã làm bài toán loại trừ, có lẽ đây là một phương án khả thi nhất. Phương án này cũng không triệt tiêu các phương án khác mà có thể kết hợp với các phương án khác khi cần thiết.
Nhưng muốn đánh giá được xác suất thành công (thắng kiện chỉ là một thành công trong những thành công có thể có như đã nêu ở trên) thì chỉ khi nào bắt tay và lập kế hoạch khởi kiện cụ thể, và bắt tay vào soạn thảo đơn kiện và đánh giá chứng cứ mới có thể đánh giá chính xác hơn sự thành công của vụ kiện.
Do vậy, tôi nghĩ đây là thời cơ tốt nhất để Việt Nam đưa các cơ sở pháp lý của mình ra một cơ quan tài phán để khẳng định rằng Việt Nam luôn khẳng định và chưa bao giờ từ bỏ chủ quyền đã được thiết lập của mình đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Trong trận chiến pháp lý, khi thời cơ đã đến thì phải nắm lấy và hành động. Một số ý kiến quan ngại các khó khăn mà Việt Nam sẽ gặp phải như việc Trung Quốc sẽ từ chối không tham gia vụ kiện hoặc cần phải kiện ở tòa nào và đưa ra các yêu cầu khởi kiện gì. Đây là các vấn đề kỹ thuật pháp lý sẽ được xử lý bởi các chuyên gia pháp lý chứ không phải là những trở ngại cho chủ trương khởi kiện.
Xem :
Không phải chỉ một Tàu kiểm ngư bị đâm tơi tả thôi đâu !Còn dài dài nhiều hơn nữa,cố gắng kềm chế vì "Đai Cục"...cho tới lúc khó tiêu thì xã nó ra !
From : AloBacsi ,.QLB, BBC ,Thanh nien( Trinh Nguyễn) ,...........