Tokyo dường như kiên quyết giúp các nước Đông Nam Á tìm thấy một “giải pháp thuận lợi” đối với kênh giải quyết tranh chấp biển Đông ngay cả khi điều đó khiến Trung Quốc có phản ứng giận dữ trên bàn hội nghị lần này.
Để rộng đường dư luận và cung cấp một cái nhìn đầy đủ từ nhiều góc cạnh, đặc biệt từ phía các chuyên gia nước ngoài, xin giới thiệu đến độc giả bài viết này của Tiến sĩ Ian Storey.
Nhật Bản không phải một bên tranh chấp chủ quyền trên biển Đông nhưng đang tỏ ra ngày càng quan tâm đặc biệt tới khu vực này. Nền kinh tế lớn thế ba thế giơi này có lợi ích trong việc đảm bảo cho vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh hải ở biển Đông không gia tăng căng thẳng.
Ngoại trưởng Nhật Bản tham dự diễn dàn khu vực ASEAN tại Phom Penh, Campuchia trong tuần này dự định bày tỏ mối quan ngại nghiêm trọng về các diễn biến gần đây trên biển Đông sau những hành động lấn lướt của Trung Quốc trên biển Đông bất chấp công luận và luật pháp quốc tế.
Các nước Đông Nam Á, đặc biệt là 4 nước đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc hoan nghênh sự tham dự và vai trò của Nhật Bản trong vấn đề biển Đông, nhưng sự xuất hiện của Tokyo trên bàn hội nghị về biển Đông sẽ làm trầm trọng thêm “ma sát” trong quan hệ Trung – Nhật.
Đó là dấu hiệu cho thấy Nhật Bản sẵn sàng đương đầu với Trung Quốc trong vấn đề tranh chấp lãnh thổ mặc dù Tokyo không có quyền lợi trực tiếp. Tokyo vẫn luôn để mắt đến biển Đông nhưng phải đến năm 2008 người Nhật Bản mới cảm thấy cần thiết có một cách tiếp cận chủ động hơn đối với vấn đề tranh chấp chủ quyền. Tokyo lựa chọn cách tiếp cận trực tiếp đối mặt với Trung Quốc.
Nhật Bản có hai mối quan tâm lớn ở vùng biển này. Căng thẳng trên biển Đông ở mức độ thấp có thể leo thang theo thời gian thành một cuộc xung đột lớn hơn sẽ làm gián đoạn hoạt động giao thông hàng hải.
Đây là một tin xấu đối với an ninh kinh tế của Tokyo bởi biển Đông là tuyến hàng hải đưa hàng hóa Nhật Bản đến các thị trường lớn như châu Âu và Đông Nam Á. Mặt khác 90% dầu thô nhập khẩu của Nhật Bản phải đi qua biển Đông.
Biển Hoa Đông gần khu vực đảo Senkaku/Điếu Ngư đang nóng lên liên tục sau những chuyến thị sát khẳng định chủ quyền. Mặt khác, nếu Bắc Kinh áp đặt thành công sự thống trị của mình trên biển Đông thì không có gì đảm bảo nó không lặp lại chiến thuật đó đối với vùng biển Hoa Đông mà Nhật Bản và Trung Quốc đang tranh chấp chủ quyền.
Trong trường hợp Trung Quốc dụ dỗ các nước Đông Nam Á có tranh chấp chủ quyền biển Đông với Trung Quốc chấp nhận các “luận cứ lịch sử” phục vụ cho yêu sách của họ thì sẽ làm suy yếu các quy phạm pháp luật chính thống đang tồn tại như Công ước biển Liên Hợp Quốc 1982.
Điều này có thể gây khó khăn cho Nhật bản trong việc giải quyết yêu cầu chủ quyền đối với nhóm đảo Senkaku mà phía Trung Quốc, Đài Loan gọi là đảo Điếu Ngư trên biển Hoa Đông khi Bắc Kinh khăng khăng đòi áp dụng các “luận cứ lịch sử” (do họ tự chế ra mà đường lưỡi bò chín đoạn là một ví dụ - PV).
Hơn nữa, Bắc Kinh có thể sắp đặt một tình trạng căng thẳng, hiếu chiến ở khu vực này thì hoàn toàn có thể lặp lại điều đó ở khu vực khác. Như vậy Bắc Kinh có thể kích động một cuộc khủng hoảng về quân sự và ngoại giao lớn trong quan hệ Trung – Nhật.
Điều này giải thích tại sao Nhật Bản quyết tâm đóng một vai trò hàng đầu trong vấn đề kiểm soát khủng hoảng trên biển Đông thông qua việc tận dụng các diễn đàn đa phương. Tokyo đã kêu gọi duy trì “hòa bình và ổn định” trên biển Đông thông qua hội nghị thượng đỉnh ASEAN.
Quan trọng hơn, Nhật Bản đã cam kết tăng cường sự hợp tác giữa lực lượng Cảnh sát biển Nhật Bản với các đối tác Đông Nam Á. Điều này rất quan trọng bởi vì trong tranh chấp biển Đông các bên liên quan không dùng tàu chiến hải quân để bảo vệ bờ biển, chủ quyền mà họ tuyên bố.
Trong khi đó lực lượng Hải giám Trung Quốc không chỉ làm mưa làm gió trên biển Đông bất chấp công luận và luật pháp quốc tế, mà Bắc Kinh còn đang tìm cách đẩy mạnh hoạt động hợp tác giữa lực lượng Hải giám nước này với Malaysia, Indonesia và Thái Lan (PV).
Nhật Bản cũng chủ động đề nghị các thành viên diễn đàn Hàng hải ASEAN hàng năm nên tổ chức mở rộng để gia tăng hoạt động đối thoại giữa ASEAN với các đối tác như Australia, Ấn Độ và Mỹ.
Nhật Bản xem diễn đàn này là một điểm hữu ích để tăng cường khuôn khổ luật pháp quốc tế hiện có và phát triển các cơ chế giải quyết tranh chấp trên biển Đông.
Tuy nhiên, cũng phải nhấn mạnh điều này không đồng nghĩa với việc Nhật Bản hoàn toàn hải lòng khi chỉ làm việc thông qua ASEAN.
Tokyo ngày càng tỏ ra thất vọng khi thấy tổ chức này không có khả năng quản lý khủng hoảng, mặc dù Nhật Bản vẫn tiếp tục lên tiếng ủng hộ mạnh mẽ cho những nỗ lực của ASEAN.
Nhật Bản muốn đảm bảo rằng ASEAN là một khối thống nhất và phản đối các thành viên riêng biệt làm việc với Trung Quốc kể từ khi Tokyo biết Bắc Kinh sẽ có mặt trong kịch bản đó.
Vì vậy Tokyo cũng sẽ theo đuổi một số hoạt động hợp tác song phương trong khu vực. Nhật Bản đã đành ưu tiên nhiều nhất cho Philippines vì lo ngại nước này yếu nhất trong khu vực Đông Nam Á về quân sự.
Tokyo hiện đang giúp lực lượng Cảnh sát biển Philippines củng cố năng lực, đồng ý về nguyên tắc chuyển nhượng 10 tàu tuần tra hàng hải cho lực lượng này.
Hai bên cũng đã bắt đầu thúc đẩy quan hệ quân sự, thường xuyên đối thoại, trong đó năm nay tàu hải quân Nhật Bản đã dến Philippines và huấn luyện, đào tạo và trao đổi sứ các hoạt động sứ mệnh nhân đạo.
Bên cạnh đó Nhật Bản cũng đã nâng cấp quan hệ quốc phòng với một số nước quan trọng của khu vực và tham gia các cuộc thảo luận với Singapore, Malaysia và Indonesia.
Trung Quốc có thể chống lại các cường quốc can thiệp vào vấn đề biển Đông, nhưng chính những hành động đó của Trung Quốc lại buộc Nhật Bản không thể không can thiệp.
Tân Hoa xã ngày 9-7 dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lưu Vi Dân khẳng định Trung Quốc sẵn sàng đàm phán COC với ASEAN “khi các điều kiện chín muồi”. Thời báo Hoàn Cầu sau đó còn trơ tráo diễn giải cụm từ này thành “khi nào Trung Quốc thật sự rảnh thì mới đàm phán”.
Rõ ràng cách diễn dịch này đã làm lộ rõ Bắc Kinh chẳng hề có chút thiện ý thảo luận nào về COC với ASEAN cả. Thời báo Hoàn Cầu cứ tiếp tục đổ tội cho Philippines và Việt Nam đang bằng mọi cách “ASEAN hóa” và “quốc tế hóa” vấn đề tranh chấp biển Đông để “phù hợp với các lợi ích của Mỹ”, vẫn lặp lại luận điệu cũ rích là đổ lỗi cho nước nhỏ gây hấn với nước lớn, nước nhỏ đe nẹt nước lớn và nước lớn Trung Quốc đang bị uy hiếp.
Cùng giọng điệu, TQ lại xổ toẹt là ngoại giao đa phương sẽ không giúp ích gì cho Việt Nam và Philippines, bởi ASEAN chỉ có chức năng trung gian giảng hòa chứ chưa bao giờ có quyền ra lệnh hay can thiệp vào việc phân chia ranh giới lãnh thổ của các nước thành viên.
Tờ báo này còn lộng giả thành chân khi cho rằng Trung Quốc đã hết sức “kiềm chế” trong tranh chấp biển Đông, trong khi Việt Nam và Philippines cứ “mượn thế lực bên ngoài” để giải quyết vấn đề. Do vậy, “Trung Quốc sẽ không để ý đồ này thành hiện thực”. Báo này còn dẫn ra con ngáo ộp khác là: “lòng dân Trung Quốc đang sôi sục căm giận kẻ thù chung”.
Đến lượt Thời báo Hoàn Cầu lên tiếng đe nẹt các nước ASEAN còn lại. “Các nước này nên hiểu rằng tranh chấp với các nước lớn không bao giờ được giải quyết qua sự giúp đỡ của quốc tế. Trung Quốc sẽ không bao giờ hi sinh lợi ích lãnh thổ trước áp lực của quốc tế. Các nước lớn khác sẽ không dại gì gây nguy hiểm cho lợi ích quốc gia của họ để đi đối đầu với Trung Quốc ở biển Đông”.
Nhật Bản ngày càng coi trọng phát triển quan hệ hợp tác với Việt Nam, đồng thời ủng hộ Việt Nam trong việc giải quyết tranh chấp biển Đông thông qua đàm phán hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước biển Liên Hợp Quốc 1982 Tokyo dường như kiên quyết giúp các nước Đông Nam Á tìm thấy một “giải pháp thuận lợi” đối với kênh giải quyết tranh chấp biển Đông ngay cả khi điều đó khiến Trung Quốc có phản ứng giận dữ trên bàn hội nghị lần này.
Bài phân tích của Tiến sĩ Ian Storey phân tích khá sâu, cụ thể và chi tiết về vai trò ngày càng gia tăng của Nhật Bản trong tiến trình giải quyết vấn đề biển Đông. Không chỉ bằng lời nói, Nhật Bản đã và đang có những hành động thích hợp.
Cũng như Mỹ và một số quốc gia khác, Nhật Bản có quyền lợi ở biển Đông khi 90% lượng dầu thô nhập khẩu và phần lớn hàng hóa phải qua biển Đông để đến Nhật Bản và từ Nhật Bản đi Đông Nam Á và châu Âu.
Đó sẽ là nhân tố mới có ảnh hưởng tích cực đến quá trình giải quyết tranh chấp lãnh hải trên biển Đông - Trường Sa, đặc biệt trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng tỏ ra lấn lướt và hung hăng bất chấp công luận và mọi quy định của luật pháp quốc tế.
Đầu tháng 7, trong cuộc hội kiến với Phó Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Nhật Bản Noda bày tỏ ủng hộ lập trường của Việt Nam về bảo đảm hòa bình, ổn định và tự do, an toàn hàng hải ở biển Đông, giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật biển 1982. Cách đó không lâu, Nikkei Shimbun, tờ nhật báo kinh tế của Nhật Bản đã đưa tin là Tập đoàn dầu khí PetroVietnam của Việt Nam đang có kế hoạch mời các công ty Nhật Bản tham gia vào việc khai thác 20 lô dầu khí ở vùng Biển Đông. Tờ báo này còn cho biết thêm là chương trình xúc tiến đầu tư trực tiếp với các công ty Nhật Bản sẽ được PetroVietnam triển khai vào đầu tháng 7 .
Hiện vẫn chưa rõ mức độ chính xác của thông tin này đến đâu, khi mà chưa có sự xác nhận chính thức nào từ phía Việt Nam. Tuy nhiên, nếu thông tin đó là thật và phía Nhật Bản chấp nhận lời mời thì có thể nói là tình hình tranh chấp giữa các bên tại Biển Đông có thể sang một trang mới.
Từ khi diễn ra tranh chấp trên Biển Đông đến nay, phía Trung Quốc luôn tiến hành mọi cách nhằm giải quyết vấn đề bằng đám phán song phương. Còn Việt Nam, Philippines ngược lại lôi kéo các nước lớn khác vào khu vực này, nhằm đưa vấn đề ra bàn đàm phán đa phương.
Cụ thể, Việt Nam bước đầu thành công khi mời được tập đoàn khí đốt Gazprom của Nga tham gia dự án khai thác khí đốt tại hai lô 5.2 và 5.3 ở Biển Đông.
Về phía Philippines là một thỏa thuận hợp tác quân sự được ký kết với Nhật Bản vào ngày 27/9/2011. Tiếp sau đó là sự cam kết hỗ trợ hiện đại hóa lực lượng quân đội từ phía Tổng thống Mỹ Barack Obama sau cuộc họp với Tổng thống Philippines Benigno Aquino tại Nhà Trắng vào ngày 8/6 vừa rồi.
Sau khi Biển Đông đã có một hợp tác khai thác Việt-Nga cũng sẽ không khó để dự đoán về một hợp tác Việt-Nhật tượng tự. Một khi Việt Nam thành công trong việc mời các "ông lớn" vào khu vực và việc hợp tác diễn ra suôn sẻ thì Philippines cũng sẽ không loại trừ khả năng đi theo con đường này.
Việc Trung Quốc ngày càng gia tăng ảnh hưởng mạnh mẽ đã đụng chạm đến vị trí chiến lược của Nhật Bản tại khu vực Đông Nam Á, đồng thời cũng đe dọa đến hải trình quan trọng để Nhật Bản tiếp cận với các nguồn tài nguyên mà nước này đang cần cho việc tái thiết nền kinh tế sau thảm họa động đất và sóng thần (88% lượng dầu mỏ mà Nhật nhập khẩu từ Trung Đông đi qua khu vực Biển Đông).
Trong bối cảnh Mỹ đang có những động thái mạnh mẽ nhằm thực hiện chiến lược "trở lại châu Á - Thái Bình Dương" thì rõ ràng Nhật - đồng minh thân cận của Mỹ, cũng đang rất muốn tham gia vào, từ đó sử dụng các tranh chấp tại Biển Đông để khẳng định vị thế cũng như bảo vệ lợi ích của mình ở Đông Nam Á.
Đặc biệt hơn khi chính bản thân Nhật Bản cũng đang có tranh chấp liên quan đến quần đảo Senkaku (Điếu Ngư) với Trung Quốc.
Nhật cũng có ly do để lo lắng bởi nếu áp đặt được các nước khác trong tranh chấp ở Biển Đông, cụ thể là sự chiếm đoạt quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough, thì Trung Quốc có thể sẽ dùng cách tương tự để đem vào giải quyết các tranh chấp với Nhật.
Vì thế, việc cân bằng sức mạnh trên Biển Đông có ảnh hưởng lớn đối với an ninh ở khu vực biển xung quanh Nhật Bản, đặc biệt đối với vùng biển Hoa Đông.
Gần đây, Nhật liên tục bày tỏ lo ngại về chính sách bành trướng trên biển của Trung Quốc tại các cuộc họp của ASEAN. Nhật cũng đang tích cực ủng hộ Mỹ trong việc gia tăng các lợi ích an ninh ở khu vực Biển Đông. Cụ thể là Nhật đang định tạo ra một khuôn khổ hợp tác Mỹ - Nhật với các quốc gia ASEAN nhằm gây sức ép buộc Trung Quốc tuân thủ các quy định quốc tế.
Theo AJW, một nhật báo hàng đầu của Nhật đưa tin thì Nhật cũng đã từng đưa ra kế hoạch thành lập một diễn đàn mới về an ninh hàng hải nhân Hội nghị Thượng định Đông Á EAS được tổ chức tại Indonesia vào ngày 19/6 năm ngoái. Mục đích không gì khác ngoài việc ngăn chặn sự bành trướng trên biển của Trung Quốc. Tuy nhiên, Nhật đã không có được ủng hộ từ các nước khác, vì đa phần đều muốn "đầu tư" vào diễn đàn có sẵn như ASEAN hơn.
Tại hội thảo "Hai nền dân chủ trên biển: Vì một châu Á an toàn và tốt đẹp hơn" ngày 20/9/2011 ở New Delhi, cựu thủ tướng Nhật Shinzo Abe còn lên tiếng ủng hộ Ấn Độ tiếp tục thăm dò khai thác dầu khí ở biển Đông. Đây dường như là động thái có tính toán của Nhật nhằm thúc đẩy quan hệ song phương với Ấn Độ - một nước có nhiều lợi ích chiến lược trong việc ngăn cản Trung Quốc mở rộng tầm ảnh hưởng.
Mạng sina Trung Quốc dẫn nguồn tin từ tờ “Quốc tế trực tuyến” cho biết, ngày 7/7, trong thời điểm nhạy cảm của quan hệ Trung-Nhật, Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda tuyên bố, Chính phủ Nhật Bản sẽ tiến hành nghiên cứu tổng hợp về việc mua đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là đảo Điếu Ngư) và thực hiện “quốc hữu hóa” đảo Senkaku.
Báo Trung Quốc kéo dư luận quay trở về lịch sử với những tuyên truyền khó chấp nhận cho rằng, đây cũng là thời điểm mở đầu cho cuộc xâm lược toàn diện đối với Trung Quốc của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai – tròn 75 năm biến cố cầu Lư Câu.
Đối với tuyên bố của Chính phủ Nhật Bản, Trung Quốc cũng đáp trả lại bằng một lập trường cứng rắn, cho rằng “tuyệt đối không cho phép bất cứ người nào mua bán lãnh thổ của Trung Quốc”. Chuyên gia Trung Quốc cho rằng, Nhật Bản “mua đảo” hoàn toàn không phải “hài kịch”, mà là một cuộc “chiếm đoạt hòn đảo được sắp đặt dày công”, “quân đội (Trung Quốc) tuyệt đối không cho phép hành vi mua đảo Điếu Ngư được thực hiện”.
Đảo Senkaku (quần đảo) nằm ở phía tây nam Nhật Bản, phía đông Phúc Kiến, Trung Quốc và đông bắc Đài Loan, có tổng diện tích khoảng 6,5 km2. Ngoài đảo Senkaku có diện tích lớn nhất, còn có đảo Kuba (Trung Quốc gọi là đảo Hoàng Vĩ), đảo Taishō (Trung Quốc gọi là Xích Vĩ), đảo Minami (Nam Tiểu), đảo Kita (Bắc Tiểu) và một số mỏm đá.
Đại tá Lương Phương, giáo sư Ban Nghiên cứu Chiến lược, Đại học Quốc phòng Trung Quốc đã "phán" rằng: "các “mốc thời gian” thể hiện người Trung Quốc là người phát hiện sớm nhất và quản lý đảo Senkaku, nên hòn đảo này “thuộc về Trung Quốc”!?
Bắt đầu từ tháng 4/2012, Thị trưởng Tokyo Shihara Jintaro đã đề xướng mua lại đảo Senkaku từ tay tư nhân người Nhật Bản. Đến nay, Chính phủ Nhật Bản đã chính thức lên tiếng, chủ đạo việc mua lại hòn đảo này nhằm bảo vệ chủ quyền, nhưng Thị trưởng Tokyo thì muốn do Tokyo mua lại.
Đại tá Lương Phương cho rằng, sở dĩ Nhật Bản có động thái mới này là do có một số lý do sau: Trước hết, hiện nay Trung Quốc đang ở thời kỳ cơ hội chiến lược, năm nay lại chuẩn bị tiến hành Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc, nên sẽ không có hành động lớn.
Thứ hai, trọng điểm chiến lược của Mỹ chuyển sang khu vực châu Á-Thái Bình Dương tạo sự hỗ trợ rất lớn cho Nhật Bản.
Năm 2010, sau khi Trung Quốc và Nhật Bản xảy ra sự cố va chạm tàu, Mỹ đã không can thiệp tranh chấp chủ quyền đảo Senkaku giữa Trung-Nhật, nhưng hiện nay sẽ căn cứ vào “Hiệp ước Bảo đảm An ninh Nhật-Mỹ” để tiến hành phòng thủ đảo Senkaku, điều này thúc đẩy Nhật Bản tăng cường kiểm soát đảo Senkaku.
Thứ ba, hiện nay thế lực cánh hữu Nhật Bản đứng đầu là Shihara Jintaro muốn thành lập đảng mới, muốn tạo thế, nên đưa ra chủ trương mua đảo Senkaku.
Báo chí, dư luận Trung Quốc tập trung mũi dùi tuyên truyền cho rằng: "việc mua đảo của Nhật Bản là “hoang đường”, “đi ngược lại đồng thuận của lãnh đạo hai nước trước đây”, “tiếp tục thu hẹp không gian chính sách trong vấn đề đảo Điếu Ngư của hai nước, tình hình phức tạp thêm trầm trọng”… Rõ ràng, ở đây, hành vi cá nhân “mua đảo” đã được nâng lên thành “hành vi quốc gia”.
Vị đại tá Trung Quốc nhấn mạnh, một khi Nhật Bản quốc hữu hóa đảo Senkaku, họ sẽ có rất nhiều hành động lớn, có thể đưa quân đến đồn trú tại đây, tạo ra thách thức rất lớn cho Trung Quốc. Bởi vì, đóng quân là hành động tuyên bố chủ quyền hiệu quả nhất, do đó chính phủ vào cuộc là một việc rất lớn.
Vị đại tá này răn đe rằng, phải có thái độ nghiêm khắc, kiên quyết không để cho hành vi “mua đảo” thực hiện được. Một loạt hậu quả sau này như quan hệ Trung-Nhật xấu đi, thậm chí đối đầu quân sự, Nhật Bản đều phải gánh chịu tất cả mọi hậu quả.
Báo Trung Quốc bình luận, chính quyền Nhật Bản hiện đang hữu khuynh hóa, cộng thêm kinh tế đình trệ lâu dài, cần chuyển sự bất mãn của người dân bằng nhân tố bên ngoài. Trong khi đó, Nga lại kiểm soát thực tế đối với quần đảo Nam Kuril (Nhật Bản gọi là Bốn hòn đảo Phương Bắc), đảo Senkaku trở nên “dễ dàng nhúng tay”.
Thiếu tướng Doãn Trác, Ủy ban Chuyên gia Thông tin Hải quân Trung Quốc suy đoán, Nhật Bản cảm thấy rất không cân bằng với sự phát triển kinh tế tốc độ cao của Trung Quốc, muốn “dùng đảo Senkaku để chuyển hóa mâu thuẫn trong nước”.
Hiện nay, GDP của Trung Quốc đã vượt Nhật Bản vươn lên vị trí thứ hai thế giới, trong khi “Nhật Bản luôn cho mình là anh cả ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương”, do đó Nhật Bản có trạng thái tâm lý “mất cân bằng”, hành vi mua đảo rất dễ được người dân tiếp nhận.
Tướng Trung Quốc tuyên truyền rằng: Nhật Bản kiểm soát thực tế đảo Senkaku là “không tồn tại”, bởi vì “tàu ngư chính và hải giám Trung Quốc chưa bao giờ ngừng tuần tra thường xuyên đối với phạm vi lãnh hải của đảo Điếu Ngư, Trung Quốc luôn xua đuổi tàu thuyền Nhật Bản can thiệp tuần tra, mời họ nhanh chóng rời khỏi lãnh hải Trung Quốc”.
Ông này thậm chí răn đe: “Trung Quốc chưa bao giờ tuyên bố từ bỏ dùng vũ lực giải quyết vấn đề đảo Điếu Ngư, đồng thời có quyết tâm và khả năng bảo vệ tốt chủ quyền đảo Điếu Ngư”.
Doãn Trác tuyên bố: “Hiện nay, về quân sự, chúng tôi sẽ không từ bỏ, bởi vì Nhật Bản chưa đề xuất dùng tàu chiến của Lực lượng Phòng vệ giải quyết vấn đề đảo Điếu Ngư. Nhưng nếu Nhật Bản dám thực hiện các hành động quân sự ở đảo Điếu Ngư, là một nước có chủ quyền, Trung Quốc chắc chắn sẽ áp dụng các biện pháp phòng vệ về quân sự.
Hiện nay, hai bên chưa đến bước này. Thông qua chiến lược mang tính phòng ngự của chúng tôi, về quân sự chúng tôi sẽ không đi bước đầu tiên, nhưng khi thực hiện bước thứ hai, chúng tôi có quyết tâm kiên định, cũng hoàn toàn có khả năng bảo vệ chủ quyền đảo Điếu Ngư”.
Thiếu tướng Hải quân Trung Quốc còn cho rằng, trên thực tế, Trung Quốc và Nhật Bản đều hiểu rằng, vấn đề đảo Senkaku từ lâu không giải quyết được là do “đảo Senkaku đã trở thành công cụ để Mỹ sử dụng ly gián quan hệ Trung-Nhật”.
Doãn Trác kết luận, vấn đề đảo Senkaku trở nên gay gắt đều không có lợi cho hai bên, sẽ làm xấu đi quan hệ song phương, người dân hai bên sẽ trở nên đối đầu với nhau, cuối cùng thì Mỹ trở thành “ngư ông đắc lợi”.
Trước đó, vào đầu năm 2011 thì lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản (JMSDF) cũng đã có mặt ở ngoài khơi bờ biển Brunei để tham gia một cuộc tập trận quân sự chung quy mô nhỏ với lực lượng hải quân Mỹ và Australia. Gần đây là vào ngày 28/5/2012, Nhật đã đưa ba tàu chiến hiện đại của mình đến thăm Philippines chỉ ít ngày sau sự xuất hiện bất ngờ của tàu ngầm tấn công USS North Carolina - Mỹ xuất hiện trên cảng Subic, giúp đỡ đào tạo cho lực lượng Cảnh sát biển, nhằm hợp tác nâng cao khả năng bảo vệ hàng hải và lãnh thổ cho quốc gia này.
Trước đó, phía Nhật Bản còn ra thông báo là sẽ cung cấp cho Philippines 10 tàu tuần tra loại 40 theo hình thức ODA, cùng với đó là "tặng" theo hình thức "viện trợ không hoàn lại" 2 tàu tuần tra loại lớn nhằm lực lượng Cảnh sát biển Philippines tăng sức mạnh phòng thủ so với việc chỉ có duy nhất 1 chiếc tàu tuần tra đang làm "nhiệm vụ" tại bãi Scarborough như hiện nay. Điều này đã chứng tỏ Nhật không chỉ "dùng lời nói" để tỏ ra quan tâm đến biển Đông mà còn có hành động cụ thể hỗ trợ các nước Đông Nam Á trong tranh chấp với Trung Quốc.
Với những động thái nhằm can thiệp tình hình Biển Đông ngày càng gia tăng về tần suất lẫn cường độ, có thể Nhật Bản đang chờ một cơ hội, hay chính xác hơn là một "lời mời" chính thức từ chính những người trong cuộc để danh chính ngôn thuận nhảy vào Biển Đông.
Nhật còn một ly do khác để can thiệp trực tiếp vào Biển Đông là việc xuất hiện cái tên "Nhật Bản" trong khu vực này cũng sẽ thu hút thêm sự chú ý của dư luận quốc tế. Từ đó Nhật sẽ dễ dàng làm cho hai vấn đề tranh chấp Senkaku-Biển Đông cùng song hành với nhau như hai vấn đề tương tự, khi đó thì dĩ nhiên sự ủng hộ của dư luận thế giới đối trong tranh chấp với Trung Quốc.
Các quốc gia Đông Nam Á nói chung có lẽ đều tin rằng việc chủ động phối hợp với Nhật Bản sẽ làm tăng vị thế của mình trong các cuộc đàm phán với Trung Quốc. Cũng như với sức mạnh và ảnh hưởng của mình, cùng sự phối hợp của Mỹ, Nhật Bản có thể "kéo" Trung Quốc tham gia vào đàm phán đa phương.
Trung Quốc "nhảy nhổm" vì hiệp ước an ninh Mỹ - Nhật
Sau khi hãng tin Kyodo đưa tin một quan chức ngoại giao Mỹ khẳng định Washington sẽ bảo vệ Tokyo trong vấn đề quần đảo Senkaku/ Điếu Ngư, Bộ Ngoại giao Trung Quốc lên tiếng khẳng định hiệp ước an ninh Mỹ - Nhật là “vô căn cứ”.
Phát biểu tại một cuộc họp báo thường kỳ, ông Lưu nói: “Trung Quốc lo ngại sâu sắc và phản đối mạnh mẽ tuyên bố trên. Quần đảo Điếu Ngư thuộc lãnh thổ của Trung Quốc từ thời xa xưa và Trung Quốc có chủ quyền không thể tranh cãi đối với chúng”.
Ông Lưu còn “nhắn nhủ” thêm Mỹ - Nhật không nên tùy tiện định đoạt lợi ích của một bên thứ ba, bao gồm Trung Quốc. “Chúng tôi hy vọng các quốc gia có liên quan có thể đóng góp hơn nữa cho hòa bình và ổn định trong khu vực” - ông Lưu kết luận.
Trước đó, hãng tin Kyodo của Nhật dẫn lời một quan chức cấp cao trong Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định quần đảo Senkaku thuộc phạm vi điều chỉnh của điều 5 Hiệp ước Hợp tác và an ninh chung Mỹ - Nhật ký vào năm 1960. Do đó, Mỹ sẽ bảo vệ Nhật Bản một khi xảy ra xung đột vũ trang tại quần đảo trên.
From : Giáo Dục Việt Nam, ....