Việt Nam đang thừa nhận ngày càng nhiều những vấn đề nảy sinh từ ngành ngân hàng và các tập đoàn kinh doanh đa ngành, theo đại diện của Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) khi đánh giá về các 'lỗ hổng thống kê' trong hệ thống kinh tế của Hà Nội.
Trả lời BBC Tiếng Việt hôm 17/9/2012, Đại diện thường trực của IMF tại Việt Nam, ông Kalra Sanjay cũng cho biết cơ quan của ông đang theo dõi hợp tác với chính phủ Việt Nam trong nỗ lực cải cách cơ cấu hệ thống kinh tế nước này.
BBC: Moody’s nhận xét sự yếu kém của các ngân hàng đang là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng của Việt Nam ở thời điểm hiện tại. Ông có bình luận gì trước nhận xét này?
Kalra Sanjay: Tăng trưởng tín dụng ở Việt Nam trong 4-5 năm qua đã rất cao. Tốc độ tăng trưởng tín dụng chỉ chậm lại vào thời điểm cuối 2010, đầu 2011 và đến 2012 thì đã chậm lại hẳn.
Chúng tôi nghĩ rằng sự suy giảm đối với tăng trưởng thời điểm 2011-2012 liên quan trực tiếp đến ngành ngân hàng, vốn đã cho vay quá nhiều trong quá khứ.
Khi tăng trưởng giảm xuống và nền kinh tế bắt đầu đổi chiều (sự tụt giá của thị trường bất động sản là một ví dụ), những thiệt hại bắt nguồn từ sự tăng trưởng tín dụng đến chóng mặt và tăng trưởng chậm dẫn đến nợ xấu gia tăng bắt đầu hiện rõ ra đối với ngành ngân hàng.Hiện tại tôi cho rằng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang thừa nhận ngày càng nhiều những vấn đề nảy sinh từ ngành ngân hàng.
Biểu đồ tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam so với khu vực qua các năm. Nguồn: IMF
BBC: Trong bài thuyết trình gần đây, ông đã bày tỏ một số quan ngại trước những thông số thống kê tài chính và tiền tệ của Việt Nam, ông có thể cho biết chi tiết hơn về vấn đề này?
Những ý kiến tôi đưa ra bao gồm cả những quan ngại và hướng cải thiện những thông số này trong thời gian tới.
Ngân hàng Nhà nước đã có những nỗ lực nhất định trong việc chia sẻ thống kê tiền tệ và chất lượng của những thống kê này có được cải thiện trong thời gian qua, đồng thời IMF đã và đang hỗ trợ về mặt kỹ thuật cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ tài chính và Cục thống kê (GSO).
Hiện tại chúng tôi nhận thấy có những lỗ hổng trong thống kê, sự kém đều đặn của việc thống kê cũng như giới hạn của việc công bố các thống kê này ra công chúng một cách thường xuyên. Đây là những khoản mà chúng tôi nghĩ cần phải cải thiện.
Ngoài ra, Việt Nam còn phải rút ngắn một số khoảng cách trong tiêu chuẩn thống kê giữa nước này với tiêu chuẩn chung của thế giới. Ở thời điểm hiện tại, thống kê của Việt Nam vẫn có khoảng cách so với chúng tôi, vốn sử dụng các tiêu chuẩn thống kê do IMF đề ra.
BBC: Khu vực tài chính và Quốc doanh là hai khu vực có nhiều vấn đề nhất đối với nền kinh tế hiện tại. Sự thiếu sót và những giới hạn đối với thống kê hiện tại sẽ ảnh hưởng đến việc cải cách hai mảng này như thế nào, thưa ông?
Kalra Sanjay: Những chỉ số đáng tin cậy và bao quát là những yếu tố hàng đầu trong việc xác định những vấn đề hiện hữu trong một nền kinh tế.
Đảm bảo độ chính xác của báo cáo tài chính cũng như kê khai lời lỗ từ các ngân hàng trong nước và các Tập đoàn Nhà nước gửi cho Ngân hàng Nhà nước là một bước đi quan trọng để nghiên cứu vấn đề đã ăn sâu như thế nào, cũng như tìm hiểu về bản chất thực sự của vấn đề là gì.
Có những thống kê từ từng ngân hàng cũng như cả hệ thống ngân hàng nói chung và từ các Tập đoàn Nhà nước rất quan trọng đối với IMF cũng như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, ví dụ như tỷ lệ nợ xấu (NPL), tỷ số lời trên vốn cổ phần(ROE) và chỉ số lợi nhuận.
Cán cân tài khoản vãng lại của Việt Nam qua các năm. Nguồn: IMF
Nói về ảnh hưởng của sự thiếu sót và giới hạn của những con số thống kê nói trên, tôi cho rằng việc này không hẳn sẽ ảnh hưởng tới quá trình cải cách.
Có được những thống kê chính xác là những bước đầu trong cải cách, nhưng cũng không phải là bước duy nhất hay bước cuối cùng trong quá trình cải cách. Quy trình cải cách không chỉ đơn thuần dừng lại ở những dữ liệu thống kê. Cũng nên nhớ những khi nền kinh tế thay đổi, những con số này sẽ còn tiếp tục thay đổi theo thời gian.
Một ví dụ cụ thể là hiện tại, chúng tôi (IMF) biết có một tỷ lệ nợ xấu nhất định trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Tuy nhiên quy trình giải quyết nợ xấu vẫn có thể bắt đầu, dù chúng tôi chưa biết chính xác cụ thể mức nợ xấu này là bao nhiêu.
Một ví dụ khác là vấn đề quản lý tại các Tập đoàn Nhà nước. Chúng tôi biết rằng có sự yếu kém trong công tác quản lý ở đây và sự cải cách các Tập đoàn này nằm ở khâu xóa bỏ công việc kinh doanh các ngành không liên quan của các tập đoàn này nhằm đảm bảo tính tin cậy trong hoạt động.
Tất cả những điều này đều có thể được tiến hành, dù chúng tôi biết con số cụ thể hay không. Vì thế tôi nghĩ rằng quá trình cải cách phải được bắt đầu và IMF hy vọng sẽ nắm được quy mô của vấn đề nhiều hơn trong thời gian tới.
BBC: Những chênh lệch trong thống kê do Ngân hàng Nhà nước đưa ra, trong đó có nợ xấu, vốn liên tục được công bố ở các mức khác nhau trong năm, cũng như sự chênh lệch 13 tỷ đôla trong thống kê về cán cân thanh toán năm 2009. IMF đánh giá thế nào về độ tín nhiệm đối với những thống kê từ phía Ngân hàng Nhà nước Việt Nam?
Kalra Sanjay: Trước hết chỉ số nợ xấu ban đầu ở mức 8,6% được đưa cho Ngân hàng Nhà nước từ các Ngân hàng thương mại khác, vốn được tính bằng phương pháp khác nhau.
"Vẫn còn một đoạn đường rất dài trước mắt để có thể thuyết phục thị trường và các nhà đầu tư rằng những vấn đề của cả hai khu vực này đã ở phía sau lưng."
Ngân hàng Nhà nước sau đó đã sử dụng thống kê từ các ngân hàng khác và xem xét lại cách phân loại nợ để tính lại tỷ lệ nợ xấu. Việc tính tỷ lệ nợ dựa trên những cơ sở hoàn toàn khác nhau dẫn đến các thông số khác nhau.
Đối với trường hợp chênh lệch thống kê cán cân thanh toán, tôi nghĩ là cần có sự xét duyệt sau khi thống kê được đưa ra như các nước khác.
Thông số có thể xuất hiện ngay trên tài khoản vốn, nhưng một số thông số lại bị chậm trễ, điều này dẫn đến việc Ngân hàng Nhà nước cần xét duyệt thống kê thường xuyên.
BBC: Ông có thể cập nhật diễn biến quá trình hợp tác của IMF với Chính phủ Việt Nam để hồi phục ngành ngân hàng? Ông đánh giá thế nào về nỗ lực cũng như thái độ hợp tác của Chính phủ Việt Nam với IMF và đến khi nào thì thị trường sẽ bắt đầu cảm nhận rõ rệt tác động của quá trình cải cách này?
Hiện tại IMF đang làm việc với Chính phủ Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thường xuyên trên cơ sở đối thoại chính sách. Cách đây vài tháng, IMF có đăng tải bản phân tích kinh tế mang tính tham khảo trên trang web của chúng tôi.
Ngoài sự giám sát thường niên và bán thường niên, chúng tôi còn liên hệ chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam thông qua văn phòng IMF tại Hà Nội; điều này cho phép chúng tôi bàn luận sâu hơn với phía nhà cầm quyền Việt Nam về các vấn đề vĩ mô, cải cách cơ cấu.
Thêm vào đó, Việt Nam đã đồng ý tự nguyện tham gia chương trình hợp tác giữa IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) có tên "Chương trình đánh giá khu vực tài chính" trong sáu tuần.
Chương trình này mang đến sự thảo luận bao quát và chặt chẽ với chính phủ Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về các vấn đề liên quan đến khu vực tài chính, không chỉ riêng ngành ngân hàng.
Chương trình này giúp định xác định vấn đề hiện tại và giúp chỉ đạo về cơ cấu, quản lý rủi ro đối với ngành ngân hàng, ngoài ra chương trình còn giúp xác định tình hình thị trường vốn, trong đó có trái phiếu Nhà nước.
Tôi cho rằng hiện tại quá trình hợp tác diễn ra khá thuận lợi; tôi cho rằng chính phủ Việt Nam tỏ ra khá nghiêm túc trong việc lắng nghe lời khuyên từ phía IMF.
Hiện tại chúng tôi khá lạc quan về quá trình đối thoại giữa hai bên, tuy nhiên quá trình cải cách khu vực tài chính và quốc doanh chỉ mới bắt đầu, vẫn còn một đoạn đường rất dài trước mắt để có thể thuyết phục thị trường và các nhà đầu tư rằng những vấn đề của cả hai khu vực này đã ở phía sau lưng.
Giải trình trước Quốc hội ( hôm 21-8) Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình thừa nhận con số nợ xấu chính xác nhất là 8,6% - theo số liệu từ Thanh tra Ngân hàng Nhà nước. Báo cáo tài chính quý III của một số ngân hàng cũng cho thấy, chi phí trích lập dự phòng và nợ quá tiêu chuẩn tăng vọt.
Do đó, các nhà băng một mặt vẫn đẩy mạnh tiến độ thu hồi nợ với các khách hàng có nợ quá hạn lâu ngày, một mặt vẫn áp sát, đôn đốc nhắc nhở cả những khách hàng tốt theo tiêu chí "nhầm còn hơn bỏ sót". Nhân viên khối thu hồi nợ của một ngân hàng tại Hà Nội thẳng thắn nói: "Không riêng gì các khoản bị xếp vào nợ xấu, trong bối cảnh này, những khách hàng chưa từng thanh toán chậm chúng tôi cũng phải nhắc nhở liên tục".
Từ spam tin nhắn, gửi email, bưu thư đến liên tục gọi điện nhắc nợ và thậm chí còn đòi một cách thô lỗ thay vì "mật ngọt" như trước. Điều này khiến nhiều khách hàng cảm thấy khó chịu vì bị ngân hàng "đánh đồng" với những người quỵt nợ.
Chị Thúy (Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội) cho biết, cả hai vợ chồng dùng thẻ visa của một ngân hàng nước ngoài. Cứ định kỳ hằng tháng, ngân hàng nhắn tin và gửi thư qua đường bưu điện để nhắc nhở và không quên ghi chú: "Nếu quý khách đã thanh toán, vui lòng bỏ qua thông báo này".
Tuy nhiên, cách giục nợ của ngân hàng này vẫn còn rất lịch sự so với một số nhà băng cổ phần trong nước. Anh Lê Tùng (phố Nguyễn Trãi, Hà Đông, Hà Nội) tỏ ra vô cùng bức xúc về việc nhân viên các tổ chức tín dụng gọi điện nhắc nhở anh thanh toán lãi khoản vay tiêu dùng hơn 30 triệu đồng theo cách đầy hăm dọa như: "Anh có biết sắp đến ngày thanh toán hợp đồng XXX không... Anh đã tính ngày nào thanh toán cho ngân hàng chưa... Anh nên nhớ nếu thanh toán chậm sẽ ảnh hưởng đến..."
"Trong suốt 5 tháng kể từ khi ký hợp đồng, chưa lần nào tôi thanh toán chậm. Tuy nhiên, tháng nào cũng có nhân viên gọi điện thoại giục và ăn nói thô lỗ như kiểu tôi đã quỵt nợ của họ nhiều tháng liền", anh Tùng nói.
Để thêm áp lực, các công ty tài chính thậm chí còn gọi điện giục nợ cả vợ hoặc chồng, thậm chí người yêu và bạn cùng làm của khách vay tiền. Đang đi làm, chị Phương (phố Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội) vô cùng sửng sốt khi nhận cuộc điện thoại từ một nữ nhân viên công ty tài chính. Nhân viên này hỏi chị có phải vợ của anh Hòa không và đặt vấn đề buộc chị có trách nhiệm nhắc nhở anh Hòa trả nợ. "Thực ra đó chỉ là người yêu tôi và tôi thậm chí còn không biết anh ấy vay tiền của công ty tài chính đó. Tôi có hỏi lại người yêu thì biết anh cũng chưa bao giờ thanh toán lãi chậm cho công ty này. Thực sự tôi thấy cách đòi nợ này rất phản cảm", chị Phương nói.
Nhiều chuyên gia lý giải, giờ ngân hàng nào cũng lo nợ xấu nên có thể vì vậy họ phải quản khách một cách chặt chẽ và áp sát, thậm chí thô lỗ hơn trước. Thành viên Hội đồng quản trị của một ngân hàng cổ phần quy mô nhỏ tại Hà Nội lại giãi bày: "Việc nhắc nợ khách hàng là một nghiệp vụ bình thường và ví chuyện nhân viên kè kè bên con nợ này như hình ảnh 'con chim sợ cành cong'. Nợ xấu ngày một cao nên chúng tôi cần phải đôn đốc sát sao hơn thôi".
Tuy nhiên, không ít lãnh đạo ngân hàng thừa nhận việc kè kè đòi nợ kiểu này sẽ gây phản cảm và thể hiện sự thiếu tôn trọng với khách hàng. Ông Phan Huy Khang, Tổng giám đốc Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) cũng cho rằng cách hành xử của ngân hàng nêu trên là không hợp lý. "Bên chúng tôi không chủ trương đôn đốc đòi nợ với những khách hàng tốt theo cách đó. Ngân hàng cần hành xử làm sao để không gây phiền hà cho khách hàng. Việc đòi nợ cũng quan trọng nhưng việc chăm sóc và tôn trọng khách hàng còn quan trọng hơn", ông Khang bày tỏ quan điểm.
Các tập đoàn thua lỗ đang là gánh nặng lên đôi vai người dân Việt Nam
Bản báo cáo gây nhiều bàn luận của Quốc hội Việt Nam về những bất ổn và nguy cơ tiềm ẩn trong nền kinh tế đưa ra hồi đầu tháng ( ?) này cũng khiến người ta đặt câu hỏi về chuyện các chính sách vĩ mô của Việt Nam gây lợi cho những ai nhiều nhất.
Về lý thuyết, các nhà lãnh đạo Việt Nam vẫn nói chính phủ là "của dân, do dân và vì dân", nhưng báo cáo của Quốc hội có phần nhắc nhiều tới sự thụ hưởng của các nhóm lợi ích.
"Hiện nay chưa có những nghiên cứu khoa học để chứng minh nhưng theo những hiện tượng thì có thể thấy rằng những nhóm lợi ích tập hợp xung quanh đất đai, hầm mỏ, rồi rừng, rồi ngân hàng, tài chính.
"Động lực để phát triển kinh tế của Việt Nam trong thời gian qua là dần dần khu vực tư nhân cũng đã sớm phát hiện ra là cách thu được siêu lợi nhuận là kết hợp với nhóm lợi ích, với lại nhóm quyền lực.
"Nếu chúng ta xem các đại gia của Việt Nam thì những đại gia giàu nhất của nước Việt Nam không phải là những người đã có đóng góp nhiều về khoa học công nghệ, không phải là những người đã có bằng sáng chế, phát minh, cũng không phải là có thành tích nổi bật về quản trị gì cả mà là những người đã khai thác được nhiều đất đai, đã đẵn được nhiều gỗ, đã khai thác được nhiều mỏ, thế thôi chứ không phải là những người có đóng góp xuất chúng gì về công nghệ như ông Bill Gates và [những người khác]."thừa nhận sự bao trùm nền kinh tế của các doanh nghiệp nhà nước và nhóm lợi ích đã khiến các doanh nghiệp tư nhân và người dân bình thường gặp nhiều khó khăn.
Doanh nhân Bạch Minh Sơn, người năm 1988 đã xin Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh cho nghỉ việc ở Ban đối ngoại trung ương đảng để đi làm kinh tế, nói doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam chỉ được chính quyền coi là 'con nuôi'.
'Con đẻ', ông Sơn nói, chính là các công ty nhà nước, các tập đoàn và nói thêm hầu hết các 'con đẻ' đều hư hỏng:
"Không phải từ quan to đâu, kể cả quan nhỏ nhất, quan thu thuế hàng ngày này mà anh không biết điều với người ta thì nhiều khi anh phải đóng những thứ chi phí mà nó còn nhiều gấp nhiều lần so với thà rằng anh mất đi một ít còn hơn."
"Người ta đưa ra những ưu đãi quá lớn nên thực ra cũng không cần tài mà cũng có thể nắm được những tài sản rất lớn.
"Và khi mà nắm lớn quá thì hầu hết các vị cũng hư hỏng."
Ông Sơn cũng nói các doanh nghiệp nhà nước được rót nhiều vốn nhưng "thua lỗ hoàn toàn, thậm chí tham nhũng nhiều nhưng vẫn tồn tại".
Người được cho là một trong những doanh nhân tư nhân đầu tiên ở Việt Nam cũng nói các doanh nghiệp tư nhân cũng buộc phải hối lộ quan chức và văn hóa "chịu chi" này đã tồn tại rất nhiều năm nay."Gần như là không tránh được, nếu mà anh tránh là anh hoàn toàn đứng ngoài ngay và thậm chí có khi chết rất sớm.
"Không phải từ quan to đâu, kể cả quan nhỏ nhất, quan thu thuế hàng ngày này mà anh không biết điều với người ta thì nhiều khi anh phải đóng những thứ chi phí mà nó còn nhiều gấp nhiều lần so với thà rằng anh mất đi một ít còn hơn.
'Đống tham nhũng'
Một cựu chuyên gia ở Hà Nội từng tư vấn cho Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt và nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải nói với BBC tham nhũng xảy ra ở cả những cấp cao nhất trong chính quyền.
Khi được hỏi tại sao các nhà lãnh đạo cao cấp của Việt Nam biết được sự yếu kém và tình trạng tham nhũng tại các công ty nhà nước nhưng vẫn không giải quyết được tình trạng này, vị cố vấn này nói:Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt và cựu Thủ tướng Phan Văn Khải được cho là chú ý tới lợi ích của người nghèo hơn "Thì chính các ông ấy tham nhũng chứ còn ai nữa đâu, thì làm gì còn có cái gọi là chống tham nhũng."Nếu không thay đổi thì không thể chống tham nhũng được. Nhất là bây giờ lại đưa có mấy ông có quyền lớn làm trưởng ban chống tham nhũng ở các ngành các cấp thì làm sao mà chống được."
Bình luận về nhóm lợi ích được đề cập tới trong báo cáo của Quốc hội, cựu quan chức không muốn nêu tên nói:"Cái đám ấy bao giờ nó cũng gắn với một ông quan chức nào đấy, một cái cơ quan nào đấy, một cái tập thể của một ông quan chức nào đấy."Thí dụ 18 tập đoàn mà các anh ấy đang định hạ xuống còn độ bẩy cái thôi, thì 18 cái tập đoàn đó thực ra nó là 18 tập đoàn của ông thủ tướng."Đó là 18 ông đại gia rất lớn, quyền hành lớn lắm nhưng thực ra là sân sau của ông Thủ tướng thôi.
"Lợi ích đây là lợi ích của một nhóm người, họ có lợi ích riêng và họ thâu tóm mọi quyền hành."
Ông cũng nói việc nhấn mạnh kinh tế quốc doanh, cái mà ông gọi là "một đống tham nhũng", là chủ đạo là "sai lầm và nó phá hỏng nền kinh tế".
Khi được hỏi về lợi ích của người dân bình thường được chú ý ra sao qua các đời thủ tướng khác nhau, cựu chuyên gia tư vấn này nói:"Trước đây anh Kiệt, anh Sáu Dân đó, với anh Phan Văn Khải, các anh ấy rất chú ý tới lợi ích của công dân, tức là của từng người một, những người nghèo."
'Lấy đất của dân'
Trong khi đó bình luận từ New York, Tiến sỹ Vũ Quang Việt, chuyên gia thống kê Liên Hiệp Quốc, nói với BBC rằng chính phủ Việt Nam tự cho mình quá nhiều quyền và trong nhiều trường hợp hoạt động không theo bất kỳ luật lệ nào.
Tiến sỹ Việt nói các công ty ở địa phương lấy đất của dân còn "kinh khủng hơn" công ty ở trung ương
Ông Vũ Quang Việt, người từng đóng góp ý kiến tư vấn cho Việt Nam giai đoạn trước, giải thích về những chính sách khiến một số cá nhân giàu nhanh nhưng người dân thường phải trả giá vì sự giàu có của nhóm người này:
"Ở Việt Nam hiện tại thì các công ty phi tài chính, tức các công ty sản xuất, được quyền làm chủ ngân hàng. Cái này là điều không nước nào trên thế giới cho phép chuyện này.
"Cái thứ hai là ngân hàng này được làm chủ ngân hàng khác mà không ai kiểm soát cả. Vấn đề này cũng là vấn đề cấm kỵ ở các nước. Các nước đều hạn chế cổ phần mà ngân hàng này có thể mua của các ngân hàng khác.
"Cái điểm thứ ba là ngân hàng nhà nước ở Việt Nam được đặt trực tiếp dưới quyền của thủ tướng chứ không phải của thống đốc ngân hàng đâu.
"Ngân hàng nhà nước cũng có thể dùng thị trường mở để mua trái phiếu tư nhân và trái phiếu nhà nước.
"Vừa rồi có chuyện Bầu Kiên lập một vài công ty, anh chẳng cần có vốn gì cả, anh ấy phát hành trái phiếu tư nhân.
"Thế thì các ngân hàng tư nó nhảy vào nó mua."Tôi không biết có ngân hàng nhà nước nào mua những cái đó không, nhưng nếu là ngân hàng nhà nước thì số liệu không được phép đưa ra.
"Tức là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có thể mua trái phiếu tư nhân và như vậy cung cấp vốn cho họ.
"...[C]ác công ty nào của nhà nước cũng được mở ra các công ty con, các công ty con thì được mua đất, được chiếm đất."
Tiến sỹ Vũ Quang Việt
"Từ đó các công ty tư nhân lại lấy tiền từ trái phiếu để làm thế chấp rồi lại mua cổ phần của ngân hàng.
"Đây là một hệ thống chẳng có pháp luật gì cả.
"Tại sao có những người làm giàu rất nhanh? Vì họ chẳng cần có vốn gì cả.
"Và cái đại gia này mới là quan trọng vì vấn đề chính là thế này: các công ty nào của nhà nước cũng được mở ra các công ty con, các công ty con thì được mua đất, được chiếm đất."Giới cầm quyền cho phép họ [các công ty con] lấy lại đất của dân.
"Thế là lập tức những công ty này làm giàu được."Mỗi một công ty lớn ở Việt Nam thì có cả hàng trăm công ty con và họ lấy đất của dân rất nhiều."Vấn đề này không chỉ có công ty ở trung ương đâu, các công ty ở địa phương còn kinh khủng hơn."
Thủ tướng 'phải đi'?
Tiến sỹ Vũ Quang Việt nói Việt Nam chỉ có thể thay đổi được nếu kiến trúc sư của những chính sách hiện nay ra đi.
"Thứ nhất là muốn cải cách thì cái người tạo ra cả hệ thống đấy phải đi, không thể ngồi đó được. Thứ hai là phải thay đổi luật.
Tiến sỹ Vũ Quang Việt nói Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng không thể tự xử lý các vấn đề do chính ông tạo ra "Một người tạo ra hệ thống này ngồi đó họ sẽ bảo vệ lẫn nhau thì làm sao giải quyết được vấn đề."Người thực sự hiểu vấn đề và không có quyền lợi ở đó thì mới có thể thay luật, ứng dụng luật được."
Tiến sỹ Việt nói một số sai phạm của lãnh đạo Việt Nam trong đó có bội chi ngân sách có thể khiến họ phải đi tù theo luật của một số nước."Ngân sách ở Việt Nam, tôi không có số liệu mới, nhưng những số liệu cũ cho thấy rằng ngân sách do quốc hội thông qua, sau đó chính phủ luôn vượt quá mức ngân sách đó từ 30-50%."Ở các nước ngân sách là luật và nếu vi phạm luật chính phủ sẽ bị đem ra tòa."Ở Việt Nam tự do chi tiêu, họ không coi là luật, họ coi chẳng là gì cả."Như vậy ông thủ tướng tự do muốn làm gì thì làm."
Vai trò của dân
Mặc dù Quốc hội Việt Nam đã có bản báo cáo mà Tiến sỹ Lê Đăng Doanh nói chỉ riêng việc công bố đã là "một tiến bộ" và Đảng cộng sản đang có chiến dịch phê và tự phê, không phải doanh nhân nào cũng tin vào chuyện người dân sẽ sớm có vai trò làm chủ lớn hơn cuộc sống của mình.
Tiến sỹ Doanh nói Luật Đất đai sẽ được sửa đổi theo hướng 'không lấy lại đất của người dân'
"Phê và tự phê' có động cơ tốt nhưng hiện thực khó đạt được. Chẳng có ai tự chặt tay mình đâu," doanh gia Bạch Minh Sơn nói. Mặc dù vậy ông Doanh nói việc sửa đổi Hiến pháp sắp tới sẽ khiến Quốc hội, cơ quan đại diện của dân, có nhiều quyền hơn trong khi Luật Đất đai cũng đang được xem xét sửa đổi:
"Luật Đất đai sửa đổi vừa mới được trình ra để xin ý kiến toàn dân và đang bắt đầu được thảo luận. Tôi nghĩ đó cũng là một tiến bộ đáng ghi nhận và để chúng ta xem xem Luật Đất đai sẽ sửa được những gì.
"Sơ bộ là sẽ không lấy lại đất của người dân và sẽ tiếp tục giao cho nông dân và có thể giao đất cho nông dân đến 50 năm. Đấy là những dấu hiệu tích cực. "Nhưng mà các vấn đề liên quan đến việc tôn trọng năm quyền mà người nông dân đã có được: quyền canh tác, quyền thu hoạch, quyền kế thừa, quyền dùng quyền sử dụng đất đó để có thể thế chấp tại ngân hàng và quyền chuyển đổi đất nông nghiệp cho một hộ nông nghiệp khác.
"Đấy là những quyền cần phải được củng cố và phải được xác minh rõ trong luật. Tôi chưa biết được điều đó có tiến bộ gì hay không."
Chính quyền của ai?
Một cuộc thăm dò nhỏ của BBC trên Bấm Facebook trong ngày 12/9 về chuyện chính phủ hiện của ai, do ai và vì ai cũng đã nhận được gần 90 bình luận sau năm tiếng.
nick 'Dark Light' viết :"Không biết chính phủ Việt nam của ai, do ai và vì ai. Nhưng chưa có bất kỳ người dân nào thừa nhận nó là của Dân, do Dân và vì Dân cả."Số người nói chính quyền là "của dân, do dân và vì dân" chỉ là thiểu số trong khi những ý kiến nói rằng chính phủ là "vì quan" và "vì đảng" và "vì lãnh đạo" chiếm đa số.
Bình luận về ý kiến của Tiến sỹ Vũ Quang Việt, độc giả Phúc Nguyễn viết:
"Ở Mỹ nếu ông Obama muốn thông qua một điều luật mới ít ra cũng họp hai viện rồi đi kéo phiếu, còn ở Việt Nam có thể ông Nguyễn Tấn Dũng vừa là chính phủ, vừa là Quốc hội, chuyện đó đâu ai biết được, thông tin bị bưng bít nên mọi người cứ đoán già đoán non thôi. Ai mà biết rõ được, nếu có tin gì bị rò rỉ, chắc gì tới lượt mình được nghe."
Còn độc giả Tony Dinh viết: "Không biết do ai, vì ai nhưng không phải do tôi và vì tôi chút nào.
From : BBC ,.........