Theo ước tính, 5 năm qua Trung Quốc đã viện trợ cho Campuchia hơn 2 tỉ USD “không kèm theo điều kiện nào”. Sau “hành động hào hiệp” này của Bắc Kinh, Trung Quốc được gì và Campuchia được gì?
Trung Quốc thường không công khai về những khoản viện trợ dành cho một quốc gia hay khu vực. Hầu như chẳng có thông tin chi tiết viện trợ của Trung Quốc trên mạng Internet, trái ngược với những nhà tài trợ phương Tây là phải báo cáo với Ủy ban Hỗ trợ phát triển (DAC). Chuyên gia phát triển quốc tế Deborah Brautigam cho biết viện trợ của Trung Quốc được định nghĩa là tất cả dòng vốn có liên quan đến chính phủ, công ty nhà nước hoặc ngân hàng Trung Quốc.
Con số thật sự là bao nhiêu? Không thể biết được. Chỉ biết là vào tháng 2-2009, Campuchia đã gọi Trung Quốc là “người bạn đáng tin cậy nhất” khi cảm ơn những hỗ trợ của Bắc Kinh trong sự phát triển, hòa bình và hòa giải quốc gia Campuchia.
Những số liệu từ Báo cáo hiệu quả viện trợ Campuchia mới nhất được công bố tháng 10-2011 cho thấy trong năm 2010, Trung Quốc đã viện trợ 138 triệu USD cho Phnom Penh, chỉ đứng thứ hai sau Nhật Bản với 146 triệu USD, chiếm một phần lớn trong tổng số 1 tỉ USD nước này nhận được. Tuy nhiên, viện trợ của Bắc Kinh được ước tính tăng đến 211 triệu USD vào năm 2011.
Các báo cáo trước đó cho thấy số tiền Trung Quốc chi cho Campuchia dưới hình thức viện trợ gồm 67 triệu USD năm 2009, 127 triệu USD năm 2008, 92,7 triệu USD năm 2007 và 53,2 triệu USD năm 2006. Trong đó, năm 2006 ghi nhận Trung Quốc vượt Mỹ, nhưng số tiền thực tế lại thấp hơn rất nhiều so với con số 600 triệu USD mà truyền thông Campuchia đưa tin.Campuchia cho biết một phần lớn số tiền viện trợ được rót vào các lĩnh vực xã hội và cơ sở hạ tầng, y tế, phòng chống HIV/AIDS, giáo dục. Theo Asia Times, trong số gần 900 triệu USD tiền vay và tài trợ mà Trung Quốc dành cho Campuchia từ năm 2006 đến nay, một khoản lớn dành cho việc xây dựng con đập Kamchay ở tỉnh Kampot.
Mối quan hệ Phnom Penh - Bắc Kinh những năm gần đây là một trong những mối quan hệ được Thủ tướng Hun Sen đánh giá cao. Ông cho rằng ông muốn có những người bạn như Trung Quốc. Bởi vì theo ông, không giống như những nước viện trợ khác, Trung Quốc cung cấp sự giúp đỡ mà không kèm theo điều kiện nào và không tìm cách can thiệp vào công việc nội bộ của Campuchia.
Thế nhưng, liệu viện trợ của Trung Quốc cho Campuchia có là “không điều kiện”? Năm 2009, Campuchia cũng bất ngờ nhận được khoản hỗ trợ lớn trị giá 1,2 tỉ USD “không kèm theo điều kiện nào” thông qua 14 thỏa thuận được ký kết nhân chuyến thăm của Phó chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Chuyến thăm diễn ra chỉ hai ngày sau khi Phnom Penh trục xuất 20 người Duy Ngô Nhĩ. Chuyến thăm Campuchia của ông Hạ Quốc Cường, ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung Quốc giữa tháng 6-2012, cũng đem đến cho Campuchia khoản cho vay 430 triệu USD. Chuyến thăm diễn ra ngay sau khi chính quyền Campuchia bắt giữ Patrick Devillers, một công dân Pháp liên quan đến vụ bê bối của cựu quan chức Trung Quốc Bạc Hi Lai và giao cho Bắc Kinh.
Laura Speyer, thuộc Hội đồng quan hệ nước ngoài, bình luận dù không có sự liên quan chính thức nào giữa hai sự kiện thì cũng cho thấy “Trung Quốc tin rằng có thể đổi tiền và đầu tư lấy vài kẻ chạy trốn muốn thoát khỏi hệ thống trừng phạt của Trung Quốc”.
Và liệu viện trợ của Trung Quốc cho Campuchia có thực “miễn phí”? “Trung Quốc cần Campuchia - nhà kinh tế Tith Naranhkiri nói thẳng - Trong trường hợp có vấn đề an ninh, chẳng hạn chiến tranh với Đài Loan, Trung Quốc sẽ cần đến Campuchia. Thứ hai là vì các lý do kinh tế, họ (Bắc Kinh) cần dầu và khí đốt”.
Trong khi đó, quan sát viên Chan Sophal nêu rõ lợi ích của Bắc Kinh: “Họ giúp chúng tôi nhưng cũng dòm ngó những tài nguyên mà chúng tôi có như các khu mỏ, dầu, vàng, sắt và đất đai”. Lo ngại về gánh nợ cho thế hệ tương lai, nghị sĩ đảng đối lập Campuchia Sam Rainsy nhận định Phnom Penh đang phải trả giá cho gánh nặng nợ nần ngày càng cao này khi Phnom Penh thường phải phát ngôn như một người phát ngôn của Bắc Kinh.
Mặt trái của viện trợ
Khó tin là tiền của Trung Quốc ngẫu nhiên được rót chủ yếu vào các lĩnh vực năng lượng và giao thông vận tải, mà ít ngó ngàng đến các mục tiêu phát triển khác như giảm đói nghèo. Nhiều ý kiến chỉ trích những khoản đầu tư của Bắc Kinh cuối cùng đều rơi vào tay những công ty Trung Quốc làm chủ thầu xây dựng các con đường hay đập thủy điện.
Phe đối lập ở Campuchia chỉ ra rằng những con đập do Trung Quốc tài trợ đều do người Trung Quốc xây, và cuối cùng do các công ty Trung Quốc điều hành trong hàng chục năm. Tiền bạc mà Trung Quốc đầu tư vào cơ sở hạ tầng ở Campuchia rốt cuộc cũng vào túi những công ty nhà nước Trung Quốc nhận hợp đồng xây dựng đường sá và các đập thủy điện. Các hợp đồng này thiếu minh bạch, không có sự giám sát độc lập nào.
Ông Cheang Vanrarith, người đứng đầu Viện Hợp tác và hòa bình Campuchia, nhận định: “Đi kèm những khoản tiền của Trung Quốc là sự thiếu minh bạch, thiếu năng lực cai trị dân chủ, không phải chỉ là năng lực cai trị mà còn là năng lực cai trị một cách dân chủ, và sự tham gia của người dân vào công việc của đất nước”.
Quỹ Tiền tệ quốc tế lo ngại việc Phnom Penh hứa mua toàn bộ điện sản xuất bởi những con đập do Trung Quốc xây dựng trên đất nước mình là quá tốn kém và có thể ảnh hưởng đến nỗ lực giảm đói nghèo của nước này.
Tiền mua điện mà Campuchia phải trả có thể lên đến hàng trăm triệu USD mỗi năm. Còn các nhóm nhân quyền và chống tham nhũng thì thấy rõ hậu quả gia tăng nạn phá rừng, chiếm đất và bóc lột lao động từ những đồng tiền của Bắc Kinh.
Trong lịch sử 45 năm của tổ chức này, các ngoại trưởng ASEAN chưa bao giờ thất bại trong việc đưa ra một tuyên bố chung - dù mơ hồ hoặc không dứt khoát - sau khi họ tranh cãi và cân nhắc. Trong quá khứ, có nhiều thời điểm gay go và nhiều bất đồng, ngay cả trong thời gian Campuchia có xung đột nhưng ASEAN không bao giờ kết thúc như thế này. Lần này, với tư cách là chủ tịch ASEAN, Campuchia đã thể hiện lập trường không khoan nhượng về biển Đông. Thay vì tìm tiếng nói chung trong số tất cả các bên có vấn đề quan ngại, như cách mà các chủ tịch ASEAN đã làm trong quá khứ, chủ tịch lần này lại quyết định đặt quyền lợi quốc gia của mình lên trên khối thống nhất ASEAN. Rốt cuộc, nó gây tác dụng ngược đối với Campuchia và ASEAN như một toàn thể.
Nó cũng phương hại đến nỗ lực của Campuchia giành chiếc ghế không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc vào năm tới. Cũng theo báo The Nation, sớm hay muộn gì Campuchia sẽ nhận ra rằng hành động của nước này đã hủy hoại lòng tin của khối ASEAN.
Kể từ khi Campuchia gia nhập ASEAN năm 1999, khối này đã nhanh chóng phát triển quan hệ ngoại giao với Trung Quốc. Trung Quốc là nước ủng hộ chủ yếu của Khmer Đỏ cho đến khi lực lượng này sụp đổ vào năm 1979. Trong 12 năm qua, Campuchia và Trung Quốc đã xây dựng các mối quan hệ song phương và hợp tác chặt chẽ chưa từng có trước đây và trong chừng mực khó lý giải, sự gắn bó của Bắc Kinh với Phnom Penh còn hơn cả những thành viên còn lại của ASEAN. Kể từ khi Campuchia giữ chức chủ tịch luân phiên ASEAN, quan hệ ASEAN - Trung Quốc luôn nằm dưới kính hiển vi của thế giới.
Sự thống nhất và đoàn kết của ASEAN là cực kỳ quan trọng đối với sự tồn tại của khối và việc duy trì sức mạnh để tạo lợi thế. Nếu mỗi thành viên chỉ dừng lại ở quyền lợi riêng của mình - như Campuchia đã làm - thì ASEAN không có tương lai. Sự đồng thuận của khối và chính sách không can thiệp cho phép mỗi thành viên theo đuổi lợi ích của riêng họ. Nhưng không có nguyên tắc nào của ASEAN cho phép chủ tịch luân phiên nắm lấy mọi thứ mà không cân nhắc tiếng nói của đa số.
Bà Adrianne Elizabeth, một chuyên gia về Asean tại viện Khoa học Indonesia thì nói:
"Asean không thể gắn kết các nước thành viên khi phải giải quyết vấn đề như thế này.”
“Để lớn lên thì dễ cho Asean nhưng để giải quyết một vấn đề lớn thật đúng cách thì Asean còn chưa biết làm thế nào,” bà nhận định.
Lập trường chia rẽ
Viết trên báo Thái Lan, cây bút Kavi Chongkittavorn tiết lộ một số chi tiết hậu trường khi các ngoại trưởng trong Asean tranh cãi về nội dung Tuyên bố chung.
Ông cho biết Philippines muốn tranh chấp giữa họ và Trung Quốc ở Bãi cạn Scarborough được đưa vào Tuyên bố chung, còn Việt Nam cũng yêu cầu ghi vào cáo buộc Trung Quốc vi phạm vùng đặc quyền kinh tế.
"Bất kể vấn đề phức tạp tới đâu, cũng có thể có sự đồng ý"
Malaysia, cũng là nước đòi chủ quyền ở Trường Sa, đòi thêm vào dòng chữ “các bãi cạn khác” theo yêu cầu của Philippines.
Đến lượt chủ nhà, Ngoại trưởng Campuchia Hor Namhong, yêu cầu hãy đề cập mọi vụ va chạm là “các diễn biến gần đây trên Biển Nam Trung Hoa”.
Không ai chịu ai. Đến phút chót, Ngoại trưởng Philippines dịu giọng, đề nghị chỉ cần ghi vào “bãi cạn bị ảnh hưởng” nhưng Campuchia không tán thành.
Một số thành viên trong Asean ủng hộ đề xuất ra một tuyên bố riêng rẽ về Biển Đông.
Nhưng Campuchia nói Trung Quốc và Philippines đã có hội đàm song phương và rằng căng thẳng giữa hai nước đã giảm đi, nên không cần tuyên bố riêng làm gì.
Trong năm 2013 và 2014, lần lượt Brunei và Miến Điện sẽ làm chủ tịch luân phiên Asean.
Theo cây bút Kavi Chongkittavorn, cả hai nước này đều có lập trường tương tự như Campuchia về Biển Đông.
Ngoại trưởng Campuchia Hor Namhong bác bỏ ý kiến của Philippines và Việt Nam
Mặc dù trên danh nghĩa là nước đòi chủ quyền ở Trường Sa, nhưng Brunei chưa bao giờ lớn tiếng về vấn đề này. Cả Brunei và Miến Điện đều nói cần giải quyết tranh chấp theo cách hòa bình và đối thoại – cũng tương tự quan điểm của Trung Quốc.
Còn theo báo New York Times, khi Philippines và Việt Nam không thể thuyết phục Campuchia, đến lượt Indonesia và Singapore kêu gọi có thỏa hiệp.
Nhưng tờ báo Mỹ cho hay ngoại trưởng Campuchia “cầm sấp tài liệu và giận dữ rời khỏi phòng họp”.
Thắng lợi cho ai?
Với giọng đắc thắng, tờ báo dân tộc chủ nghĩa Hoàn Cầu Thời báo hôm 16/7 nhận định Philippines là nước “bị mất mặt nhất” vì các hành động định “gây sức ép với Trung Quốc thông qua Asean”.
Với Việt Nam, tờ này nói Luật Biển của Việt Nam được thông qua cuối tháng Sáu đã “phá vỡ trật tự lâu nay”, khiến Trung Quốc thành lập thành phố Tam Sa và mời thầu chín lô dầu khí.
Tờ báo nói hai bước đi này giúp “thực thi chủ quyền của Trung Quốc, đánh một đòn sốc vào chính quyền Hà Nội”.
Bài xã luận viết tiếp rằng “Hà Nội và Manila đã buộc Trung Quốc có những biện pháp phản kích kiên quyết. Họ tự khiến mình phải hổ thẹn.”
Tuy vậy, từ Hoa Kỳ, một chuyên gia lại cho rằng sức ép của Bắc Kinh tại Phnom Penh lại là “thất bại chiến lược” cho Trung Quốc.
Mike Green, cựu giám đốc chính sách châu Á dưới thời George W. Bush và là đồng tác giả một báo cáo sắp gửi cho Quốc hội Mỹ về Biển Đông, nói Trung Quốc cho rằng nếu có thể đánh bại nỗ lực của Hoa Kỳ lần này, họ có thể tạm ngừng sự đối đầu cho đến nhiệm kỳ lần sau của một ngoại trưởng Mỹ.
Nhưng ông nói: “Trung Quốc đã có chiến thắng chiến thuật, nhưng chịu thất bại chiến lược.”
“Vì nó sẽ làm tăng xu hướng của các nước trong vùng muốn giữ Hoa Kỳ ở lại,” theo ông.
Ông này dự đoán Hoa Kỳ sẽ lại tăng cường nỗ lực liên minh và giúp các nước có tranh chấp với Trung Quốc
Các tranh chấp trên biển Đông, vùng biển có tầm quan trọng chiến lược, cho thấy rất dễ gây bất đồng tại đây khi cuộc họp khu vực hàng năm [Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN] kết thúc mà không hề có thông cáo chung, hình như điều này đã bị Trung Quốc ngăn chặn.
Chủ trì hội nghị này của ASEAN là Campuchia, một đồng minh thân cận của Trung Quốc, đã từ chối đóng vai trò theo thông lệ là tìm kiếm sự đồng thuận từ 10 quốc gia thành viên, do vậy làm hủy hoại khả năng thống nhất lập trường trong khối, một quan chức ngoại giao cao cấp của hiệp hội này cho biết hôm thứ Năm.
“Trung Quốc đã mua đứt chiếc ghế [Camphuchia], đơn giản là thế”, đó là nhận xét của nhà ngoại giao, người từ chối công khai danh tính theo nghi thức ngoại giao thông thường. Vị này cũng chỉ rõ một bài viết hôm thứ Năm đăng trên Tân Hoa xã, thông tấn xã của nhà nước Trung Quốc, theo đó bộ trưởng ngoại giao nước này, Dương Khiết Trì, được trích lời bày tỏ cám ơn thủ tướng Campuchia vì ủng hộ “lợi ích cốt lõi” của Trung Quốc.
Theo tiết lộ của nhà ngoại giao cao cấp nói trên, cố gắng cuối cùng nhằm đạt sự đồng thuận về bản thông cáo chung có lời lẽ nhẹ nhàng hơn đã thất bại sau khi Campuchia, vốn được Trung Quốc chống lưng, tỏ ra không đồng ý. Vị này cũng cho hay các ngoại trưởng Indonesia và Singapore đã cố thuyết phục ngoại trưởng Campuchia Hor Nam Hong theo hướng thỏa hiệp. Nhưng quan chức Campuchia này đã bác bỏ, cho rằng đây là “vấn đề mang tính nguyên tắc” đối với hiệp hội ASEAN, là không đứng về bất cứ bên nào trong những tranh chấp song phương.
Cũng theo nhà ngoại giao này, Việt Nam và Philippines, hai quốc gia hiện đang có tranh chấp trên biển Đông với Trung Quốc, đã đồng ý đi đến thỏa hiệp [về bản thông cáo chung]. Sau khi ngoại trưởng Singapore và Indonesia gia tăng nỗ lực thuyết phục, vị đồng nhiệm phía Campuchia đã cầm lấy giấy tờ và giận dữ bỏ ra khỏi phòng họp.
Ảnh hưởng của Trung Quốc, với đại diện tại hội nghị là ông Dương Khiết Trì, đã tạo mối bận tâm đối với những toan tính phía sau hậu trường ở nhiều phương diện trên bàn cờ biển Đông, gây chia rẽ giữa nhóm nước đang “mang ơn” Trung Quốc và nhóm nước đang sẳn sàng đương đầu với Trung Quốc.
Campuchia nhận sự trợ giúp rất lớn từ Bắc Kinh, bao gồm khoản viện trợ quân sự mà quốc gia này nhận được chỉ cách đây ít tháng. Ở phía Tây Nam Việt Nam, Kam-pu-chea nhận viện trợ quân sự ồ ạt hàng trăm xe chuyển quân từ Trung Quốc; hàng trăm ngàn trai trẻ là kỹ sư, công nhân đã qua huấn luyện quân sự đang hiện diện trên mọi công trình, nhất là hiện đại hóa các xa lộ số 3, số 4 hướng về Si-ha-núc-vil và Kam-Pốt sát Hà Tiên, sau khi đã hoàn chỉnh các xa lộ hướng lên phía Bắc và nối với xa lộ từ Nam Lào chạy thẳng hướng Luông Nậm Tha lên Vân Quý.
“Bất kể vấn đề phức tạp tới đâu, cũng có thể có sự đồng ý để chuyển thành một tuyên bố chung,” tổng thống Indonesia nói.
Tổng thống Indonesia, nước lớn nhất Asean, là vị lãnh đạo cao nhất của Hiệp hội các nước Đông Nam Á, tỏ thái độ không hài lòng về hội nghị Phnom Penh.
Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh cũng công khai bày tỏ sự thất vọng về kết quả hội nghị này.
Lý do các bộ trưởng ngoại giao Asean không ra được tuyên bố chung là vì Campuchia, nước chủ tịch luân phiên năm nay của Asean, không đồng ý đưa vào phần nói tới tranh chấp biển với Trung Quốc.
Đã có ý kiến từ giới quan sát cho rằng Campuchia dưới quyền Thủ tướng Hun Sen đã “trở thành kẻ phá đồng thuận” Asean theo ý của Trung Quốc.Cũng có đánh giá cho rằng Campuchia đã nhầm lẫn giữa vai trò một nước thành viên có quyền không đồng ý, và vai trò nước chủ tịch vốn có trách nhiệm ghi nhận quan điểm của các nước trong Asean.
Hiện tại chưa có chi tiết gì về chuyến thăm có thể nói là dài này của ông Heng Samrin đến Việt Nam.
Việt Nam và Campuchia hiện đang đánh dấu 45 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao bằng nhiều hoạt động ca ngợi tình hữu hảo giữa hai nước. Tại Việt Nam đã diễn ra các sự kiện long trọng với sự tham gia của thủ tướng hai nước.
"Không phải họ (chính quyền Phnom Penh) không suy nghĩ trước. Nếu họ biết hậu quả đến với họ thì họ sẽ không dám làm (ủng hộ Trung Quốc). Đằng này họ làm công khai trước mặt thế giới."
Trao đổi với BBC, nhà báo tự do Lý Định Phát ở Phnom Penh nhận định rằng có thể của ông Samrin sẽ nhận được ‘phản ứng đầu tiên của Hà Nội’ về thái độ của Campuchia trong hội nghị Asean vừa qua.
Ông Phát cho biết ông Samrin là nhân vật số 3 trong hệ thống chính trị hiện nay ở Campuchia cũng như trong Đảng Nhân dân cầm quyền và xét trong quá khứ thì ông có quan hệ ‘rất thân cận với Hà Nội’.
“Heng Samrin là nhân vật rất lớn trong năm 1979,” ông Phát giải thích, “Ông là người đầu tiên lên lãnh đạo Campuchia sau khi Hà Nội giúp đánh bại Khmer Đỏ chứ không phải Thủ tướng Hun Sen.”
Ông Phát nhận định rằng chuyến thăm này sẽ thúc đẩy quan hệ ngoại giao giữa hai quốc hội và hai đảng cầm quyền nhưng ‘cũng có thể xuất phát từ việc Campuchia có cách xử lý không làm hài lòng Hà Nội’.
‘Quay một vòng 360 độ’Theo nhà báo Lý Định Phát thì dư luận tại Campuchia hiện nay về hội nghị Asean vừa qua, trừ các báo chí do Nhà nước kiểm soát, là đồng ý với quan điểm của các nước Asean khác rằng ‘Campuchia đã làm hư việc của Asean’.
"Nói nôm na thì Bắc Kinh đã nắm đầu Campuchia rồi."
Người dân nghe các đài phát thanh tiếng Khmer từ bên ngoài phát vào thì rõ ràng hội nghị Asean đã thất bại,” ông nói.
Ông Phát đánh giá rằng hành động đứng hoàn toàn về phía Bắc Kinh của Phnom Penh trong hội nghị Asean vừa qua ‘là một phản ứng rất mạnh của Campuchia làm cho Việt Nam sửng sốt’.
“Có nhiều người (ở Campuchia) dùng từ là ‘quay một vòng 360 độ’ đối với Việt Nam,” ông nói. “Đây là thất bại ngoại giao của Việt Nam đối với Campuchia.”
Xem :
http://huynhngocchenh.blogspot.fr/2012/07/nghe-nguoi-kampuchia-noi-chuyen.html
Một ông bạn công tác ở ngành ngoại giao đã kể một sự cố ngoại giao; đó là sự cố Đoàn Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tham dự hội nghị thượng đỉnh lần thứ 20 họp vào tháng tư vừa qua ở Phnom Penh.
Đoàn Việt Nam do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dẫn đầu khi đến Phnom Penh thì gặp phải một nghi thức ngoại giao đón tiếp khá trớ trêu; Vì đoàn Việt Nam đến sau đoàn Trung Quốc do ông Hồ Cầm Đào dẫn đầu nên khi Đoàn Việt Nam xuống sân bay, tất cả các khẩu hiệu, băngroll, cờ đều mang nội dung đón đoàn Hồ Cẩm Đào; không một câu chữ nào giành cho đoàn Việt Nam...
Dọc đường đi và khi về khách sạn, mọi trang trí, chào mừng cũng chỉ giành cho việc chào đón đoàn Trung Quốc, chào đón ông Hồ Cẩm Đào mà không cõ câu chữ nào chào đón đoàn Viêt Nam, chào ông Nguyễn Tấn Dũng; Đoàn Việt Nam được bố trí ở cùng một khách sạn với Đoàn Trung Quốc...
Ông Hun Sen đã vô tình hay cố ý gộp Đoàn Việt Nam vào đoàn Trung Quốc để đón một mẻ cho đỡ tốn công, tốn tiền trang trí..
Riêng ông Phát đánh giá đây là ‘một cái tát’ vào mặt Hà Nội của Phnom Penh. Mục đích của Phnom Penh, theo ông, là ‘chỉ để làm cho Bắc Kinh hài lòng’ và do đó họ có ‘thái độ coi thường đối với Asean’.
Ông kể rằng trước hội nghị Asean thì cả Việt Nam và Trung Quốc đều có những cuộc tiếp xúc với Campuchia. Phía Trung Quốc đã gửi ‘các phái đoàn quân sự cấp cao sang nói chuyện ở Phnom Penh và đi kèm đó là viện trợ vài chục triệu Mỹ kim’.
Ông Dương Khiết Trì đã cảm ơn Hun Sen đã bảo vệ lợi ích cốt lõi của Trung Quốc.
“Kết quả hội nghị Asean vừa rồi cho thấy Phnom Penh rõ ràng chọn đi với Bắc Kinh chứ không đi với Hà Nội,” ông kết luận.
“Không phải họ (chính quyền Phnom Penh) không suy nghĩ trước,” ông phân tích, “Nếu họ biết hậu quả đến với họ thì họ sẽ không dám làm. Đằng này họ làm công khai trước mặt thế giới.”
“Nếu chính quyền Campuchia hiện nay cứ tái diễn những hành động như thế thì rõ ràng họ tự cắt đứt quan hệ ngoại giao với chính quyền Hà Nội,” ông nhận định.
Tuy nhiên, điều này, theo ông Phát, là có thể xảy ra một lần nữa trong các hội nghị quan trọng khác của Asean cũng ở Phnom Penh vào tháng 11 tới.
“Nói nôm na thì Bắc Kinh đã nắm đầu Campuchia rồi,” ông nói.
Ai mạnh thì theo"Nhiều người quan sát tình hình chính trị tại Campuchia trong thời gian qua từ ông Sihanouk đến giờ thì thấy họ có khuynh hướng chỉ đi theo kẻ mạnh thôi chứ không có quan điểm vững vàng."
“Nhiều người quan sát tình hình chính trị tại Campuchia trong thời gian qua từ ông Sihanouk đến giờ thì thấy họ có khuynh hướng chỉ đi theo kẻ mạnh thôi chứ không có quan điểm vững vàng,” ông giải thích.
Ông đưa dẫn chứng là Phnom Penh đã từng theo Trung Quốc dưới thời Khmer Đỏ, sau ngả hoàn toàn về Hà Nội khi Khmer Đỏ sụp đổ và bây giờ chọn đi với Bắc Kinh trong các vấn đề Asean.
Hiện nay, theo ông Phát, Campuchia đặc biệt khai thác quyền lợi với Bắc Kinh nhiều hơn là với khối Asean.
“Thật ra chỉ có thể nói (quan hệ ngoại giao của Campuchia) trong từng giai đoạn thôi,” ông nói.
“Trong thời gian tới tôi không biết như thế nào. Không hiểu Hà Nội có còn đủ khả năng gây ảnh hưởng đối với họ như vào thời điểm năm 1979 không,” ông nói thêm.
"Việt Nam giờ đây vẫn còn nghèo so với Thái Lan cho nên khó mà lôi kéo Campuchia trở lại lắm."
Nhà báo tự do Lý Đình Phát
Ông cho rằng trong tình hình hiện nay thì Việt Nam ‘không đủ khả năng giữ Campuchia trong vòng tay của mình’.
.
“Việt Nam so với Trung Quốc thì nhỏ quá. Nguồn viện trợ và đầu tư của Việt Nam vào Campuchia không thấm so với Trung Quốc,” ông nói.
Về vấn đề Biển Đông, ông Phát nhắc lại việc Campuchia từng ‘tuyên bố thẳng thừng’ đó là ‘vùng biển Hoa Nam’ nên là ‘chủ quyền không thể tranh cãi của Trung Quốc’ và công khai cho rằng ‘Hoàng Sa và Trường Sa là đảo của Trung Quốc’.
Về phía Việt Nam, ông cho rằng Hà Nội rất ‘trân trọng mối quan hệ thân hữu’ với Campuchia thể hiện qua việc kỷ niệm long trọng 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.Việt Nam không muốn mất " đồng minh " và không muốn tình hình xảy ra như năm 1979,” .
Nếu phải đối đầu với Tq , Vn phải lo dến 3 mặt : mặt trận phía Bắc , mặt trận từ Biển Dông và mặt trận tập hậu từ Cambochia .
From :New York Times ,BBC , Dân tri,Pham vietDao,...